ỨNG ĐỘNG
I. Khái niệm ứng động.
Ứng động là hình thức phản ứng của cây trước một tác nhân kích thích không định hướng.
Có 2 kiểu ứng động:
+ Ứng động sinh trưởng
+ Ứng động không sinh trưởng
- Ứng động bao gồm: Quang ứng động, nhiệt ứng động, thuỷ ứng động, ứng động tiếp xúc,..….
II. Các kiểu ứng động
Khái niệm ứng động sinh trưởng:
- Là kiểu ứng động có liên quan đến sự phân chia và lớn lên của tế bào, trong đó các tế bào ở hai phía đối diện của cơ quan có tốc độ sinh trưởng khác nhau.
- VD: khi các tế bào mặt trên sinh trưởng nhanh hơn thì cánh hoa uốn cong xuống và ngược lại.
1. Ứng động sinh trưởng
* Các kiểu ứng động sinh trưởng
a) Vận động quấn vòng
(vận động tạo giàn, vận động xoắn ốc)
* Khái niệm
- Vận động quấn vòng là hình thức vận động sinh trưởng do sinh trưởng không đồng đều, không phụ thuộc vào môi trường.
- Vận động quấn vòng do sự di chuyển đỉnh, chóp của thân leo các tua cuốn. Các tua cuốn tạo các vòng giống nhau di chuyển liên tục xoay quanh trục của nó.
- Khi thân quấn quanh một vật thì tế bào kéo dài nhiều hơn trên phần ngoài phía
4/22/2020
- Khi thân quấn quanh một vật thì tế bào kéo dài nhiều hơn trên phần ngoài phía dưới của thân so với bề mặt trong ở phía trên và dẫn đến sinh trưởng quấn.
- Phản ứng quấn là kết quả của việc tích luỹ auxin trên bề mặt dưới của thân, làm tế bào kéo dài mạnh hơn so với bề mặt trên, do đó thân sinh trưởng không đều rồi vặn vẹo và quấn quanh vật.
- Hoocmôn gibêrelin có tác dụng kích thích vận động.
Hiện tượng:
- Cảm ứng theo nhiệt độ:
+ Hoa nghệ tây, tulip nở và cụp do sự biến đổi của nhiệt độ.
+ Hoa mười giờ lúc ánh sáng ở t0 20 - 250C nở.
- Cảm ứng theo ánh sáng:
+ Hoa cúc khép lại khi ban đêm, nở khi có ánh sáng.
+ Hoa quỳnh, hoa dạ hương nở ban đêm( 24h).
* Giải thích:
- Vận động nở hoa do sự sinh trưởng không đồng đều ở 2 phía cơ quan.
- Liên quan đến sự dẫn truyền Auxin và trạng thái cân bằng hoocmon.
II. CÁC KIỂU ỨNG ĐỘNG:
Ứng động sinh trưởng:
B/Vận động nở hoa:
Hoa me đất nở lúc sáng sớm.

* Giải thích:
- Vận động nở hoa do sự sinh trưởng không đồng đều ở hai phía hay bề mặt của các cơ quan sinh trưởng.
- Phản ứng mở của mầm hoa do cuốn cong trở lại của lá bắc và các bộ phận của bao hoa.
- Vận động nở hoa liên quan đến sự dẫn truyền auxin và trạng thái cân bằng hoocmôn.

Giới thiệu hoa phù dung
Hoa Phù Dung – một loài hoa đẹp như tiên nữ nhưng chẳng kém phần mong manh, cánh hoa mỏng tựa như màn sương sớm. Hoa Phù Dung bắt nguồn từ một chuyện tình trắc trở giữa nàng tiên Phù Dung và một người phàm, duyên nợ trớ trêu cộng thêm luật lệ nghiêm ngặt của thiên đình khiến Phù Dung hoá thân thành một đoá hoa lộng lẫy, kiêu sa nhưng chỉ có thể nở vào ban ngày, ban đêm hoa rụng xuống để lại một chút luyến tiếc cho những người yêu hoa. Hoa đẹp nhưng sao chóng tàn, như tình cảm con người vậy.
(trích https://ynghiahoa.net/y-nghia-hoa-m-r/y-nghia-hoa-phu-dung/)
c/Vận động ngủ, thức:
II. CÁC KIỂU ỨNG ĐỘNG:
Ứng động sinh trưởng:
Thế nào là vận động ngủ, thức? Nguyên nhân của các hiện tượng này?
Hiện tượng ngủ, thức: Là sự vận động của cơ quan thực vật theo chu kì nhịp điệu sinh học, theo điều kiện môi trường.
- Hiện tượng ngủ : Lá cây họ đậu, chua me,… chồi ngủ khi điều kiện bất lợi, hạt ngủ các hoạt động giảm tối thiểu…
Nguyên nhân:
+ Do điều kiện sống thay đổi.
+ Tích luỹ ức chế sinh trưởng ( Axit Abxixíc ) và giảm lượng các chất kích thích sinh trưởng ( Auxin, Gibêrêlin )
=> Phản ứng thích nghi và trở thành đặc tính.
- Đánh thức chồi, hạt ngủ (phá ngủ nghỉ).
+ Loại bỏ vỏ cứng hay chà xát cho mỏng lớp vỏ.
+ Xếp lớp cùng cát ẩm.
+ Dùng chất kích thích sinh trưởng can thiệp vào sự cânbằng hoocmôn.
+ Xử lí nhiệt độ thấp.
- Kéo dài ngủ của hạt,chồi: dùng hoá chất điều hoà sinh trưởng để ức chế sự nảy mầm.
Vậy có cách nào để làm cho chồi, hạt “thức” hay kéo dài “giấc ngủ” của chúng không ?
- Trong thực tiễn sản xuất có biện pháp nào để kéo dài hay đánh thức chồi ngủ?

+ Phơi khô bảo quản hạt trong các kho lạnh hay kho Silô để hạn chế hạt nảy mầm.
+ Một số củ của hành, tỏi, lay ơn... hạ thấp nhiệt độ có thể trồng ngay được.
Hoa bồ công anh
Khi được chiếu sáng
GA
Khi chạng vạng tối
Dựa vào những hình ảnh sau, ta sẽ nhận thấy một số tác nhân gây nên ứng động sinh trưởng.
Ánh sáng
Hoa tulip nở ở 25-30 độ C
Hiện tượng ngủ, thức ở cây họ đậu.
Nhiệt độ
Điều kiện môi trường
II. Các kiểu ứng động.
Tác nhân:
- Ứng động nở hoa do tác động của ánh sáng (vd: hoa bồ công anh, hoa hướng dương).
- Ứng động nở hoa do tác động của nhiệt độ (vd: hoa tulip).
Ứng động ngủ, thức do tác động của nhiệt độ và ánh sáng (vd: lá cây me sáng xoè ra, tối cụp lại).
1. Ứng động sinh trưởng
Chắc chắn đây là hiện tượng bình thường mà ai cũng biết chứ không phải hiện tượng lạ vậy hãy xem bạn hiểu rõ chúng như thế nào nhé ?
Cây Trinh nữ
4/22/2020
II. CÁC KIỂU ỨNG ĐỘNG:
2. Ứng động không sinh trưởng:
a, Vận động tự vệ của cây trinh nữ:
K+
* Hiện tượng
- Lá cây trinh nữ cụp xuống khi bị kích thích.
II. CÁC KIỂU ỨNG ĐỘNG:
2. Ứng động không sinh trưởng:
a, Vận động tự vệ của cây trinh nữ:
Giải thích hiện tượng lá cụp xuống?
* Giải thích:
+ Sự giảm sức trương của thể gối ở cuống lá và gốc lá chét.
+ Vận chuyển ion K+ ra khỏi không bào gây mất H2O → P thẩm thấu giảm.
=> Sự vận động tự vệ ở cây trinh nữ liên quan đến sức trương của nước.
Phiến lá chét
Thể gối
Tiếp xúc
Áp suất thẩm thấu của tế bào mặt dưới giảm
K+ , Cl- ra khỏi tế bào
Sức trương
nước giảm
Tế bào mất nước
H2O
Thủy ứng động

4/22/2020
4/22/2020
II. CÁC KIỂU ỨNG ĐỘNG:
2. Ứng động không sinh trưởng:
b, Vận động bắt mồi ở cây ăn côn trùng:
Các loại lá cây trên có hiện tượng gì?
- Hiện tượng: Lá biến dạng để bắt côn trùng.
Cơ chế bắt mồi của các loại lá trên diễn ra như thế nào?
- Cơ chế:
+ Khi con mồi chạm vào lá, lực trương nước giảm → Các gai, tua, lông cụp, nắp đậy lại giữ chặt con mồi.
+ Các tuyến trên các lông của lá tiết enzim phân giải prôtêin của con mồi.
=> Vận động bắt mồi của thực vật là nhờ sức trương nước của tế bào.
4/22/2020
Giới thiệu một số cây ăn thịt nổi bật.
- Ứng động không sinh trưởng: Là kiểu ứng động không có sự phân chia và lớn lên của TB.
- Chỉ liên quan đến sức trương của nước, xảy ra sự lan truyền kích thích, có phản ứng nhanh ở các miền chuyên hoá của cơ quan.
- Là vận động cảm ứng mạnh mẽ do các chấn động, va chạm cơ học.
II. CÁC KIỂU ỨNG ĐỘNG:
2. Ứng động không sinh trưởng:
c, Khái niệm ứng động không sinh trưởng:
 Phân biệt ứng động sinh trưởng và ứng động không sinh trưởng ?
Vậy như thế nào là ứng động không sinh trưởng ?
Ứng động không sinh trưởng
Là phản ứng của cây trước tác nhân kích thích không định hướng.
Do cử động trương nước
Do sự lan truyền kích thích cơ học hay hóa học
Do các chấn động, va chạm cơ học.
Ứng động va chạm,ứng động tiếp xúc
* Đặc điểm
* Cơ chế
* Ví dụ
Không liên quan đến sự sinh trưởng của các tế bào.
Đặc điểm khác nhau giữa ứng động sinh trưởng và ứng động không sinh trưởng
Không
Có
Chấn động; va chạm cơ học, hóa học.
Nhiệt độ, ánh sáng, hoocmôn.
Do sự thay đổi sức trương nước của tế bào hoặc vùng chuyên hóa
Do sự sinh trưởng không đều của các tế bào ở 2 phía kích thích
Không
Có
Tính chu kì
Đặc điểm so sánh
Hướng động
Ứng động
- Đặc điểm kích thích
- Phản ứng của cây
- Tốc độ phản ứng
- Theo 1 hướng xác định
- Không định hướng
- Có hướng (+) hoặc (-)
- Vô hướng
- Chậm
- Nhanh hơn
 Phân biệt ứng động và hướng động?
Cây bàng rụng lá vào mùa đông có tác dụng gì?
Ứng động giúp cây thích nghi đa dạng đối với sự biến đổi của môi trường, giúp cây thích nghi, tồn tại và phát triển.
III- Vai trò của ứng động
+ Đối với thực tiễn
+ Đối với thực vật
Con người có thể chủ động thúc đẩy hoặc kìm hãm quá trình ra hoa, nảy mầm của chồi, hạt bằng cách điều chỉnh nhiệt độ, ánh sáng…
 Tại sao khi mua cây hoa tulip về bày trong những ngày tết người bán hàng thường khuyên chúng ta để vài cục nước đá nhỏ dưới gốc cây?
Gia đình em có 1 vườn mai, dự kiến sẽ bán vào tết nhưng năm đó trời rét đậm kéo dài, có nguy cơ hoa sẽ nở muộn và không thể bán vào đúng những ngày tết. Bằng các biện pháp nào để em thúc hoa nở sớm hơn?
Tưới nước ấm
Thắp điện vào ban đêm
Ngược lại nếu thời tiết ấm, đào có nguy cơ sẽ nở trước tết, theo em phải làm gì để đào nở đúng tết
Làm giàn lưới đen che ánh sáng.
Khoét vòng xung quanh gốc đào để hạn chế chất dinh dưỡng.
Chặt bớt bộ rễ.
 Đây là hình thức vận động nào? Muốn bảo quản khoai tây để ăn người ta phải làm gì?
Biện pháp bảo quản khoai tây bằng cát khô rất có hiệu quả. Sau khi bảo quản 5 tháng, củ không bị mọc mầm, không bị teo tóp do mất nước, tỷ lệ hao hụt dưới 10%
Câu 1: Hiện tượng cụp lá ở cây trinh nữ khi có vật đụng vào nó được gọi là:
ứng động sức trương.
ứng động tiếp xúc và hoá ứng động.
ứng động tổn thương.
hoá ứng động.
BÀI TẬP CỦNG CỐ
Câu 2: Sự vận động bắt mồi của cây gọng vó là:
ứng động sức trương.
ứng động tiếp xúc và hoá ứng động.
ứng động tổn thương.
thuỷ ứng động.
BÀI TẬP CỦNG CỐ
Câu 3: Hoa quỳnh nở về đêm, sáng khép lại là ứng động:
theo nhiệt độ.
theo ánh sáng.
theo sự trương nước.
ngủ, thức
BÀI TẬP CỦNG CỐ
Câu 4: ứng động nào sau đây theo sức trương nước:
Hoa mười giờ nở vào buổi sáng.
Sự đóng mở của lá cây trinh nữ.
Hiện tượng thức, ngủ của chồi cây bàng.
Hiện tượng thức, ngủ của chồi cây khoai tây.
BÀI TẬP CỦNG CỐ
Câu 5: Hoa mười giờ nở là ứng động:
theo nhiệt độ.
theo ánh sáng.
theo sự trương nước.
ngủ, thức
BÀI TẬP CỦNG CỐ
Câu 6: cơ sở tế bào của hướng động và ứng động sinh trưởng như sau:
A. ứng động sinh trưởng: không có sự phân chia và lớn lên các tế bào. Hướng động: tốc độ sinh trưởng của các tế bào nhanh.
B. ứng động sinh trưởng: tốc độ sinh trưởng của các tế bào nhanh. Hướng động: không có sự phân chia và lớn lên các tế bào.
C. hướng động và ứng động sinh trưởng: giống nhau về tốc độ sinh trưởng của các tế bào ở hai phía đối diện cơ quan.
D. hướng động và ứng động sinh trưởng: giống nhau đều do sự sai khác trong tốc độ sinh trưởng của các tế bào ở hai phía đối diện cơ quan.
BÀI TẬP CỦNG CỐ