TIẾT 3:
TỪ GHÉP
Sơ đồ cấu tạo từ TV
Từ
Từ đơn
Từ phức
Từ ghép
Từ láy
I/ Các loại từ ghép:
Các từ ghép bà ngoại, thơm phức phân ra tiếng chính, tiếng phụ, tiếng chính đứng trước, tiếng phụ đứng sau bổ sung ý nghĩa cho tiếng chính
1. Ví dụ (sgk/13)
* Nhận xét:
Đọc gợi ý trong Ví dụ (sgk/13) và tìm hiểu các từ ghép bà ngoại, thơm phức và nhận xét: Tiếng nào là tiếng chính, tiếng nào là tiếng phụ và trật tự của các tiếng trong các từ ấy.
bà ngoại
tiếng chính
tiếng chính
tiếng phụ
tiếng phụ
thơm phức
Đây là Từ ghép chính phụ
I/ Các loại từ ghép:
2. Ví dụ (sgk/14)
* Nhận xét:
Đọc gợi ý trong Ví dụ (sgk/14) và tìm hiểu các từ ghép quần áo, trầm bổng và nhận xét: Các tiếng này có phân ra tiếng chính, tiếng phụ như từ bà ngoại và thơm phức không?
- quần áo
Đây là Từ ghép đẳng lập
- trầm bổng
Các từ quần áo, trầm bổng không phân ra tiếng chính, tiếng phụ. Nó ngang hàng nhau, bình đẳng về mặt ngữ pháp.
3. Kết luận
Ghi nhớ 1 sgk /tr 14
Có 2 loại từ ghép: Từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập
Bài tập 1
Phân loại ra: Đâu là từ ghép chính phụ và đâu là từ ghép đẳng lập? Chỉ ra tiếng chính trong từ ghép chính phụ
lâu đời,
xanh ngắt,
nhà máy,
nhà ăn,
cười nụ.
II/ Nghĩa của từ ghép
 Nghĩa của từ bà ngoại và thơm phức hẹp hơn nghĩa của từ bà và từ thơm. Vì nó có tính chất phân nghĩa.
Đọc gợi ý trong Ví dụ: So sánh nghĩa của từ bà ngoại với nghĩa của từ bà em thấy nghĩa từ nào rộng hơn (hẹp hơn)?
Ví dụ (sgk/14)
* Nhận xét:
So sánh nghĩa của từ
- bà ngoại - bà
- thơm phức - thơm
 nghĩa của từ bà ngoại hẹp hơn nghĩa của từ bà.
Tương tự em hãy nêu nhận xét nghĩa của từ thơm phức so với nghĩa của từ thơm.
 nghĩa của từ thơm phức hẹp hơn nghĩa của từ thơm.
II/ Nghĩa của từ ghép
 Nghĩa của từ quần áo, trầm bổng rộng hơn nghĩa của từtạo nên nó. Tính chất hợp nghĩa.
2. Ví dụ (sgk/14)
* Nhận xét:
So sánh nghĩa của từ
- quần áo – quần /áo
- trầm bổng – trầm /bổng
nghĩa của từ
quần áo = quần + áo.
Từ quần áo so với mỗi từ quần/ áo thì nghĩa của nó như thế nào?
Từ trầm bổng so với mỗi từ trầm/ bổng thì nghĩa của nó như thế nào?
nghĩa của từ trầm bổng = trầm + bổng
Ghi nhớ 2 sgk /tr 14
3. Kết luận
BT2/ Tạo từ ghép chính phụ :
bút , mưa ,ăn , vui ,
thước , làm , trắng nhát
III/ Luyện tập :
chì
rào
Khoẻ
Vẻ
bk
Đẹp
Bông cau
ma
BT3/ Tạo từ ghép đẳng lập:
núi sông, rừng mặt mày, mũi
ham muốn, thích học hỏi, hành
xinh đẹp, tươi tươi tốt, xinh
BT4: Tại sao nói một cuốn sách, một cuốn vở mà không nói là một cuốn sách vở ?
Tại vì sách, vở là danh từ chỉ cá thể, có thể đếm được, còn sách vở là từ ghép đẳng lập có nghĩa khái quát, chỉ chung cả loại.
Có phải mọi thứ hoa có màu hồng đều gọi là hoa hồng không ?
5/ a/ Hồng là tên một loại hoa, không phải mọi thứ hoa có màu hồng đều gọi là hoa hồng.
Nói: “Cái áo dài của chị em ngắn quá !” có đúng không?
Nói : “Quả cà chua này ngọt quá !” có đúng không ?
Cà chua là loại cà chua nhiều hơn ngọt.
Có phải mọi loại cá có màu vàng đều gọi là cá vàng không ?
Cá vàng là loại cá cảnh, vây to, đuôi lớn và xòe rộng, không phải mọi loại cá có màu vàng đều gọi là cá vàng.
BT6/ So sánh nghĩa của các từ ghép mát tay, nóng lòng, gang thép với nghĩa của những tiếng tạo ra chúng.
 Các từ này có nghĩa khái quát hơn so với nghĩa của các tiếng tạo ra nó.
7/ Phân tích cấu tạo từ ghép có ba tiếng theo mẫu: máy hơi nước, than tổ ong, bánh đa nem.
 
Máy hơi nước

CỦNG CỐ
Nêu cấu tạo và nghĩa của từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập.
Nhận diện từ ghép trong một
văn bản đã học.
- Soạn bài : Liên kết trong văn bản
Xem và trả lời các câu hỏi
SGK/ 17  19
DẶN DÒ
XIN CHÀO TẠM BIỆT