MÔN VẬT LÝ 9

1. Lực do dòng điện tác dụng lên kim nam châm đặt gần nó
gọi là:
A. Lực hấp dẫn
C. Lực ma sát
B. Lực từ
D. Lực đàn hồi
2. Từ trường không tồn tại ở đâu?
A. Xung quanh nam châm
C. Xung quanh điện tích đứng yên

B. Xung quanh dòng điện
D. Xung quanh Trái Đất

3. Người ta dùng dụng cụ gì để nhận biết từ trường?
A. Dùng ampe kế
B. Dùng vônkế
C. Dùng áp kế
D. Dùng kim nam châm có trục quay.

Làm thế nào để ta biết
được hìnhN dạng của từ trường
của nam châm, của dòng
điện ? Để hiểu được điều đó cô
và các em cùng nhau tìm hiểu
K
A
bài học hôm nay.
s

A

0

B

Tiết 23 - Bài 23

I. TỪ PHỔ

1. Thí nghiệm
Rắc đều mạt sắt lên tấm nhựa trong, phẳng. Đặt
tấm nhựa này lên một thanh nam châm rồi gõ nhẹ.
Quan sát hình ảnh mạt sắt vừa được tạo thành trên
tấm nhựa?
Trả lời câu hỏi:
1. Các mạt sắt xung quanh nam châm được sắp xếp
như thế nào?
2. Nhận xét mật độ các đường mạt sắt gần và xa
nam châm?

N

S

Các mạt sắt được sắp xếp thành những đường cong nối

từ cực này sang cực kia của nam châm.

Càng ra xa nam châm, các đường mạt sắt càng thưa dần.

2. Kết luận

N

S

- Hình ảnh các đường mạt sắt xung quanh nam châm
được gọi là từ phổ.
- Từ phổ là hình ảnh trực quan về từ trường.

- Có thể thu từ phổ bằng cách rắc mạt sắt đặt trong
từ trường và gõ nhẹ.

MỘT SỐ HÌNH ẢNH VỀ TỪ
PHỔ

Vành mũ giải ngân hà trên tia hồng
ngoại

Từ phổ sao hoả

Quả trứng tinh vân

Những “chiếc nhẫn” của sao thổ

II. ĐƯỜNG SỨC TỪ
1. Vẽ và xác định chiều của đường sức từ

N

S

Dùng bút tô dọc theo các đường mạt sắt nối từ cực
nọ sang cực kia của nam châm trên tấm nhựa

N

S

1. Vẽ và xác định chiều của đường sức từ

N

S

Đường sức từ

N

S

Dùng các kim nam châm nhỏ đặt nối tiếp nhau
trên một đường sức từ, nhận xét sự sắp xếp của
kim nam châm dọc theo một đường sức từ.
 Trên mỗi đường sức từ, kim nam châm luôn
định hướng theo một chiều nhất định.

N

S

Người ta quy ước chiều đường sức từ là
chiều đi từ cực Nam đến cực Bắc xuyên dọc
kim nam châm

N

S

Hãy dùng mũi tên đánh dấu chiều đường
sức từ vừa vẽ

N

S

Đường sức từ có chiều đi vào cực nào và đi ra
cực nào của thanh nam châm?
Bên ngoài thanh nam châm các đường sức từ có
chiều đi ra từ cực Bắc, đi vào cực Nam của nam
châm.

III. VẬN DỤNG
C4.Cho hình ảnh từ
phổ của nam châm
chữ U. Dựa vào đó,
hãy vẽ các đường
sức từ của nó. Nhận
xét về dạng đường
sức từ ở khoảng
giữa hai từ cực.
 Ở khoảng giữa hai cực của nam châm chữ U,
các đường sức từ gần như song song nhau

A

B

N

S

C5.Biết chiều của một đường sức từ của thanh
nam châm thẳng như hình sau. Hãy xác định tên
các từ cực của nam châm.

C6.Cho hình ảnh
từ phổ của hai nam
châm đặt gần nhau.
Hãy vẽ một số
đường sức từ và chỉ
rõ chiều của chúng.

 Các

đường sức từ có chiều đi từ cực Bắc của nam
châm bên trái sang cực Nam của nam châm bên
phải.

CỦNG CỐ
Bài tập 1: Hãy cho biết kim nam châm nào nằm
sai hướng trong từ trường của nam châm
1
2
3

N

S
4

Bài tập 2: Xác định tên của các từ cực trong hình
vẽ sau

N

C

S

D

TỪ TRƯỜNG CỦA TRÁI ĐẤT

s
N

Hình ảnh cụ thể các đường sức từ

Từ phổ

Là những đường cong khép kín nố
từ cực Bắc đến cực Nam của nam
châm
TỪ PHỔ ĐƯỜNG SỨC TỪ

Cách xác định
đường sức từ
Bên ngoài nam châm
đường sức từ có chiều đi ra
từ cực Bắc đi vào từ cực Nam

Đường sức từ

Ở xa các cực từ của nam châm
số lượng đường sức từ thưa (ít

Mật độ đường sức từ

Ở gần các cực từ của nam châm
số lượngđường sức từ dày (nhiề

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Học thuộc phần ghi nhớ.
- Đọc phần: “Có thể em chưa biết”
- Làm bài tập 23.1 – 23.9 SBT.
- Chuẩn bị “Bài 24: Từ trường
của ống dây có dòng điện chạy qua”.
+ So sánh phần từ
phổ bên ngoài ống dây có dòng điện chạy qua và
phần từ phổ ở bên ngoài thanh nam châm
+
Phát biểu quy tắc nắm tay phải.