Nhạc và lời: Hoàng Hà

(2)

A

B

Từ Mắt

Nghĩa của từ

Mắt chim

Mắt người

(3)

(1)

Mắt đèn

Nghĩa gốc

Nghĩa 1: Cơ quan để nhìn
của người hay động vật
Nghĩa 2: Chỗ lồi ra, giống
hình con mắt ở một số vật.

Nghĩa chuyển
Nghĩa được phát
triển từ nghĩa gốc

Nghĩa gốc là nghĩa ban đầu của từ mà
ta nghĩ đến, nó là cơ sở hình thành nên
các nghĩa khác

Nghĩa chuyển là nghĩa phát triển từ
nghĩa gốc, thường nhấn mạnh đặc
điểm, hình dáng, vị trí…của sự vật dựa
từ nghĩa gốc.

Nghĩa gốc: cơ quan để
nhìn của người hay
động vật.
Các nghĩa này giống nhau ở hình dáng của sự vật

Nghĩa chuyển: chỗ lồi ra, giống
hình con mắt ở một số vật.

Mối liên hệ giữa các nghĩa của từ.

Câu
a.

b.

c.

Việt Nam đất nước ta ơi
Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn.
                           (Nguyễn Đình Thi)

Mặt trời xuống biển như hòn lửa
Sóng đã cài then, đêm sập cửa.
                             (Huy Cận)

Nghĩa của từ biển
Từ biển: chỉ khối lượng lớn trên một
diện tích rộng
 Đây là nghĩa chuyển

Từ biển: chỉ vùng nước mặn rộng lớn
trên bề mặt Trái Đất.
 Đây là nghĩa gốc

Công cha như núi ngất trời.
Từ biển: chỉ phần của đại dương ở
Nghĩa mẹ như nước ngời ngời biển Đông. ven đất liền
 Đây là nghĩa gốc
( Ca dao)

• Từ đa nghĩa là từ có nhiều nghĩa, trong
đó có một nghĩa gốc và một hoặc một số
nghĩa chuyển.
• Các nghĩa của một từ đa nghĩa luôn có
mối liên hệ với nhau.

a. Trăng tròn như quả bóng
Lơ lửng treo lưng trời.
(Nguyễn Ngọc Hưng)

lưng : mang nghĩa chuyển
nghĩa đó là “ ở khoảng giữa trời”

b.

Lưng núi thì to mà  (2)lưng mẹ nhỏ
Em ngủ ngoan em đừng làm mẹ mỏi
Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi
Mặt trời của mẹ, em nằm trên (3)lưng.
(Nguyễn Khoa Điềm)

(1)

b. Từ (1)Lưng : mang nghĩa chuyển, nghĩa đó là khoảng từ chân
lên
đỉnh núi.
(3)
(2)
lưng và lưng : mang nghĩa gốc, nghĩa đó là “bộ phận phía sau cơ thể”.

b. Lưng núi thì to mà lưng mẹ nhỏ
Em ngủ ngoan em đừng làm mẹ
mỏi
Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi
Mặt trời của mẹ, em nằm trên lưng.
(Nguyễn Khoa Điềm)

Sử dụng từ đa nghĩa
trong thơ làm cho cách
diễn đạt thêm hay, gợi sự
liên tưởng độc đáo.

Tìm các danh từ chỉ bộ phận
của cơ thể người hoặc động vật
là từ đa nghĩa