UY-LIT-XƠ TRỞ VỀ
(Trích sử thi Ô-đi-xê)
A.Tìm hiểu chung:
I. Tác giả: (SGK tr.47)
+ Hô-me-rơ là nhà thơ Hi Lạp.
+ Ông sống vào thế kỉ thứ IX, VIII trước Công nguyên.
+ Ông là tác giả của hai thiên sử thi: I-li-at và Ô-đi-xê
Em hãy giới thiệu vài nét chính về Hô-me-rơ?
A.Tìm hiểu chung:
II. Tác phẩm:
+ Nội dung:
Kể lại hành trình trở về quê hương của của Uy-lit-xơ.
+ Chủ đề: Chinh phục thiên nhiên khai sáng mở rộng giao lưu.
+ Dung lượng: 12 110 câu thơ
+ Tóm tắt: SGK tr.50
+ Vị trí đoạn trích: khúc ca thứ XXIII.


Hãy giới thiệu vài nét chính về tác phẩm (nội dung
chủ đề, dung lượng, tóm tắt, vị trí đoạn trích).
B. Đọc hiểu văn bản:
I. Đọc:
II. Bố cục:
- Phần 1: từ đầu đến “kém gan dạ” Cuộc gặp gỡ và đối thoại trước khi Uy-lit-xơ thay đổi hình dáng bên ngoài
- Phần hai: phần còn lại Cuộc gặp gỡ và đối thoại sau khi Uy-lit-xơ thay đổi hình dáng bên ngoài
B. Đọc hiểu văn bản:
III. Phân tích:
1. Nội dung:
a. Hoàn cảnh gặp gỡ của Pê-nê-lôp và Uy-lit-xơ:
Cả hai nhân vật đều rơi vào hoàn cảnh đầy kịch tính:
+ Pê-nê-lôp: hai mươi năm mòn mỏi chờ chồng, song khi biết tin chồng về thì nàng lại không tin. Khi gặp tận mặt nàng cũng không biểu lộ niềm vui, hạnh phúc mà cứ ngồi từ xa, dò xét, thử thách.
Pê-nê-lôp và Uy-lit-xơ gặp gỡ trong hoàn
cảnh nào?
B. Đọc hiểu văn bản:
III. Phân tích:
1. Nội dung:
a. Hoàn cảnh gặp gỡ của Pê-nê-lôp và Uy-lit-xơ:
+ Pê-nê-lôp:
+ Uy-lit-xơ: sau hai mươi năm xa cách, về gặp lại mà vợ chưa nhận ra mình, cũng chẳng biết làm thế nào, đành ngồi xuống đất kiên nhẫn chờ đợi.
B. Đọc hiểu văn bản:
III. Phân tích:
1. Nội dung:
b. Nhân vật Pê-nê-lôp:
+ Khi được báo tin chồng đã về, bọn cầu hôn đã bị giết nàng bỗng mừng rỡ cuống cuồng, nhảy ra khỏi giường, ôm chầm lấy bà lão, nước mắt chan hòa Biểu hiện của sự mong chờ, niềm hạnh phúc tột, độ lòng chung thủy sắc son của nàng.
Khi được báo tin chồng đã về, bọn cầu hôn
đã bị giết Pê-nê-lôp bỗng mừng rỡ cuống
cuồng, nhảy ra khỏi giường, ôm chầm lấy
bà lão, nước mắt chan hòa”. Hành động trên
thể hiện điều gì trong tính cách Pê-nê-lôp?
B. Đọc hiểu văn bản:
III. Phân tích:
1. Nội dung:
b. Nhân vật Pê-nê-lôp:
+ “Già ơi, già hãy khoang… đã chết rồi” nàng tự ghìm mình và ghìm nỗi vui sướng của nhũ mẫu. Bởi lí do:
 Uy-lít-xơ làm sao đủ sức giết 108 tên cầu hôn. Nàng lí giải đó là do thần linh.
 Hai mươi năm chờ đợi đằng đẵng, mòn mỏi nàng hết hi vọng, nghĩ rằng Uy-lit-xơ đã chết
=> Nàng rất bình tĩnh, thận trọng.
- Sau khi vui mừng Pê-nê-lôp đã có thái độ
như thế nào? Vì sao như vậy? Điều này cho
ta thấy tính cách gì ở nhân vật Pê-nê-lôp ?
B. Đọc hiểu văn bản:
III. Phân tích:
1. Nội dung:
b. Nhân vật Pê-nê-lôp:
+“Già ơi! Dù sáng suốt… giết chúng”
Nàng không thể phủ nhận bằng chứng cũng không thể tin
không kiên quyết bác bỏ mà chuyển sang thần bí hóa câu chuyện
 trấn an nhũ mẫu và trấn an bản thân.
=> Bình tĩnh, bản lĩnh.
Khi nhũ mẫu đưa ra bằng chứng là vết sẹo và đưa
tính mạng bản thân ra bảo đảm, Pê-nê-lôp đã tỏ
thái độ như thế nào?
B. Đọc hiểu văn bản:
III. Phân tích:
1. Nội dung:
b. Nhân vật Pê-nê-lôp:
+ Khi nàng gặp Uy-lit-xơ: Nàng không biết…rách mướp”
 Tâm trạng nàng phân vân, hoài nghi.
 Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật sử thi: diễn biến tâm lí thể hiện qua hành động, thái độ, cách ứng xử thể hiện bên ngoài.
Đoạn Nàng không biết…rách mướp thể hiện
tâm trạng gì của Pê-nê-lôp? Từ đó em có nhận
xét gìvề cách miêu tả tâm lí nhân vật sử thi
của Hô-me-rơ?
B. Đọc hiểu văn bản:
III. Phân tích:
1. Nội dung:
b. Nhân vật Pê-nê-lôp:
+ Con ạ, lòng mẹ…ai biết hết nói với Tê-lê-mác nhưng hướng tới cả Uy-lit-xơ
 Nàng giữ khoảng cách với Uy-lit-xơ vì chưa khẳng định được thân phận chàng.
 Ý định thử thách được trình bày một cách gián tiếp
=> Nàng là người rất tế nhị, khéo léo, lịch sự, nhã nhặn.
Lời đáp của Pê-nê-lôp với Tê-lê-mác: Con ạ,lòng
mẹ…ai biết hết” có phải là chỉ nói tới Tê-lê-mác
không? Cách nói như vậy có ý nghĩa gì?
B. Đọc hiểu văn bản:
III. Phân tích:
1. Nội dung:
b. Nhân vật Pê-nê-lôp:
+ Khi Uy-lít-xơ thay đổi quần áo, đẹp như một vị thần nhưng không được Pê-nê-lôp thừa nhận Chỉ thay đổi hình thức không xóa được sự ngờ vực.
=> Pê-nê-lốp xứng đáng là vợ của một thủ lĩnh, nàng rất đoan chính, cẩn trọng, biết kìm nén cảm xúc, không hề vồ vập, không để tình cảm lấn át lí trí.
=> Tính chất thời đại: xã hội phát triển nhưng có nhiều nguy hiểm đe dọa hạnh phúc gia đình.
Tại sao khi Uy-li-xơ đã thay quần áo mà cũng
chưa được Pê-nê-lôp thừa nhận?
- Thái độ của Pê-nê-lôp gợi cho ta suy nghĩ gì
về tính chất của thời đại?
B. Đọc hiểu văn bản:
III. Phân tích:
1. Nội dung:
b. Nhân vật Pê-nê-lôp:
+ “khốn khổ!...trải lên giường”: khẳng định thái độ của mình không phải là khinh thường người khác nàng cũng đang trong tình trạng bị thử thách.
 Yêu cầu nhũ mẫu khiêng chiếc giường tương kế tựu kế thử thách “vị khách”.
=> Bình tĩnh, thận trọng, nhanh trí, khôn khéo tìm ra cách để xác định sự nghi ngờ của mình.
Trong đoạn này Pê-nê-lốp cũng đối mặt với
thử thách. Đó là thử thách gì?
Tại sao khi Uy-lít-xơ yêu cầu nhũ mẫu kê cho
mình một chiếc giườngriêng thì Pê-nê-lốp cũng
yêu cầu “hãy khiêng chiếc giường chắc chắn ra
khỏi gian phòng vách tường kiên cố” cho Uy-lít xơ?
B. Đọc hiểu văn bản:
III. Phân tích:
1. Nội dung:
b. Nhân vật Pê-nê-lôp:
+ Sau khi nhận ra chồng: Pê-nê-lôp “bủn rủn cả chân tay”; “chạy ngay lại..trán chồng”; nàng giải thích thái độ hờ hững, sắt đá, quyết liệt của mình
 Trái tim của nàng chứa đựng một tình yêu bao la và vĩ đại vì nàng đã biết kiềm nén nó để chắc chắc chắn rằng tình yêu ấy trao đúng cho người chồng Uy-lit-xơ của nàng.
 Cách miêu tả tâm lí nhân vật thông qua biểu hiện bên ngoài.
Sau khi Uy-lit-xơ miêu tả đúng về bí mật của
chiếc giường, Pê-nê-lôp đã có những cử chỉ gì?
Những cử chỉ đó chứng tỏ Pê-nê-lôp là người
như thế nào? Điều này gợi cho em cảm xúc gì?
B. Đọc hiểu văn bản:
III. Phân tích:
1. Nội dung:
b. Nhân vật Pê-nê-lôp:
 Sơ kết:
Pê-nê-lôp là nhân vật:
- Rất thận trọng, bình tĩnh khéo léo.
- Nàng có ý thức cao về danh dự: danh dự của chủ đối với tớ, mẹ đối với con, người phụ nữ đối với người đàn ông và của vợ đối với chồng Xứng đáng là người vợ của một vị thủ lĩnh.
- Nàng là người có tình yêu đối với chồng rất thắm thiết vĩ đại.
- Em hãy khái quát những nét tính cách cơ bản
của nhân vật Pê-nê-lôp.
B. Đọc hiểu văn bản:
III. Phân tích:
1. Nội dung:
b. Nhân vật Pê-nê-lôp:
=> Nàng là kiểu phụ nữ mẫu mực của người Hi Lạp cổ đại và giá trị này được công nhận đến nay

B. Đọc hiểu văn bản:
III. Phân tích:
1. Nội dung:
c. Nhân vật Uy-lit-xơ:
- “Tê-lê-mác, con!... nên suy nghĩ”
 vừa nói với con vừa hướng tới vợ
 chấp nhận thử thách, đoán nguyên nhân vợ không nhận ra mình, tính đến việc đối phó với gia đình bọn cầu hôn nén cảm xúc để ứng phó với thử thách.
=> Uy-lit-xơ là người bĩnh tĩnh, nhẫn nại, khôn khéo, nhìn xa trông rộng.
Câu nói “Tê-lê-mác, con!... nên suy nghĩ”
hướng tới ai? Nó có ý nghĩa như thế nào?
B. Đọc hiểu văn bản:
III. Phân tích:
1. Nội dung:
c. Nhân vật Uy-lit-xơ:
- Cái mỉm cười của Uy-lit-xơ
 Bản lĩnh tin vào tài năng của mình, biết kìm chế cảm xúc
 Cái cười độ lượng, thấu hiểu cho tâm trạng của vợ và con trai.
 Cách miêu tả tính cách nhân vật thông qua biểu hiện bên ngoài.
Các em hiểu thế nào về cái “mỉm cười”
của Uy-lit-xơ?
B. Đọc hiểu văn bản:
III. Phân tích:
1. Nội dung:
c. Nhân vật Uy-lit-xơ:
- Sau khi rũ bỏ vẻ người rách mướp Uy-lit-xơ vẫn không đượ chấp nhận: “Khốn khổ!...trái tim trong ngực nàng kia là sắt”, “Nàng ơi,… đi nơi khác”
=> Bị nghi ngờ, Uy-lít-xơ giận dỗi nhưng vẫn kiên nhẫn, chàng nhớ đến những chi tiết nhỏ nhặt của chiếc giường Yêu gia đình tha thiết.
Thái độ của Uy-lít-xơ thể hiện thế nào khi chàng
rũ bỏ vẻ ngoài rách mướp vẫn chưa được
Pê-nê-lốp thừa nhận?
B. Đọc hiểu văn bản:
III. Phân tích:
1. Nội dung:
c. Nhân vật Uy-lit-xơ:
- Sau khi được vợ nhận ra: Uy-lit-xơ “càng thêm muốn khóc”, “ôm lấy người vợ xiết bao thân yêu”, “khóc dầm dề”
 Cũng như vợ, Uy-lit-xơ là người có trái tim chung thủy chan chứa tình yêu dành cho gia đình.
 Cách miêu tả tính cách nhân vật thông qua biểu hiện bên ngoài.
Sau khi được nhận ra, Uy-lit-xơ đã có những
cử chỉ gì? Những cử chỉ đó chứng tỏ Uy-lit-xơ
là người như thế nào? Điều này gợi cho em
cảm xúc gì?
B. Đọc hiểu văn bản:
III. Phân tích:
1. Nội dung:
c. Nhân vật Uy-lit-xơ:
 Sơ kết:
Uy-lit-xơ là nhân vật:
- Có trí tuệ sáng suốt.
- Một người cha cao quí.
- Một người yêu gia đình quê hương tha thiết.
=> Uy-lit-xơ là người đàn ông kiểu mẫu cho xã hội Hi Lạp cổ và cả thời đại ngày nay.
Em hãy nêu những nét khái quát về nhân vật
Uy-lit-xơ?
B. Đọc hiểu văn bản:
III. Phân tích:
1. Nội dung:
B. Đọc hiểu văn bản:
III. Phân tích:
1. Nội dung:
d. Hình ảnh “chiếc giường”:
- Biểu tượng cho lòng thủy chung, tình vợ chồng son sắc.
- Thước đo trí tuệ của Pê-nê-lốp.
- Sự phức tạp hóa của thời đại.
- Chìa khóa cởi bỏ hồ nghi.
- Chiếc giường là biểu tượng cho điều gì?
B. Đọc hiểu văn bản:
III. Phân tích:
2. Nghệ thuật:
- Biện pháp so sánh có đuôi dài.
- Dùng định ngữ sau tên nhân vật để chỉ đặc điểm nổi bật của nhân vật.
- Phong cách kể chuyện chậm rãi tỉ mỉ trang trọng(những lời có cánh): lối trì hoãn sử thi.
- Xây dựng tình huống, hồi hộp hấp dẫn mang tính kịch.
- Xây dựng tính cách nhân vật nhất quán xuyên suốt tác phẩm.
- Miêu tả tâm lí nhân vật thông qua các yếu tố bên ngoài.
- Trong câu cuối của đoạn trích, Hô-me-rơ
đã sử dụng nghệ thuật gì?
B. Đọc hiểu văn bản:
III. Phân tích:
1. Nội dung:
- Ca ngợi sức mạnh kì diệu của người Hi Lạp cổ đại và khác vọng đấu tranh bảo vệ hạnh phúc gia đình.
- Đề cao quan hệ tình cảm mẫu mực khi hình thái gia đình xuất hiện, chế độ công xã tan rã, người Hi Lạp bước vào ngưỡng cửa của chế độ chiếm hữu nô lệ.
- Em hãy nêu ý nghĩa văn bản.