L
V
T
Ậ
Ý
* NIÊN KHOÁ 2021-2022*
PHÒNG GD QUẬN 1* TRƯỜNG THCS HUỲNH KHƯƠNG NINH *
BÀI CŨ
1. Hãy phát biểu nội dung của định luật truyền thẳng của ánh sáng ?
Trong môi trường trong suốt và đồng tính, ánh sáng truyền đi theo đường thẳng.
2.Đường truyền của tia sáng được biểu diễn như thế nào ?
Đường truyền của tia sáng được biểu diễn bằng một đường thẳng có mũi tên chỉ hướng.
3.Trong hình 2.3 hình nào vẽ đúng đường truyền của ánh sáng từ không khí (1) vào nước (2)?

4.Có mấy loại chùm sáng?
a) Chùm sáng song song (hình a)
b) Chùm sáng hội tụ (hình b)
c) Chùm sáng phân kỳ (hình c)
Hình a
Hình b
Hình c
CHỦ ĐỀ 3: ỨNG DỤNG ĐỊNH LUẬT TRUYỀN THẲNG
CỦA ÁNH SÁNG
I. Bóng tối – Bóng nửa tối :
1-Thí nghiệm 1:
Bố trí thí nghiệm như hình 3.3.
Hãy quan sát vùng sáng, vùng tối trên màn
Hình 3.3
Vùng tối
Hãy chỉ ra trên màn chắn vùng sáng, vùng tối. Giải thích vì sao các vùng đó lại tối hoặc sáng?
Vùng sáng
Vùng sáng có màu trắng: vì nó nhận được ánh sáng từ bóng đèn pin truyền tới.
Vùng tối có màu đen: vì nó không nhận được ánh sáng từ đèn truyền tới
(ánh sáng từ ngọn đèn chiếu tới màn chắn đã bị miếng bìa chắn lại)
I. Bóng tối – Bóng nửa tối :
Nhận Xét
- Trên màn, vùng sáng nhận được……………từ đèn truyền tới còn vùng tối ………………..……… từ đèn truyền tới.
ánh sáng
không có ánh sáng
- Vùng phía sau vật cản không nhận được…………..từ nguồn sáng truyền tới được gọi là bóng tối.
ánh sáng
I. Bóng tối – Bóng nửa tối :
1. Bóng tối :
Vùng phía sau vật cản không nhận được ánh sáng từ nguồn sáng truyền tới được gọi là bóng tối.
Hình 3.4
1
3
2
I. Bóng tối – Bóng nửa tối :
Thí nghiệm 2:
Bố trí thí nghiệm như hình 3.4.
Hãy chỉ ra 3 vùng sáng tối khác nhau trên màn. Vì sao ?
Vùng tối
Vùng nửa tối
-> Vì vùng này chỉ nhận một phần ánh sáng từ ngọn đèn điện truyền tới.
Vùng sáng
I. Bóng tối – Bóng nửa tối :
* Nhận xét:
Trên màn có 3 vùng sáng, tối khác nhau:
+ Vùng sáng: nhận được ánh sáng từ toàn bộ đèn truyền tới
+ Vùng tối: không có ánh sáng từ đèn truyền tới
+ Vùng nửa tối: chỉ nhận được ánh sáng từ một phần của đèn truyền tới
I. Bóng tối – Bóng nửa tối :
2. Bóng nửa tối :
Vùng phía sau vật cản nhận được ánh sáng từ một phần của nguồn sáng truyền tới được gọi là bóng nửa tối.
Đây là những hiện tượng tự nhiên gì?
Nhật thực
Nguyệt thực
I. Bóng tối – Bóng nửa tối :
II. Nhật thực-Nguyệt thực :
Em hãy nêu Quỹ đạo Mặt Trời,Mặt Trăng và Trái Đất ?
Hiện tượng nhật thực
Nhật thực toàn phần
Nhật thực một phần
II. Nhật thực-Nguyệt thực :
1.Nhật thực
- Nhật thực là hiện tượng ………….. ban ngày bị ……………..che khuất một phần hoặc gần như hoàn toàn.
Mặt Trời
Mặt Trăng
- Nhật thực toàn phần quan sát được ở chỗ có bóng tối của Mặt Trăng trên Trái Đất.
- Nhật thực một phần quan sát được ở chỗ có bóng nửa tối của Mặt Trăng trên Trái Đất.
Nhật thực toàn phần
Nhật thực một phần
Giải thích vì sao đứng ở nơi có nhật thực toàn phần ta lại không nhìn thấy Mặt Trời và thấy trời tối lại?
 Trả lời: Vì lúc này ta đang đứng trong vùng bóng tối của Mặt Trăng, ánh sáng từ Mặt Trời chiếu tới khu vực có nhật thực toàn phần đã bị Mặt Trăng che khuất hoàn toàn, tại đó ta thấy trời tối lại.
2
3
1
Hãy chỉ ra trên hình, Mặt Trăng ở vị trí nào thì người đứng ở điểm A trên Trái Đất thấy trăng sáng, vị trí nào sẽ thấy Mặt Trăng bị che khuất?
Mặt trăng ở vị trí 2 và 3 thì người đứng ở điểm A sẽ thấy trăng sáng.

Mặt trăng ở vị trí 1 thì thấy người đứng ở điểm A sẽ thấy Mặt trăng bị che khuất.
Các hình dạng của Mặt Trăng khi diễn ra Nguyệt thực
II. Nhật thực-Nguyệt thực :
2.Nguyệt thực
- Nguyệt thực là hiện tượng ………………….. ban đêm bị ……………..dần che khuất, không được Mặt Trời chiếu sáng.
Mặt Trăng tròn
Trái Đất
- Nguyệt thực toàn phần quan sát được khi Mặt trăng ở trong vùng bóng tối của Trái Đất
- Nguyệt thực một phần quan sát được khi Mặt trăng ở trong vùng bóng nửa tối của Trái Đất
III. Vận dụng:
Ở thí nghiệm 2, di chuyển miếng bìa từ từ lại gần màn chắn. Quan sát xem bóng tối và bóng nửa tối thay đổi như thế nào?
Hình 3.2
 Trả lời: Bóng tối và bóng nửa tối thu bị hẹp dần lại. Khi tấm bìa gần màn chắn thì bóng nửa tối biến mất, chỉ còn bóng tối.
Ban đêm khi dùng một quyển vở che kín một bóng đèn dây tóc đang sáng, trên bàn sẽ tối, có khi không thể đọc sách được. Nhưng nếu dùng quyển vở che đèn ống thì ta vẫn đọc được. Giải thích vì sao lại có sự khác nhau đó?
 Trả lời: Vì kích thước nguồn sáng của đèn ống lớn, nên khi ta che thì ánh sáng từ đèn vẫn còn tạo ra ít nhất là bóng nửa tối, nên ta vẫn đọc sách được. Còn đèn dây tóc có kích thước nguồn sáng nhỏ, không tạo ra bóng nửa tối được mà chỉ tạo ra bóng tối nên ta không thể đọc sách được.