KIỂM TRA BÀI CŨ
H: Giới thiệu tác giả và tác phẩm chương trích Trong lòng mẹ.
H: Cảm giác sung sướng đến cực điểm khi được ở trong lòng mẹ được tác giả miêu tả như thế nào ?
H: Nêu nội dung chính của văn bản.
Bài 3 - Tiết 9
Văn bản: TỨC NƯỚC VỠ BỜ
(Trích tiểu thuyết: Tắt đèn) - Ngô Tất Tố
Mở đầu tác phẩm là không khí căng thẳng, ngột ngạt của làng Đông Xá trong những ngày sưu thuế. Cổng làng đóng lại, công việc cày bừa đình đốn, bọn Lý trưởng, trương tuần chửi bới, quát tháo om sòm; mấy tên cai lệ, lính cơ tay thước, roi song, dây thừng đi tróc người thiếu thuế. Tiếng trống, mõ, tù và inh ỏi, tiếng thét ,tiếng đánh đập, tiếng kêu khóc thảm thiết vang lên như trong một cuộc săn người. Gia đình chị Dậu thuộc loại "nhất nhì trong hạng cùng đinh" nên chị phải chạy vạy ngược xuôi để có tiền nộp suất sưu cho anh Dậu. Bọn nhà giàu chẳng những không cho chồng chị vay mượn mà còn nhiếc móc, đe doạ. Anh Dậu đang ốm cũng bị bọn tay sai xông đến đánh trói, lôi ra đình cùm kẹp. Chị đành phải rứt ruột đem cái Tí, đứa con gái đầu lòng lên bảy tuổi bán cho lão Nghị Quế bên thôn Đoài. Vợ chồng lão giàu có mà keo kiệt, tàn ác, đã lợi dụng tình cảnh khốn cùng của chị, mua cái Tí và cả một ổ chó mà chỉ trả hai đồng bạc! Cộng với mấy hào bán gánh khoai, chị tưởng vừa đủ nộp suất sưu và chồng sẽ được tha về; ngờ đâu, bọn lý dịch lại bắt chị phải nộp cả suất sưu của người em chồng đã chết từ năm ngoái! Thật là cùng đường.
Tóm tắt tác phẩm
Giữa đình làng, tiếng kêu uất ức của chị vang lên thảm thiết. Đêm hôm ấy, người ta cõng anh Dậu rũ rượi như một xác chết ở ngoài đình về trả cho chị. Gọi mãi anh không tỉnh, chị vô cùng hoảng sợ, đau đớn. May sao, nhờ bà con xung quanh xúm đến cứu giúp,
anh Dậu đã tỉnh lại. Một bà lão hàng xóm ái ngại cảnh nhà chị nhịn đói suốt từ hôm qua, mang đến cho chị bát gạo để nấu cháo. Sáng sớm hôm sau khi anh Dậu vừa cố ngồi dậy cầm bát cháo, chưa kịp đưa lên miệng thì tên cai lệ và gã đầy tớ lý trưởng lại xộc vào định trói anh mang đi. Van xin thiết tha cũng không được, chị Dậu đã liều mạng chống lại quyết liệt, đánh ngã cả hai tên tay sai vô lại. Chị bị bắt lên huyện. Lão quan phủ Tư Ân lợi dụng tình cảnh của chị, cho chị tiền và giở trò bỉ ổi. Chị đã kiên quyết cự tuyệt, giằng nắm bạc ném vào mặt hắn và du hắn ngã kềnh. Cuối cùng, để có tiền nộp thuế cho chồng, chị đành gửi con, nhận lời lên tỉnh đi ở vú. Chủ của chị là một quan phủ già, dâm đãng, trong một đêm "tắt đèn" đã mò vào buồng chị…Chị Dậu gạt mạnh bàn tay của lão, vùng chạy ra ngoài sân, giữa lúc trời tối đen như mực "tối như cái tiền đồ của chị"…
Tóm tắt đoạn trích
Chị Dậu bưng bát cháo đến bên chồng. Anh Dậu mới kề bát cháo đến miệng thì cai lệ và người nhà lí trưởng ập đến thúc sưu.
Chị Dậu từ tốn van xin khất số tiền sưu còn thiếu. Cai lệ quát mắng chị sa sả nhưng chị vẫn cố chịu nhẫn nhục van xin. Cai lệ không nghe lời van xin của chị Dậu, hắn đánh chị và sấn đến trói anh Dậu. Chị Dậu liều cự lại đánh tên cai lệ và người nhà lí trưởng với cơn giận không nguôi .
Chị nói với chồng:“Thà ngồi tù, để cho chúng làm tinh làm tội mãi thế, tôi không chịu được…”
1/ Tác giả :
- Ngô Tất Tố ( 1893 -1954 ) quê ở Bắc Ninh. Ông là một nhà văn hiện thực xuất sắc trước 1945, một nhà báo nổi tiếng, một học giả uyên bác am tường trên nhiều lĩnh vực nghiên cứu, học thuật, sáng tác.



- Nhà nho gốc nông dân.
Có nhiều công trình khảo cứu về triết học, văn học cổ có giá trị.
Là một nhà báo, một nhà văn hịên thực xuất sắc.
Được truy tặng giải thưởng Hồ CHí Minh về VHNT (1996)
GV: TRƯƠNG HOÀNG LONG
2/ Tác phẩm :
Văn bản trích chương 18 của tiểu thuyết Tắt đèn ( gồm 26 chương, xuất bản 1940 )


Việc làng
II. Bố cục: 2 phần
Phần 1: Từ đầu -> ngon miệng hay không: tình thế gia đình chị Dậu.
Phần 2: Còn lại: cảnh tức nước vỡ bờ
Theo dõi phần in nhỏ SGK và phần 1 đoạn trích
HĐNB (2’) trả lời câu hỏi 2.a, tr.21.
H: Khi bọn tay sai xông vào nhà, tình thế của Chị Dậu như thế nào ?


+ Nhà nghèo nhất nhì trong hạng cùng đinh,
+ Chị Dậu phải bán con, bán chó mới đủ đóng suất sưu của anh Dậu. Nhưng chị còn phải buộc nộp cả suất sưu của người em chồng đã chết từ năm ngoái.
+ Anh Dậu bị bắt trói, đánh đập ngoài đình rồi bị quẳng về như một cái xác không hồn.
+ Khi bọn tay sai xông vào nhà chị Dậu, trong tình cảnh nhà chị:
+ A.Dậu vừa tỉnh lại sau cơn thập tử nhất sinh, người đang rất yếu, nhịn đói từ hôm qua đến giờ.
+ C.Dậu đang mang cháo cho chồng ăn.
+ A.Dậu đang run rẩy cầm bát cháo kề miệng thì bọn tay sai xông vào nhà chị Dậu, kẻ roi song tay thước, kẻ dây thừng.
Thảm thương, khèn khæ, khã kh¨n vµ bÕ t¾c v« cïng.
H: Em có nhận xét gì về cách kể, tả của tác giả trong đoạn văn này? Với cách kể, tả đó em thấy tình thế của gia đình chị Dậu lúc này ntn ?  
-> Ngôn ngữ kể, tả đặc sắc cho thấy gia đình chị Dậu lâm vào tình cảnh hết sức bi đát, thảm thương, không lối thoát khiến bất cứ ai cũng thấy xót xa.
 




Luyện tập
Câu 1: "Tắt đèn" của Ngô Tất Tố được viết theo thể loại nào?
A - Truyện ngắn
B - Tiểu thuyết
C - Truyện vừa
D - Bút kí
Câu 2: Nhận định nào sau đây nói đúng nhất nội dung chính của đoạn trích: "Tức nước vỡ bờ" ?
C - Cho thấy vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ nông dân: Vừa giàu lòng yêu thương vừa có sức sống tiềm tàng mạnh mẽ .
D - Kết hợp cả ba nội dung trên.
B
A - Vạch trần bộ mặt tàn ác của xã hội phong kiến đương thời
B - Chỉ ra nỗi cực khổ của người nông dân bị áp bức.
D
Câu 3: Theo em, nhận định nào nói đúng nhất tư tưởng mà nhà văn muốn gửi gắm qua đoạn trích?
A - Nông dân là lớp người có sức mạnh lớn nhất, có thể chiến thắng tất cả.
B - Trong đời sống có một quy luật tất yếu: Có áp bức là có đấu tranh.
C - Bọn tay sai trong xã hội cũ là những kẻ tàn bạo và bất nhân
D - Bọn tay sai trong xã hội cũ là những kẻ tàn bạo và bất nhân
B
GV CHIẾU VIDEO
- Cử chỉ, hành động:
+ Sầm sập với roi song, thay thước, dây thừng.
+ Thét, quát, trợn mắt.
+ Bịch luôn vào ngực chị Dậu, tát luôn vào mặt chị.
+ Định đánh anh Dậu.
- Ngôn ngữ, lời nói:
- Mục đích đến nhà chị Dậu:
+ Đòi sưu thuế
+ Mày định nói cho cha mày nghe…
+ Thằng kia, ông tưởng mày chết đêm qua…
+ Không có tiền thì ông dỡ cả nhà mày …
- Tính cách, bản chất: KÎ hung hăng, hèng h¸ch th« b¹o kh«ng cã nh©n tÝnh, không có tình người
GV: TRƯƠNG HOÀNG LONG
GV: TRƯƠNG HOÀNG LONG
+ "Cháo chín. ngả mâm bát múc ra la liệt. quạt cho chóng nguội ".
+ "Chị Dậu rón rén bưng.chỗ chồng nằm.
+ "Thầy em cố ngồi dậy húp ít cháo cho đỡ xót ruột".
+ ".ngồi xuống. có ý chờ.ăn có ngon miệng không".
a. Đối với chồng:
Dịu dàng, lo lắng, chăm sóc, yêu thương chồng.
Hành động quyết liệt để bảo vệ chồng
b. Đối với bọn tay sai:
Van xin nhẫn nhục “ cháu van ông”
Cảnh cáo “nhà tôi đang đau ốm, ông không được phép hành hạ”
Thách thức “mày trói chồng bà đi, bà cho mày xem”
Quyết liệt phản kháng.
( Ngôn ngữ đặc sắc, khắc họa nhân vật rõ nét)
-> Tình yêu thương chồng.
=> Sức sống và sức phản kháng của người phụ nữ nông dân.
GV: TRƯƠNG HOÀNG LONG
* Ý NGHĨA VĂN BẢN:
- Bộ mặt tàn ác, bất nhân của xã hội thực dân phong kiến đương thời.
- Tình cảnh khốn cùng của người nông dân và vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ Việt Nam xưa.

- Hễ tức nước thì vỡ bờ
- Có áp bức thì có đấu tranh.
- Con đường sống của nhân dân lao động chỉ có thể tồn tại khi họ biết tự đứng lên đấu tranh tự cứu lấy mình.
Nhan đề: Tức nước vỡ bờ
Nghệ thuật:
- Kh¾c häa nh©n vËt ®iÓn h×nh, nghÖ thuËt t­¬ng ph¶n næi bËt tÝnh c¸ch nh©n vËt.
- Ngßi bót hiÖn thùc sinh ®éng ng«n ng÷ ®èi tho¹i ®Æc s¾c, chi tiÕt giµu kÞch tÝnh.
2. Nội dung:
- Vạch trần bộ mặt tàn ác bất nhân của xã hội phong kiến đương thời.
- Vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ nông dân, vừa giàu tình yêu thương vừa có sức sống tiềm tàng mạnh mẽ.

TIẾT 9 :Văn bản TỨC NƯỚC VỠ BỜ
(Trích “Tắt đèn”- Ngô Tất Tố)

Tơi tả ,thảm hại
Dữ tợn
Hùng hổ
Sơ đồ diễn biến tâm trạng của chị Dậu và cai Lệ

Nhẫn nhục
Phản kháng
bằng lời
Chống trả bằng
vũ lực
I. D?C-Hi?U VAN B?N:
Tác giả:
Tác phẩm:
: Tiểu thuyết
Tự sự, miêu tả, kết hợp biểu cảm.
2 sự việc chính:
+Đ1: từ đầu đến "có ngon miệng hay không" Chị Dậu ân cần chăm sóc người chồng ốm yếu giữa vụ sưu thuế.
+Đ2: Còn lại. :Chị Dậu khôn ngoan và can đảm đương đầu với bọn tay sai phong kiến, như: cai lệ, người nhà lí trưởng.
ThÓ lo¹i
Phương thức biểu đạt:
Tóm tắt nội dung:
II.D?C-HI?U VAN B?N:
Hoàn cảnh gia đình chị Dậu:
Vụ thuế trong thời điểm gay gắt: Tiếng trống mõ, tù và inh ỏi, tiếng thét lác, đánh đập, tiếng kêu khóc.
Chị Dậu phải bán con, bán chó, bán cả gánh khoai để nộp sưu cho chồng =>không đủ
Anh Dậu bị đánh trói gần chết và sắp bị đem ra tra tấn tiếp
? Chị Dâu cần phải bảo vệ tính mạng cho chồng
Nhân vật cai lệ:
Vai trß: Lµ tªn quan chØ huy tèp lÝnh lÖ ë n«ng th«n thêi tr­íc C¸ch m¹ng, chuyªn b¾t ng­êi thiÕu thuÕ.
Cö chØ: Gâ roi xuèng ®Êt, thÐt, trîn m¾t, qu¸t, ch¹y sËp ®Õn, võa nãi võa ®¸nh...=>Hèng h¸ch, th« b¹o, kh«ng cã nh©n tÝnh.
 Cai lÖ lµ nh©n vËt ®iÓn h×nh cho x· héi cò ®Çy rÉy bÊt c«ng, tµn ¸c. Tån t¹i trªn c¬ së cña lÝ lÏ vµ hµnh ®éng b¹o ng­îc.
Hình ảnh chị Dậu.
a. Trước khi cai lệ đến
Cử chỉ: "Quạt cho cháo chóng nguội,rón rén bưng một bát đến cho chồng, chờ xem chồng ăn có ngon miệng hay không."
=>Chị Dậu là người phụ nữ đảm đang, hết lòng yêu thương chồng con,tính tình vốn dịu dàng, tình cảm
Lúc đầu: "run run, cố van xin tha thiết.Gọi cai lệ là "ông" xưng "cháu"=>lễ phép, nhẫn nhịn
Lần 2: Chị nói lí lẽ, gọi cai là "ông" xưng "tôi"=> Đặt mình ngang hàng với cai lệ
Lần 3: Chị vụt đứng dậy,nghiến hai hàm răng, gọi "mày" xưng "bà" =>Tư thế đứng trên so với kẻ thù
?Tức nước vỡ bờ
b. Khi cai lệ đến:
Sự đối lập chị Dậu và tên cai lệ
Cai Lệ
Chị dậu
Đại diện cho chế độ xã hội tàn ác bất công
Thái độ : Hống hách, hung hăng, thô bạo
"Tức nước"
"Ngã chỏng queo"
=> Cậy thế, hèn nhát
Đại diện cho người nông dân nghèo khổ, túng quẫn
Thái độ: Lễ phép, nhẫn nhịn chịu đựng
"Vỡ bờ"
"Túm lấy dúi ra cửa"
=>Sức sống mãnh liệt
?
iii. Tổng kết
Nghệ thuật:
Miêu tả, Tự sự xen lẫn biểu cảm
Nghệ thuật khắc hoạ nhân vật điển hình
Nghệ thuật tương phản đối lập
Chi tiết sinh động, giàu kịch tính
Ngôn ngữ kể chuyện, miêu tả và đối thoại đặc sắc
Nội dung:
Đả kích xã hội tàn ác bất công
Ca ngợi đức tính tốt đẹp của người phụ nữ
Thảo luận
Em hiểu thế nào về nhan đề "Tức nước vỡ bờ" theo em việc đặt nhan đề đó đã thể hiện được chủ đề của văn bản hay chưa? Chủ đề của văn bản là gì?