Banner-baigiang-1090_logo1
Banner-baigiang-1090_logo2
TSThS

Tìm kiếm theo tiêu đề

Tìm kiếm Google

Quảng cáo

Hướng dẫn sử dụng thư viện

Hỗ trợ kĩ thuật

Liên hệ quảng cáo

  • (024) 66 745 632
  • 036 286 0000
  • contact@bachkim.vn

Tuần 10. Tục ngữ về đạo đức, lối sống

Wait
  • Begin_button
  • Prev_button
  • Play_button
  • Stop_button
  • Next_button
  • End_button
  • 0 / 0
  • Loading_status
Tham khảo cùng nội dung: Bài giảng, Giáo án, E-learning, Bài mẫu, Sách giáo khoa, ...
Nhấn vào đây để tải về
Báo tài liệu có sai sót
Nhắn tin cho tác giả
(Tài liệu chưa được thẩm định)
Nguồn: nxhoa - st
Người gửi: Admin Gdtxchonthanh
Ngày gửi: 18h:34' 18-02-2010
Dung lượng: 3.3 MB
Số lượt tải: 46
Số lượt thích: 0 người
Tục ngữ về đạo đức, lối sống

Thực hiện:

Minh Chõu ; Ti?n D?t ; Linh Chi ; H?ng Võn ; Hong Linh ; Qu?nh Anh ; Khỏnh Linh ; Phuong Th?o A .



I.Tiểu dẫn
Nói về các hịên tượng tự nhiên thời tiết

Nói về kinh nghiệm sản xuất

Nói về đới sống vật chất: Ăn, mặc, ở Đề tài của tục ngữ

Quan hệ gia đình, dòng họ


Phẩm chất đạo đức



- Tục ngữ thường rút ra bài học kinh nghiệm,đối nhân xử thế nên tục ngữ là túi khôn của dân gian,là cuốn bách khoa dân gian.

- Tục ngữ diễn đạt nội dung tư tưởng bằng cách phán đoán gắn với một chủ đề, một lời bình hoặc thuyết minh về chủ đề ấy.

- Tục ngữ là lời nói có tính nghệ thuật: Hiệp vần, so sánh, ẩn dụ.
II.Phân tích


Tay làm hàm nhai, tay quai miệng trễ

- Nghĩa: Hàm nhai chỉ động tác của miệng khi ăn, ở đây hiểu theo nghĩa: " có cái ăn" , " miệng trễ" ( trễ: bị sa xuống), ở đây hiểu theo nghĩa: "miệng để không , không có cái ăn".
=>Hình ảnh cái miệng bị trễ xuống là một hình ảnh được nhấn mạnh, đối lập với hình ảnh cái miệng đang nhai.

Tay làm hàm nhai, tay quai miệng trễ

- Nghĩa đen: Có bỏ sức lao động ra thì mới có cái ăn


- Nghĩa bóng: Có làm thì mới có ăn,có công lao động thì mới có hưởng thụ

Nghệ thuật

Dùng lối nói hoán dụ: "tay" là đại diện cho người lao động. Đôi tay là công cụ chính để lao động. Do vậy, người xưa đã rất tinh tế trong việc chọn đôi tay để thể hiện ý nghĩa:

? Có lao động thì mới gặt hái được thành quả xứng đáng với công sức đã bỏ ra.
Hình ảnh lao động của người nông dân.
Một số câu tục ngữ cùng chủ đề
Vô công bất hưởng lợi.

Lửa thử vàng gian nan thử sức.

Chớ thấy sóng cả mà ngã tay chèo.

Kiến tha lâu ngày cũng đầy tổ.
Cha ông ta xưa luôn răn dạy rằng:
"Một giọt máu đào hơn ao nước lã"
Máu đào chỉ quan hệ giữa những người cùng huyết thống,dòng máu. Nước lã chỉ quan hệ thờ ơ,hờ hững lạnh nhạt giữa những người không có liên quan gì với nhau,ở đây chỉ những người không cùng huyết thống.

- Một giọt và một ao chỉ sự so sánh tuyệt đối, ngược chiều giữa chất và lượng: Quan hệ giữa những người khác huyết thống dù có nhiều như thế nào cũng không đằm thắm được như quan hệ giữa những người cùng huyết thống dù chỉ là họ hàng xa .
"Một giọt máu đào hơn ao nước lã"
- Nghĩa đen: Hình ảnh làm ẩn dụ gồm những hình ảnh : Máu đào và nước lã


- Nghĩa bóng: Quan hệ cùng huyết thống dù rất xa cũng quý hơn người ngoài .
Câu tục ngữ "Thuận vợ thuận chồng tát biển đông cũng cạn" đã cho ta thấy sức mạnh của tình yêu, của nghĩa vợ chồng.


Biển Đông là biển rất rộng của Việt Nam
Đặt hình ảnh hai con người nhỏ bé trước cửa biển
mênh mông. Do đó việc có thể tát cạn biển Đông
là chuyện không thể. Qua đó ta có thể thấy được
rằng chỉ cần vợ chồng yêu thương, hoà thuận thì
không gì họ không thể làm được cả.

=> Đề cao tình cảm vợ chồng thuỷ chung, tình nghĩa, thuận hoà.
Một số câu tục ngữ tham khảo
Cha anh hùng, con hảo hán
Vợ chồng là nghĩa trăm năm
Cây xanh thì lá cũng xanh, cha mẹ hiền lành để đức cho con.
Một đêm nằm, bằng năm ở
Tình thương quán cũng là nhà, lều tranh có nghĩa hơn tòa ngói cao.
Tục ngữ có câu
Nói hay hơn hay nói
Hai từ hay trong hai vế là những từ đồng âm khác nghĩa .
Từ hay trong nói hay có nghĩa là cách nói hấp dẫn, gây cảm giác hứng thú cho người nghe.
Từ hay trong hay nói chỉ tính chất nói liên tục, thường xuyên của những người nói nhiều.
=>Hai từ hay đã ngầm chỉ một sự so sánh ngược chiều giữa chất và lượng .
Một số câu tục ngữ cùng nội dung
Tốt gỗ hơn tốt nước sơn

Xấu người đẹp nết còn hơn đẹp người.

Chết trong hơn sống đục.

Nói dài, nói dai, nói dại.

Người chết, nết còn.
Câu tục ngữ
Một ngày nên nghĩa chuyến đò nên quen
Câu tục ngữ "Một ngày nên nghĩa, chuyến đò nên quen" đã cho ta một bài học quý về cách làm người.
Một ngày nên nghĩa là một lối sống coi trọng nghĩa tình đáng quý của nhân dân ta.
- Đã có tình nghĩa với nhau thì dù chỉ một ngày thôi cũng trở nên tình nghĩa chứ đâu cần nhiều thời gian.
Hình ảnh con đò mang một ý nghĩa tượng trưng vô cùng sâu sắc:

Trong ca dao tục ngữ thì hình ảnh con đò luôn là biểu tượng cho sự ra đi và trở về.

- Trong câu tục ngữ này, những người đi trên chuyến đò ấy là những người đồng cảm với nhau. Họ hiểu được nỗi buồn xa quê cũng như niềm hân hoan trở về.
- Một phần cũng nhờ sự đồng cảm đó mà họ đến được với nhau. Thêm vào đó là lối sống coi trọng nghĩa tình của người dân Việt nên dù chỉ đi chung một chuyến đò thôi thì những người xa lạ cũng trở nên thân thiết.
Hình ảnh con đò
Những câu tục ngữ cùng chủ đề
Một chữ nên thầy, một ngày nên nghĩa.
Uống nước nhớ nguồn.
Đường mòn, ân nghĩa không mòn.
Nhà có láng giềng nhà, đồng có láng giềng đồng.
Bán anh em xa mua láng giềng gần.
III. Một số nét đặc sắc về nghệ thuật
1. Thủ pháp tạo các hình đối xứng:
Thủ pháp này được chia thành hai kiểu chính:
* Đối xứng giữa các vế: Hai vế trong một câu được đặt trong tương quan so sánh và đối xứng với nhau.
VD: Máu đào - nước lã

* Đối xứng nội bộ trong một vế:
VD: Tay làm - hàm nhai
2. Thủ pháp hiệp vần:
Tục ngữ là những lời nói có vần điệu
Cách hiệp vần của từ ngữ rất đa dạng và phong phú giữa các vế, giữa hai ý nhỏ của cùng một vế có vần với nhau.
Phần lớn tục ngữ dùng vần liền.
Ngoài ra còn có:
- Vần liền .VD: Tay làm - hàm nhai
- Vần cách một từ .VD: Máu đào - ao nước
3. Thủ pháp sử dụng biện pháp tu từ
Tục ngữ là những câu nói giàu hình ảnh.
Các biện pháp tu từ phổ biến trong tục ngữ là nhân hoá, so sánh, ẩn dụ, hoán dụ, nói ngoa.thể hiện:
Kiến tha lâu là hình ảnh ẩn dụ về người chăm chỉ, cần mẫn.
Tay là hình ảnh hoán dụ của người lao động.
Ngoài ra còn có các biện pháp tu từ sau:
Sử dụng từ đồng âm khác nghĩa: từ hay

Lối nói tượng trưng: con đò

Từ ngữ rất sắc, mang đậm tính chất địa phương như tay quai nghĩa là tay khoanh lại, không làm. Hay như từ cả nghĩa là to lớn.
IV. Bài tập nâng cao

1. Cách dùng tục ngữ trong thơ ca:
Trong bài thơ "Bảo kính cảnh giới" (Gương báu khuyên răn), Nguyễn Trãi đã rất tài tình trong việc sử dụng túi khôn dân gian




Những câu tục ngữ ông dùng thể hiện tư tưởng của ông về tác động của môi trường xung quanh đối với bản thân. nếu như ở gần người có tiền có của thì sẽ được hưởng lộc lây cũng như chơi với người tốt, tài giỏi thì sẽ học được cái tốt cái tài của họ.

- Ngược lại nếu ở gần những người xấu, kém tắm thì sẽ bị vạ lây và học cái xấu của họ.


Qua đó bài thơ khuyên răn chúng ta hãy chọn một môi trường tốt để học tập, rèn luyện. Cũng như mẹ của Khổng Tử xưa đã phải chuyển nhà rất nhiều lần để Khổng Tử có môi trường sống tốt nhất.
Bài thơ của Nguyễn Trãi vừa cô đọng, xúc tích, có tác động mạnh tới người đọc, người nghe. Ông đã sử dụng một cách chính xác những câu tục ngữ thân thuộc với người Việt. Tuy nhiên cách nói của ông thẳng thắn hơn, gãy gọn hơn. Ông đã rất thành công trong việc thể hiện tư tưởng của riêng ông.
2. Nội dung tư tưởng của các câu tục ngữ mang chủ đề tốt-xấu
Một số câu tục ngữ chủ đề "tốt-xấu"
1. Đói cho sạch, rách cho thơm
2. Cái nết đánh chết cái đẹp
3. Chết trong còn hơn sống đục
4. Tốt gỗ hơn tốt nước sơn
5. Yêu vì nết, chẳng chết vì người.
Nội dung tư tưởng của các câu tục ngữ trên:
- Đề cao tư tưởng coi trọng cái tốt, cái đẹp bên trong tâm hồn con người hơn là vẻ ngoài hào nhoáng.
- Đề cao lòng tự trọng của con người, phần thiện trong tâm hồn con người sẽ chiến tháng cai ác, những dục vọng của con người.
- Tuy nhiên ngày nay những câu tục ngữ như tốt gỗ hơn tốt nước sơn không còn nguyên vẹn ý nghĩa như ngày xa xưa nữa.
V. Tổng kết
? Tục ngữ là những bài học đáng quý, là những kinh nghiệm được đúc kết qua nhiều thế hệ do cha ông ta truyền lại cho con cháu đời sau.


? Chúng ta - những thế hệ trẻ cần lưu giữ truyền thống quý báu của dân tộc, lưu giữ những bài học quý báu đó. Để rồi, trên cơ sở đó xây dựng đất nước ngày một giàu mạnh hơn để trả ơn cho thế hệ cha ông đi trước.
 
Gửi ý kiến