8
1930
-
1945


Chủ đề 2: VĂN HỌC TRƯỚC CÁCH MẠNG THÁNG TÁM

Tiết 7-8:
TỨC NƯỚC VỠ BỜ

(Trích “Tắt đèn”- Ngô Tất Tố)
Tiết 7,8 - Văn bản
I. Tìm hiểu chung:
:
Tức nước vỡ bờ
1, Tác giả

(Trích “Tắt đèn”- Ngô Tất Tố)
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả: ( Chú thích* sgk/t31)
- Ngô Tất Tố (1893 - 1954).
- Quê: Đông Anh, Hà Nội.
- Xuất thân là một nhà nho gốc nông dân.
- Ông là một nhà văn hiện thực xuất sắc trước năm 1945, một nhà báo nổi tiếng, và là một học giả uyên bác trên nhiều lĩnh vực.
I. Tìm hiểu chung:
2. Tác phẩm:
a. Xuất xứ: đoạn trích “Tức nước vỡ bờ” trích trong chương XVIII của tác phẩm “ Tắt đèn”.
b. Thể loại: Tiểu thuyết
C. Đọc
d. Bố cục: 2 phần
- Phần 1: Từ đầu đến “có ngon miệng hay không”: chị Dậu ân cần chăm sóc người chồng ốm yếu.
- Phần 2: Còn lại: Cảnh chị Dậu phản kháng

Tóm tắt đoạn trích
B� lóo h�ng xúm ỏi ng?i cho ho�n c?nh c?a ch? D?u, b� cho bỏt g?o n?u chỏo. Chị Dậu bưng bát cháo đến bên chồng "Thầy em hãy cố ngồi dậy húp ít cháo cho đỡ xót ruột". Anh Dậu mới kề bát cháo đến miệng thỡ cai lệ và người nhà lí trưởng ập đến thúc sưu. Chị Dậu từ tốn van xin khất số tiền sưu còn thiếu. Cai lệ quát mắng chị sa s? nhưng chị vẫn cố chịu nhẫn nhục van xin. Cai lệ không nghe lời van xin của chị Dậu, hắn đánh chị và sấn đến trói anh Dậu. Chị Dậu liều cự lại đánh tên cai lệ và người nhà lí trưởng với cơn giận không nguôi "Thà ngồi tù. dể cho chúng làm tinh làm tội mãi thế, tôi không chịu được."
Anh Dậu bị bắt
Anh Dậu bị giam
Bà cụ hàng xóm cho bát gạo
II. Đọc- hiểu văn bản:
1. Tình thế nhà chị Dậu:
-Bối cảnh :
-Gia cảnh:
Làng vào vụ thuế căng thẳng gay gắt nhất.
+ Nghèo nhất nhì trong hạng cùng đinh.
+ Phải bán con, bán chó, bán khoai nhưng vẫn không đủ tiền nộp thuế.
+ Anh Dậu bị đánh gần chết và bị trả về.
+ Nhà không có gì để ăn bà hàng xóm thương tình cho bát cháo.
Tình thế rất thê thảm, đáng thương, nguy cấp.
II. Đọc -hiểu văn bản:
2. Nhân vật Cai Lệ và người nhà Lý trưởng:
CAI LỆ
Chức danh
Bản chất
tính cách
Ngôn ngữ
Hành động
Dụng cụ
Ngoại hình
a. Nhân vật Cai Lệ
Chức danh:
Ngoại hình:
Dụng cụ:.
Ngôn ngữ:
Là tên chỉ huy tốp lính lệ ở nông thôn trước Cách mạng, chuyên bắt người thiếu thuế.
gầy như một anh chàng nghiện.
roi song, tay thước, dây thừng
thét, quát, hầm hè hách dịch, dọa nạt, liên tục mắng chửi
Hành động:
- Sầm sập tiến vào
- Thét bằng giọng khàn khàn
- Trợn mắt giọng hằm hè
- Giật cái thừng chạy sầm sập đến chỗ anh Dậu
- Bịch vào ngực chị Dậu
- Trói anh Dậu
- Tát vào mặt chị Dậu
- Nhảy vào cạnh anh Dậu
- Ngã chỏng quèo trên mặt đất miệng lảm nhảm
Kẻ hống hách thô bạo không có nhân tính
b. Người nhà Lý trưởng:
- Thái độ: mỉa mai
Hành động: chửi mắng nhưng không dám hành hạ người
ốm nặng
- Ngôn ngữ: lóng ngóng
Là công cụ sai khiến nhưng không hoàn toàn mất
hết nhân tính
* Nghệ thuật:
- Khắc họa nhân vật sinh động thông qua ngoại hình, hành động, ngôn ngữ.
- Dùng nhiều động từ, từ láy để gợi hình.
=> Tóm lại: Cai Lệ và người nhà Lý trưởng là đại diện cho tầng lớp tay sai và phong kiến.
II. Đọc- hiểu văn bản:
3. Nhân vật chị Dậu:
a. Chị Dậu lúc chăm sóc chồng:
- Hành động:
+ Nấu cháo, quạt cho cháo nguội
+ Bưng cho chồng ăn và ngồi xem chồng ăn có ngon miệng hay không
- Lời lẽ:
+ Nhẹ nhàng an ủi vỗ về
=> Một người phụ nữ đảm đang, yêu thuơng chồng con .
b. Chị Dậu đối đầu với bọn tay sai:
* Nghệ thuật:
- Xây dựng nhân vật sinh động
- Sử dụng động từ mạnh, từ tượng thanh tượng hình
- Sử dụng những hình ảnh có tính đối lập tăng cấp
=>Tóm lại: Chị Dậu là một người phụ nữ mộc mạc hiền lành nhưng không yếu đuối, chị có một sức sống và tinh thần mãnh liệt, là hình ảnh điển hình của phụ nữ nông dân đương thời.
Cho biết giá trị chung về nội dung và nghệ thuật của văn bản ?
III. Tổng kết: ( Sgk/t33)
1. Nghệ thuật:
- Nghệ thuật khắc hoạ nhân vật rõ nét.
- Ngòi bút miêu tả linh hoạt, sống động.
- Ngôn ngữ kể chuyện,miêu tả của tác giả và ngôn ngữ đối thoại của nv đặc sắc.
2. Nội dung:
- Tác giả NTT đã vạch trần bộ mặt tàn ác,bất nhân của thực dân phong kiến đương thời ; xã hội ấy đã đẩy người nông dân vào tình cảnh vô cùng cực khổ, khiến họ phải liều mạng chống lại. Đoạn trích còn cho thấy vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ nông dân, vừa giàu tình thương yêu vừa có sức sống tiềm tàng mạnh mẽ.
THẢO LUẬN CÂU HỎI THEO BÀN

Ý kiến chung của cả nhóm về chủ đề
ý kiến cá nhân
1
3
4
2
ý kiến cá nhân
ý kiến cá nhân
ý kiến cá nhân
Kĩ thuật “Khăn trải bàn”

Nhận xét của em về nhan đề :
Tức nước vỡ bờ ?
 Quy luật: có áp bức, có đấu tranh
NHAN ĐỀ
Tố cáo vạch trần bộ mặt của giai cấp thống trị
Thấu hiểu, cảm thông,yêu thương người nông dân
Tức nước // Vỡ bờ
Sự áp bức, bóc lột của
người nhà lý trưởng đối
với chị Dậu.
Sự phản kháng, vùng lên đấu tranh của chị Dậu đối với cai lệ và người nhà lý trưởng.
“Tức nước vỡ bờ” là một thành ngữ dân gian. “Tức” chỉ trạng thái bên trong bị dồn nén đầy chặt quá đến mức muốn bung ra.
Nhan đề đoạn trích còn toát lên chân lí: Con đường sống của quần chúng bị áp bức chỉ có thể là con đuờng đấu tranh để tự giải phóng, không có con đường nào khác.
- Nhan đề ấy cũng thật phù hợp với nội dung ý nghĩa của đoạn trích. Sự áp bức trắng trợn, dã man của bọn tay sai cho chế độ thực dân phong kiến ấy đã buộc người phụ nữ nông dân đầy nhẫn nhịn như chị Dậu phải “vỡ bờ” đứng dậy đấu tranh.
Hướng dẫn tự học
- Viết đoạn văn ( 7-10 câu ) trình bày cảm nhận của em về nhân vật quan phụ mẫu..
- Học thuộc lòng ghi nhớ
- Soạn bài : Tiết 9, 10: Lão Hạc

 
Bài 3:
TỨC NƯỚC VỠ BỜ
Xin chào và hẹn gặp lại