Bài 24: TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY
CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA
Giáo viên: Thiều Tiến Đạt

KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 1
Câu 2

Từ phổ là gì ?
- Nêu quy ước về chiều của đường sức từ.
- Xác định từ cực của thanh nam châm sau:
A



B

Chúng ta đã biết từ phổ và các
đường sức từ biểu diễn từ trường của
thanh nam châm thẳng. Còn từ trường
của ống dây có dòng điện chạy qua
thì được biểu diễn như thế nào ?
A

B

TIẾT 26 – BÀI 24

TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY
CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA

BÀI 24: TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA
I. Từ phổ, đường sức từ của ống dây có dòng điện chạy qua
1. Thí nghiệm:
- Lắc nhẹ mạt sắt trên tấm nhựa
chứa ống dây dẫn, đặt trên mặt
phẳng ngang, lắp vào nguồn điện
6V.
- Đóng mạch điện, gõ nhẹ lên tấm
nhựa. Quan sát từ phổ của ống dây.

BÀI 24: TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA
I. Từ phổ, đường sức từ của ống dây có dòng điện chạy qua
1. Thí nghiệm:

Gõ nhẹ


-

+

6V

BÀI 24: TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA
I. Từ phổ, đường sức từ của ống dây có dòng điện chạy qua
1. Thí nghiệm:
C1: So sánh từ phổ của ống dây và từ phổ của thanh nam châm.

N

S

BÀI 24: TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA
I. Từ phổ, đường sức từ của ống dây có dòng điện chạy qua
1. Thí nghiệm:
Dựa vào các đường mạt sắt, vẽ một vài đường sức từ của ống dây trên bảng
nhựa.
C2: Nhận xét hình dạng của các đường sức từ.

+

-

BÀI 24: TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA
I. Từ phổ, đường sức từ của ống dây có dòng điện chạy qua
1. Thí nghiệm:
Đặt các kim nam châm nối tiếp nhau trên một đường sức từ vừa vẽ được.
Hãy vẽ mũi tên chỉ chiều của đường sức từ.

S

N

+

6V

BÀI 24: TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA
I. Từ phổ, đường sức từ của ống dây có dòng điện chạy qua
1. Thí nghiệm:
2. Kết luận:
+ Từ phổ bên ngoài ống dây có dòng điện chạy qua giống từ phổ của
nam châm thẳng. Trong lòng ống dây các đường sức từ gần như song song
với nhau.
+ Đường sức từ của ống dây có dòng điện chạy qua là những đường
cong khép kín, có chiều cùng đi vào một đầu và cùng đi ra ở đầu kia.
+ Hai đầu ống dây có dòng điện chạy qua là hai từ cực. Đầu có các đường
sức từ đi ra gọi là cực từ Bắc, đầu có các đường sức từ đi vào gọi là cực từ
Nam. (ra Bắc vào Nam)

BÀI 24: TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA
I. Từ phổ, đường sức từ của ống dây có dòng điện chạy qua
II. Quy tắc nắm tay phải
1. Chiều của đường sức từ của ống dây có dòng điện chạy qua phụ thuộc
vào yếu tố nào?

I
-

6V

+

BÀI 24: TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA
I. Từ phổ, đường sức từ của ống dây có dòng điện chạy qua
II. Quy tắc nắm tay phải
1. Chiều của đường sức từ của ống dây có dòng điện chạy qua phụ thuộc
vào yếu tố nào?
Chiều đường sức từ của ống dây phụ thuộc vào chiều dòng điện chạy
qua các vòng dây.

BÀI 24: TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA
I. Từ phổ, đường sức từ của ống dây có dòng điện chạy qua
II. Quy tắc nắm tay phải
1. Chiều của đường sức từ của ống dây có dòng điện chạy qua phụ thuộc
vào yếu tố nào? (chiều dòng điện chạy qua các vòng dây.)
2. Quy tắc nắm tay phải:
Nắm bàn tay phải rồi đặt sao cho bốn ngón tay hướng theo chiều dòng điện
chạy qua các vòng dây thì ngón tay cái choãi ra chỉ chiều của đường sức từ
trong lòng ống dây.
I

BÀI 24: TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA
2. Quy tắc nắm tay phải:
Nắm bàn tay phải rồi đặt sao cho bốn ngón tay hướng theo chiều
dòng điện chạy qua các vòng dây

BÀI 24: TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA
2. Quy tắc nắm tay phải:
Nắm bàn tay phải rồi đặt sao cho bốn ngón tay hướng theo chiều
dòng điện chạy qua các vòng dây thì ngón tay cái choãi ra chỉ chiều
của đường sức từ trong lòng ống dây.

S

N

Chiều đường sức từ

BÀI 24: TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA

A

N

B

S

Chiều đường sức từ

Chiều
dòng
điện

Chiều đường sức từ

BÀI 24: TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA

N
A
Chiều
dòng
điện

B
S

BÀI 24: TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA

S
A

Chiều
dòng

N

Chiều đường sức từ

B

điện

BÀI 24: TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA
LUYỆN TẬP
1. Quy tắc nắm tay phải dùng để làm gì?
A. Xác định chiều đường sức từ của nam châm thẳng.
B. Xác định chiều đường sức từ của dây dẫn có hình dạng bất kì
C. Xác định chiều đường sức từ của ống dây có dòng điện chạy qua.
D. Xác định chiều đường sức từ của dây dẫn thẳng có dòng điện chạy qua.

BÀI 24: TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA
LUYỆN TẬP
2. Chọn câu sai
A. Hai đầu của ống dây cũng là hai từ cực.
B. Đường sức từ của ống dây là những đường cong không khép kín.
C. Trong lòng ống dây cũng có các đường sức từ được sắp xếp gần như
song song với nhau.
D. Tại hai đầu của ống dây, các đường sức từ cũng có chiều cùng đi vào
một đầu và cùng đi ra ở đầu kia.

BÀI 24: TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA
LUYỆN TẬP
3. Theo em ống dây sẽ hút hay đẩy thanh nam châm ?

Q
A

N

S

P

B

BÀI 24: TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA
I. Từ phổ, đường sức từ của ống dây có dòng điện chạy qua
II. Quy tắc nắm tay phải
III. Vận dụng:
C4: Cho ống dây AB có dòng điện chạy qua. Một nam châm thử đặt ở đầu B
của ống dây, khi đứng yên nằm định hướng như hình vẽ. Xác định tên các từ
cực của ống dây.

A

S

B

N

S

N

BÀI 24: TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA
I. Từ phổ, đường sức từ của ống dây có dòng điện chạy qua
II. Quy tắc nắm tay phải
III. Vận dụng:
C5: Trên hình vẽ có một kim nam châm bị vẽ sai chiều. Hãy chỉ ra đó là kim
nam châm nào và vẽ lại cho đúng. Dùng qui tắc nắm tay phải xác định chiều
dòng điện chạy qua các vòng dây.
3

2

1

S

N
5

4

BÀI 24: TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA
I. Từ phổ, đường sức từ của ống dây có dòng điện chạy qua
II. Quy tắc nắm tay phải
III. Vận dụng:
C6: Hình vẽ cho biết chiều dòng điện chạy qua các vòng dây. Hãy dùng quy tắc
nắm tay phải để xác định tên các từ cực của ống dây.

A

N

B

S
Chiều
dòng
điện

GHI NHỚ:
* Phần từ phổ ở bên ngoài ống có dòng điện chạy qua rất giống
phần từ phổ ở bên ngoài thanh nam châm
* Quy tắc nắm tay phải: Nắm bàn tay phải, rồi đặt sao cho bốn
ngón tay hướng theo chiều dòng điện chạy qua các vòng dây thì
ngón cái choãi ra chỉ chiều của đường sức từ trong lòng ống dây

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Học bài;
Làm bài tập 24.1, 4, 5 SBT;
Chuẩn bị tiết sau: Sự nhiễm từ của sắt thép – Nam châm điện