CẤU TRÚC BÀI DẠY

MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
1. Về kiến thức:
– Cảm nhận được niềm vui lớn, lẽ sống lớn, tình cảm lớn của Tố Hữu trong buổi đầu gặp gỡ lí tưởng cộng sản.
– Hiểu được sự vận động của tứ thơ và những đặc sắc trong hình ảnh ngôn ngữ, nhịp điệu…
– Nghệ thuật diễn tả tâm trạng.
– Tích hợp phần Tiếng Việt (Biện pháp tu từ, Nghĩa của từ, Luật thơ), Làm văn (thao tác lập luận so sánh, phân tích…)
2.Về kĩ năng:
Đọc – hiểu một tác phẩm thơ trữ tình hiện đại.
– Giúp các em rèn thành thạo khả năng tư duy, nhận nhiệm vụ, thu thập thông tin, phân tích kênh hình, xử lí thông tin, liên hệ thực tế.
– Xử lí tình huống trong tác phẩm gắn với thực tế đời sống bản thân và địa phương. Từ đó rút ra được cách xử lí tình huống theo chiều hướng tích cực nhất.
 
3.Thái độ:
– Nhận thức vai trò của Đảng.
– Sống có lí tưởng hoài bão  phấn đấu để dạt được lí tưởng ấy, bồi dưỡng lòng yêu nước nhiệt huyết cách mạng và có trách nhiệm trong xây dựng đất nước;
– Ý thức về trách nhiệm của công dân với cộng đồng, với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc…
I.TÌM HIỂU CHUNG.
1.Tác giả
- Tên khai sinh: Nguyễn Kim Thành.
- Quê quán: Tại Thừa Thiên Huế trong một gia đình nhà nho nghèo.
- Tố Hữu đến với Cách mạng từ rất sớm và tích cực hoạt động Cách mạng.
- Những tác phẩm chính: .
- Nội dung: Phản ánh những chặng đường cách mạng của dân tộc.
- Phong cách nghệ thuật: Trữ tình chính trị,khuynh hướng sử thi, giọng điệu tâm tình, đậm tính dân tộc.
=> Là nhà thơ lớn của văn học Viêt Nam, là lá cờ đầu của nền thơ ca cách mạng thế kỉ XX
B.HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
www.themegallery.com

2.Tác phẩm.
a. Xuất xứ: In trong tập “Từ ấy”
-Thời gian sáng tác: 1937-1946.
-Gồm 3 phần: Xiềng xích- máu lửa- giải phóng.
-Nội dung: Chặng đường Cách mạng đầu tiên của người thanh niên tìm thấy lý tưởng cách mạng, giác ngộ, trưởng thành.
-Nghệ thuật: Cái tôi trữ tình say mê lý tưởng cách mạng, hình thức thơ mới hiện đại..

Tập thơ “Từ ấy”. Tố Hữu đã hiện đại hóa thơ ca cách mạng, để thơ ca cách mạng bước cùng những bước tiến với những bộ phận khác của thơ ca dân tộc nửa đầy thế kỉ XX.
b.Bài thơ Từ ấy.
-Hoàn cảnh sáng tác: 7/1938.
Được đặt làm nhan đề tập thơ.
-Nhan đề: Từ ấy Thời gian bắt đầu giác ngộ lý tưởng cách mạng.
Thời điểm khởi nguồn cảm hứng thơ ca.


-Bố cục:

Từ ấy
Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ
Mặt trời chân lí chói qua tim
Hồn tôi là một vườn hoa lá
Rất đậm hương và rộn tiếng chim…

Tôi buộc lòng tôi với mọi người
Để tình trang trải với trăm nơi
Để hồn tôi với bao hồn khổ
Gần gũi nhau thêm mạnh khối đời.

Tôi đã là con của vạn nhà
Là em của vạn kiếp phôi pha
Là anh của vạn đầu em nhỏ
Không áo cơm, cù bất cù bơ…

( Tố Hữu)
Tâm trạng của nhà thơ khi gặp ánh sáng lí tưởng.
Nhận thức mới về lẽ sống.
Chuyển biến sâu sắc trong tình cảm.
II.Đọc hiểu văn bản.
1.Khổ 1 : Niềm vui sướng, say mê lí tưởng.
“Từ ấy” :
+Đánh dấu thời điểm diễn ra sự chuyển biến mạnh mẽ của thế giới nội tâm của chủ thể trữ tình.
+Thời điểm giác ngộ lý tưởng cách mạng.
->Mốc son quan trọng trong cuộc đời nhà thơ.
-Khu vườn đầy nắng hạ:
+hình ảnh: Mặt trời, nắng chói, hoa lá, hương thơm, tiếng chim hót.
+Động từ và tính từ mạnh: bừng, chói, rất đậm, rộn.
->Khu vườn rực rỡ, tràn đầy sức sống.
->Hình ảnh thế giới nội tâm bên trong – cái Tôi của chủ thể trữ tình với những chuyển biến mạnh mẽ khi giác ngộ lý tưởng
Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ
Mặt trời chân lý chói qua tim
Hồn tôi là một vườn hoa lá
Rất đậm hương và rộn tiếng chim...
Ẩn dụ: Mặt trời chân lý-> Đem đến lẽ sốn, soi đường cho thanh niên.
- Các từ cùng trường nghĩa: Mặt trời-bừng-chói.
+ Bừng= ánh sáng bất ngờ lan tỏa.
+ chói = ánh sáng chiếu rọi nhanh , mạnh, xuyên thấu.
-> diễn tả niềm vui sướng tột cùng khi được giác ngộ lí tưởng.
“Mặt trời chân lý – chói qua tim
Nhận thức tình cảm
Giác ngộ yêu, say mê
-So sánh: “hồn tôi là…” ->thế giới tâm hồn phong phú, đầy hương sắc,
=> Niềm vui sướng, say mê của người thanh niên khi tìm thấy lý tưởng sống, những chuyển biến mạnh mẽ trong tâm hồn nhà thơ, từ đây niềm say mê lý tưởng sẽ trở thành suối nguồn cảm hứng cho thơ ca cuộc đời.
2.Khổ 2: Những nhận thức mới về lẽ sống.
-Đại từ “tôi”: Khẳng định cái tôi cá nhân thấm nhuần lí tưởng cách mạng.
-Mối quan hệ “Tôi” với quần chúng lao khổ”.
Tôi Quần chúng


Lòng tôi Buộc Mọi người
Tình trang trãi Muôn nơi
Hồn tôi gần gũi Bao hồn khổ
-Động từ “ Buộc”: Chủ động, tự nguyện gắn bó , khăng khít ->Quyết tâm gắn kết mạnh mẽ.
“Trang trãi”, “gần gũi” : chia sẽ, trao gửi, lan tỏa.
-Hoán dụ: “Trăm nơi”, “hồn tôi”, “bao hồn khổ”: Quần chúng nhân dân lao khổ ở khắp mọi nơi.
=> Từ bỏ quan niệm đề cao cái tôi cá nhân đối lập với cuộc đời của giai cấp tư sản- tiểu tư sản: Nhà thơ khẳng định quan niệm mới về lẽ sống : gắn bó mật thiết bằng tất cả tình yêu thương của tâm hồn với quần chúng lao khổ trong cuộc đời.
-Hình ảnh ẩn dụ: Khối đời.
+ Cái tôi hòa cùng cái ta chung, nhà thơ gắn bó với cuộc đời với nhân dân làm nên “ Một khối vững chắc”, “Một tập thể đoàn kết”, làm nên sức mạnh, làm nên thành công.
-> Tình cảm giai cấp ( chỉ có trong văn học Cách mạng).
=> Những chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức về lẽ sống, vượt qua giới hạn cái tôi cá nhân , tìm đến lẽ sống vì giai cấp, vì nhân dân.
3.Khổ 3.
-Điệp cấu trúc:
“Tôi đã là”: Con của vạn nhà
Em của vạn kiếp phôi phai.
Anh của vạn đầu em nhỏ.
->Tạo giọng điệu khẳng định mạnh mẽ.
-xưng hô gần gũi: “Con-em-anh”
->Tình cảm gia đình ruột thịt.
“Vạn kiếp phôi pha” ->Những kiếp người đau khổ, bất hạnh, lam lũ.
“Vạn đầu em nhỏ, không áo cơm cù bất cù bơ” -> Những em nhỏ côi cút, không đủ cơm ăn, áo mặc, sống vất vưởng nay đây mai đó.
“Vạn” : Số từ, lặp lại 3 lần , diễn tả số lượng đông đảo của những kiếp người lao khổ mà nhà thơ xác định gắn bó như ruột thịt.
-Dấu “…” cuối bài thơ: Đẩy cảm xúc lên cao trào, khẳng định tình yêu với Đảng, với nhân dân.
=>Đề tài chung trong tập thơ “Từ ấy”: Phản ánh kiếp người bất hạnh trong xã hội bất công trước CMT8: Chị vú em, người đầy tớ, em bé bán bánh đêm, em nhỏ mồ côi, em phước, cô gái giang hồ.

Rứa là hết! Chiều ni em đi mãi
Còn mong chi ngày trở lại Phước ơi!
Quên làm sao, em hỡi, lúc chia phôi
Bởi khác cảnh, hai đứa mình nghẹn nói.
-Đi đi em-
Ngày mai trong giá trắng ngần
                   Cô thôi sống kiếp đầy thân giang hồ
                   Ngày mai bao lớp đời dơ
                   Sẽ tan như đám mây mờ đêm nay
                   Cô ơi tháng rộng ngày dài
                   Mở lòng ra đón ngày mai huy hoàng…
- Tiếng hát sông Hương-