Tức cảnh Pác Bó
_Hồ Chí Minh_

Hang Pác Bó

TP. Biên Hòa

I.

Tìm hiểu chung

1. Tác giả

Là vị lãnh tụ thiên tài của dân
tộc và nhà thơ lớn của đất
nước.
Là chiến sĩ cộng sản quốc tế.
Hồ Chí Minh
(1890 -1969)

Là danh nhân văn hoá thế giới.

2. Tác phẩm

Hoàn cảnh sáng tác:

Ra đời tháng 2-1941 khi Bác Hồ về
nước trực tiếp chỉ đạo cách mạng ở
Pác Bó.

Pác Bó có tên
địa phương là:
Cốc Bó – tiếng
Tày có nghĩa là
“đầu nguồn”

Đường
vào
hang
Pác Bó

Cửa hang Pác bó

Bàn đá – Nơi Bác Hồ làm việc

Dòng suối khởi nguồn Pắc Bó được Bác đặt tên là suối Lê-nin

Suối Lê nin nơi Bác Hồ thường ngồi câu cá

BÁC HỒ NGỒI LÀM VIỆC TRONG HANG PÁC BÓ

Đọc, từ khó
TỨC CẢNH PÁC BÓ

Sáng ra bờ suối, / tối vào hang
Cháo bẹ / rau măng / vẫn sẵn sàng
Bàn đá chông chênh / dịch sử Đảng
Cuộc đời cách mạng / thật là sang
Tháng 2 năm 1941

Thể loại:

Thất ngôn tứ tuyệt (viết bằng chữ quốc ngữ)

Mở ra đề tài

Khai

Thừ
a

Tổng hợp
toàn bô ý
thơ

Hợp

Chuy
ển

Nâng cao,
triển khai ý
câu khai
Chuyển
ý

Bố cục: 2 phần

3
câu
đầu:
Cảnh sinh hoạt
và làm việc của
Bác ở Pác Bó

Câu cuối: Cảm
nhận của Bác về
cuộc đời cách
mạng

II.

Đọc hiểu văn bản

1. Cảnh sinh hoạt và làm việc của Bác ở
Pác Bó

Tìm những chi tiết miêu tả cuộc sống ở
Pác Bó (Không gian, đồ ăn, nơi làm việc,
công việc)
Nhận xét ngôn ngữ kể về cuộc sống
sinh hoạt (Nhịp thơ; Giọng điệu; Từ
ngữ)
Nêu cảm nhận của em về: Cuộc sống
sinh hoạt; Phong thái, tình cảm; Tinh
thần của Bác

Sáng ra bờ suối / tối vào hang

“Sáng ra bờ suối / tối vào hang”
2 vế sóng đôi nhịp nhàng, tiểu
đối (Thời gian, không gian,
hoạt động)

一

Nơi
ở





Nếp sinh hoạt đều đặn, quen
thuộc
Con người đã hoà hợp với cảnh
vật

“Cháo bẹ/ rau măng/ vẫn sẵn sàng.”

“Cháo bẹ/ rau măng/ vẫn sẵn sàng.”
Cháo bẹ rau măng (khó khăn, thiếu
thốn) >< Vẫn sẵn sàng (sẵn có, dư thừa)

一

Cái
ăn

一



Ăn uống kham khổ >< Đùa vui hóm hỉnh
Bữa ăn đạm bạc, cực khổ
nhưng con người vẫn vui vẻ,
thoải mái

“Bàn đá chông chênh dịch sử
Đảng”

“Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng”
一

Bàn…chông chênh >< dịch sử Đảng
Đối thanh:
(b-b-b)
(t-t-t)
Giọng nhẹ nhàng >< Giọng mạnh mẽ

Nơi
làm
việc

一



Đối ý:

Điều kiện làm
><
việc tạm bợ

Công việc
cao cả, vĩ đại

Hình ảnh Bác ung dung, vững vàng trong
gian khó

Câu
1
Câu
2
Câu
3

Hiện thực

Con người

Chỗ ở ẩm, lạnh, tối

Thích nghi, hòa hợp với
cảnh vật

Bữa ăn đạm bạc, thiếu
thốn
Điều kiện làm việc tạm
bợ
Cuộc sống thực tại
rất gian khổ, khó khăn.

Vui vẻ thoải mái
Ung dung, say mê làm việc

><

Thái độ vui đùa,
thích thú đối với
cuộc sống.

 Cách nói đối lập, đùa vui, hóm
hỉnh.
 Bác vui vì Bác là người rất yêu thiên nhiên, say
mê công việc cách mạng.

2. Cảm nhận của Bác về cuộc đời
cách mạng

“Cuộc
đời cách
mạng/
thật là
sang.”

Theo em, “sang”
mà Bác nói đến
ở đây thể hiện
như thế nào?

“Cuộc đời cách mạng/ thật là sang.”
Ung dung thanh thản hưởng thú lâm tuyền.
Sang

Làm chủ hoàn cảnh, vượt lên gian khổ.
Tinh thần lạc quan yêu đời.

Làm toát
lên tinh
thần toàn
bài

Thảo luận : Hãy chỉ ra sự khác nhau trong
“thú lâm tuyền” của Bác ở bài thơ này với
những bậc hiền nhân xưa như Nguyễn Trãi,
Nguyễn Bỉnh Khiêm…?
Côn Sơn suối chảy rì rầm
Ta nghe như tiếng đàn cầm
bên tai.
Côn Sơn có đá rêu phơi
Ta ngồi trên đá như ngồi
đệm êm.
(Nguyễn Trãi)

Thu ăn măng trúc, đông ăn
giá
Xuân tắm hồ sen, hạ tắm
ao.
Rượu đến cội cây, ta sẽ uống
Nhìn xem phú quý tưa chiêm
bao.
(Nguyễn Bỉnh Khiêm)

Ngườ
i xưa

Bác
Hồ

Vui với thiên nhiên
để quên đời, “Lánh
đục tìm trong”, “an
bần lạc đạo”. Mặc
dù đó là thú vui tao
nhã nhưng vẫn có
yếu tố tiêu cực.

Tìm đến với thiên
nhiên không phải để
quên đời mà để làm
cách mạng, để cải tạo
cuộc sống. (đánh đổ
thực dân phong kiến
đem lại hạnh phúc cho
nhân dân).

Hồ Chí Minh đẹp nhất tên Người

Mùa xuân là tết trồng cây,
Làm cho đất nước càng ngày càng xuân.

Nguyễn Ái Quốc tại Đại hội Đảng xã hội Pháp họp ở Tua

“Học thêm một thứ tiếng nước
ngoài coi như có thêm một cái chìa
khóa để mở thêm một kho tàng tri thức.
Việc học là việc suốt đời.”
(Bác Hồ - Con người và phong cách)

www.HNGHIA.Info

III
.

Tổng kết

Bài thơ “Tức Cảnh Pác Bó” có sự kết hợp hài hoà giữa cổ điển và
hiện đại. Em hãy lựa chọn đáp án vào từng cột cho hợp lí.
CỤM TỪ

Đề tài
Công việc cách mạng
Thi liệu cổ: Suối,
hang, đá
“Thú lâm tuyền”
Đồng ý

Lối song cách mạng
Lời thơ nhẹ nhàng,
vui đùa
Thể thơ: Tứ tuyệt

CỔ ĐIỂN

HIỆN ĐẠI

Nội dung

Nghệ thuật

Bài thơ thể hiện cốt cách tinh
thần Hồ Chí Minh luôn tràn đầy
niềm tin lạc quan, tin tưởng vào
sự nghiệp cách mạng

• Tính chất ngắn gọn, hàm súc
• Lời thơ bình dị pha giọng đùa vui hóm hỉnh
• Tạo được tứ thơ độc đáo, bất ngờ, thú vị và sâu sắc

• Vừa mang đặc điểm cổ điển, truyền thống vừa có tính chất
mới mẻ, hiện đại

Sau khi học
bài thơ Tức
cảnh Pác Bó,
em học tập
được điều gì
từ Bác?

Ý nào nói đúng nhất hoàn cảnh
sáng tác của bài thơ “Tức cảnh
Pác Bó”?
A. Trong thời gian Bác hoạt
động cách mạng ở Cao
Bằng chuẩn bị cho tổng
khởi nghĩa

B. Trong thời gian Bác lãnh
đạo toàn quốc kháng chiến
chống Pháp

C. Trong thời gian Bác lãnh
đạo toàn quốc kháng chiến
chống Mĩ

D. Trong thời gian Bác bôn
ba hoạt động cách mạng ở
nước ngoài

Dòng nào nói đúng nhất giọng điệu
chung của bài Tức cảnh Pác Bó ?
A. Giọng tha thiết, trìu
mến.

B. Giọng vui đùa, dí
dỏm.

C. Giọng nghiêm
trang, chừng mực.

D. Giọng buồn thương,
phiền muộn.

Nhận xét nào nói đúng nhất tâm trạng của
Bác Hồ được thể hịên qua câu thơ cuối
“Cuộc đời cách mạng thật là sang” ?
A. Vui thích vì được
sống chan hoà với
thiên nhiên.
C. Lạc quan với cuộc
sống cách mạng đầy
gian khổ

B. Tin tưởng vào tương
lai tươi sáng của đất
nước.
D. Gồm cả ba ý trên.

Trung tâm của bức tranh Pác Bó
trong bài thơ “Tức cảnh Pác
Bó” là :
A. Bàn đá chông
chênh.

B. Hình tượng người
chiến sĩ Cách mạng.

C. Cảnh thiên nhiên
với non xanh nước
biếc.

D. Cả A,B,C.

Nhận định nào nói đúng nhất về con
người của Bác trong bài “Tức cảnh Pác
Bó”?
A. Bình tĩnh, tự chủ
trong mọi hoàn cảnh

B. Ung dung, lạc quan
trong cuộc sống cách
mạng đầy khó khăn

D. Yêu nước thương
C. Quyết đoán, tự tin
dân, sẵn sàng cống
trước tình thế của cách
hiên cả cuộc đời cho tổ
mạng
quốc

Khi nhận xét về Bác Hồ, nhiều nhà thơ, nhà
nghiên cứu đều có chung nhận định: “Trong
người Bác luôn có sẵn cái thú lâm tuyền”.
“Thú lâm tuyền” ở đây có nghĩa là:
A. Bác Hồ luôn yêu
quý và thường hay
nuôi dưỡng những con
thú để bầu bạn.
C. Bác luôn yêu thích
thiên nhiên, sống gần
gũi, hòa hợp với hiên
nhiên.

B. Đó là những con vật
ở chốn núi rừng.
D. Sở thích đi săn thú
của Bác Hồ.

Chọn đáp án đúng cho nội dung của
bài thơ?
A. Cảnh sinh hoạt và làm
việc đơn sơ tràn đầy niềm
vui và sự sống.

B. Tinh thần lạc quan ,
niềm tự hào và phong thái
ung dung của Bác .

C. Niềm vui được sống
giữa cảnh thiên nhiên tươi
đẹp của đất nước.

D. Cả A, B,C đều đúng

hùng vĩ

Pác Bó

Non xa xa, nước xa xa
Nào phải thênh thang mới gọi
là
Đây suối Lê nin kia núi Mác
Hai tay xây dựng một sơn hà

 Ôn lại bài + Vẽ SĐTD tổng kết
 Sưu tầm một số câu thơ/ bài
thơ về tinh thần lạc quan
của Bác
 Soạn bài “Câu cầu khiến”an
của Bác