Chuyên đề: Công nghệ 7
Phát triển năng lực hợp tác ở học sinh
KIỂM TRA BÀI CŨ
1. Thế nào là bón lót, bón thúc?
2. Phân hữu cơ, phân lân thường dùng để bón lót hay bón thúc? Vì sao?
Tiết 9 - Bài 10
Vai trò của giống và phương pháp
chọn tạo giống cây trồng.
Mục tiêu
1. Kiến thức:
Hiểu được vai trò của giống cây trồng.
Biết được 1 số tiêu chí cơ bản đánh giá giống cây trồng tốt hiện nay.
Hiểu được các phương pháp chọn tạo giống cây trồng.
2. Kĩ năng:
Vận dụng kiến thức đã học vào việc chọn và tạo giống cây trồng ở địa phượng.
3. Thái độ:
Có ý thức quý trọng, bảo vệ các giống cây trồng quý hiếm trong sản xuất ở địa phương.
4. Năng lực:
Phát triển năng lực nghe, quan sát, sử dụng tranh ảnh, tư duy so sánh, vận dụng vào thực tế.
Quan sát hình 11 và thảo luận theo cặp để hoàn thành phiếu học tập số 1.

Phiếu học tập số 1:

Khoanh tròn vào đáp án đúng nhất của các câu sau:

Câu 1: Thay giống cũ bằng giống mới năng suất cao có tác dụng gì?
A. Tăng năng suất. B. Tạo phẩm chất tốt.
C. Thay đổi cơ cấu cây trồng. D. Tăng vụ.
Câu 2: Sử dụng giống mới ngắn ngày có tác dụng gì đến các vụ gieo trồng trong năm?
A. Tăng chất lượng sản phẩm. B. Tăng vụ.
C. Tăng năng suất. D. Thay đổi cơ cấu cây trồng.
Câu 3: Sử dụng giống mới ngắn ngày có ảnh hưởng như thế nào đến cơ cấu cây trồng?
A. Tăng năng suất. B. Hiệu quả thu hoạch cao.
C. Thay đổi cơ cấu cây trồng. D. Tăng chất lượng sản phẩm.
Tên nhóm:
Lớp:
A
B
C
( Thời gian: 3 phút )
Ví dụ:
Ở địa phương A:
- Trước đây cây lúa cho gạo ăn không thơm, không dẻo.
Ngày nay cấy giống lúa khác cho gạo ăn thơm, dẻo.
? Giống đã có vai trò như thế nào?
=> Tạo phẩm chất tốt.
Giống cây trồng có vai trò như thế nào đối với sản xuất trồng trọt?
Tăng chất lượng sản phẩm.
Tăng năng suất/1 vụ.
Tăng vụ trồng trọt/1 năm.
Thay đổi cơ cấu cây trồng của vùng.
Việc thay thế giống lúa địa phương bằng giống mới có năng suất cao đã góp phần tăng năng suất lúa từ 2,7 tấn/ha ở những năm 80 lên 4tấn/ha vào những năm 90. Nhiều nơi như Thái Bình, Nam Định, Hà Tây đã đạt năng suất 10 tấn/ ha. Ngày nay khi lúa lai ra đời và đi vào sản xuất đã có thể tăng năng suất lúa thêm 15 – 20%.
Bên cạnh đó việc sử dụng các giống lúa ngắn ngày đã hình thành vụ gieo trồng thứ 3: vụ đông, trong khoảng thời gian giữa 2 vụ lúa mùa và lúa chiêm. Đồng thời góp phần phá vỡ thế độc canh cây lúa, hình thành cơ cấu 3 cây trồng: lúa xuân – lúa mùa sớm – cây vụ đông( ngô đông, đậu tương đông hoặc rau vụ sớm ….)
Dùng giống cũ
Dùng giống mới năng suất cao
Dùng giống cũ dài ngày
Dùng giống mới ngắn ngày
Thảo luận theo cặp để hoàn thành bài tập sau:

Đánh dấu x vào ô trống sao cho phù hợp.
Theo em một giống cây trồng tốt cần đạt những tiêu chí nào sau đây:
1. Sinh trưởng tốt trong điều kiện khí hậu, đất đai và trình độ canh tác của địa phương.
2. Có năng suất cao.
3. Có chất lượng tốt.
4. Có năng suất cao và ổn định.
5. Chống, chịu được sâu, bệnh.
Phiếu học tập số 2
( Thời gian: 3 phút )
x
x
x
x
Quan sát hình 12-13-14. Cho biết đặc điểm, ứng dụng của các phương pháp chọn tạo giống cây trồng.
Nhóm 1 (tổ 1): Phương pháp chọn lọc.
Nhóm 2 (tổ 2): Phương pháp lai.
Nhóm 3 (tổ 3): Phương pháp gây đột biến.
Nhóm 4 (tổ 4): Phương pháp nuôi cấy mô.
Thảo luận nhóm( thời gian:7’)


Phương pháp chọn lọc
Phương pháp lai
Phương pháp nuôi cấy mô
Chọn cây tốt
Giống khởi đầu
Lấy hạt
Đem gieo
Giống mới
So sánh với giống khởi đầu và địa phương
Nhân giống sản xuất
ĐẶC ĐIỂM CỦA PHƯƠNG PHÁP
CHỌN LỌC
Nếu tốt
Công ty cổ phần giống Nha Hồ chọn lọc nhân rộng nhiều giống lúa mới
Giống lúa Khang dân KD19

Giới thiệu một số giống cây trồng chọn tạo bằng phương pháp chọn lọc.
Cho nhụy của cây mẹ
Lấy phấn hoa của cây bố
Lấy hạt của cây mẹ
Đem gieo
Cây lai
Chọn cây lai có đặc tính tốt
Nhân giống sản xuất
ĐẶC ĐIỂM CỦA PHƯƠNG PHÁP LAI
Thụ phấn
Giới thiệu một số giống cây trồng chọn tạo bằng phương pháp lai
Giống lúa lai ngắn ngày có năng suất cao
Ngô lai VN 10
Giống bầu lai
Giống ngô lai
vỏ dày, ít hạt , khi chín quả hình bầu dục, màu đỏ tươi đẹp có mùi vị đặc trưng.mỗi vụ nho NH01-152 khoảng 115-120 ngày (từ lúc cắt cành đến thu hoạch), tỷ lệ đậu quả cao với năng suất cao đến 12-17 tấn/ha/vụ.
Giống Nho mới NH01-152
( Ninh Thuận)
Được lai tạo từ giống thanh long ruột đỏ (LĐ1) với thanh long ruột trắng để cho ra giống thanh long ruột tím hồng với nhiều ưu điểm vượt trội so với các loại thanh long khác như: ruột chắc và màu nhạt hơn thanh long ruột đỏ, tai vỏ xanh cứng, năng suất trung bình khoảng 40 tấn/ha, nếu canh tác tốt thì năng suất có thể đạt 60-70 tấn/ ha, thời gian cho trái dài vào mùa nghịch.



Giống thanh long ruột tím hồng (LĐ5)
Cây lai cà chua - khoai tây
Cà chua tím
Các bộ phận của cây
Tác nhân vật lí
Gây ra đột biến
Gieo hạt của cây đột biến
Chọn dòng đột biến có lợi
Nhân giống sản xuất
ĐẶC ĐIỂM CỦA PHƯƠNG PHÁP GÂY ĐỘT BIẾN
Xử lí
Tác nhân hóa học
Giống đột biến

NMU
TÁO GIA LỘC
TÁO MÁ HỒNG
Giống táo má hồng cho hai vụ quả/năm, khối lượng quả tăng cao hơn, thơm ngon hơn và màu sắc hấp dẫn.
( Nitro metyl ure )
Giới thiệu một số giống cây trồng chọn tạo bằng phương pháp đột biến
Giống đột biến

Giống ngô DT6 chín sớm, năng suất cao, hàm lượng protein tăng 1,5%.
Xử lí đột biến giống lúa Mộc tuyền bằng tia gamma => giống MT1 có nhiều đặc tính quý: chín sớm, thấp và cứng cây, chịu chua, chịu phèn, năng suất tăng 15- 25%.
Nhãn tím là một sản phẩm đột biến gene
Giống đa bội hóa
Loại dưa hấu 3n quả to, hương vị ngon, thịt quả dày, hàm lượng đường cao và không hạt.
Ổi tam bội: quả dài, da màu xanh sáng, thịt màu trắng ngà, chắc, giòn, có vị chua.
Nho đa bội: quả to hơn, ngọt hơn và không hạt.
Cam tứ bội
Cam mật không hạt
Nho tứ bội
Nho lưỡng bội
Đặc điểm của phương pháp nuôi cấy mô.
Nuôi cấy
Trồng và chọn lọc
Giống mới.
Cây mới
Tách lấy mô
( hoặc tế bào )
sống của cây
Phòng nuôi cấy mô
Cúc đồng tiền
Tỉnh Ninh Bình đang ứng dụng phương pháp nuôi cấy mô để nhân giống khoai sọ bản địa nhằm chủ động nguồn giống sạch bệnh đáp ứng nhu cầu sản xuất.
So với giống truyền thống, khoai sọ nuôi cấy mô có tốc độ tăng trưởng nhanh hơn, cho năng suất cao, ổn định và phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng tại địa phương.
Theo em trong 4 phương pháp trên thì phương pháp nào được ứng dụng rộng rãi nhất hiện nay?
=> Phương pháp chọn lọc.
Có thể em chưa biết:
Trong hai thập kỷ vừa qua, ngành nông nghiệp việt nam đã đạt được nhiều thành tựu đáng khích lệ. Trong khi đó đảm bảo được an ninh lương thực trong nước. Việt nam đã trở thành một trong quốc gia lớn nhất thế giới trong lĩnh vực sản xuất và xuất khẩu nông sản một số loại cây trồng như: lúa, cà phê, cao su, điều, chè, hồ tiêu...Cùng với việc cải thiện hệ thống thuỷ lợi, ứng dụng phân bón hoá học và thuốc bảo vệ thực vật thì các giống cây trồng nước ta đã đóng vai trò rất quan trọng để đạt được những thành tựu nói trên.
Ngành giống cây trồng đã cung cấp một bộ giống phong phú, bao gồm những giống thuần, giống ưu thế lai ngắn ngày, có năng suất cao, chất lượng tốt, chống chịu sâu bệnh, có khả năng thích ứng rộng, và nhiều loại giống cây trồng lâu năm được cải tiến , chọn lọc, đưa vào sản xuất. Những kết quả này đã tạo điều kiện rất cơ bản để nước ta thực hiện thành công “ Cuộc Cách Mạng mùa vụ” cải thiện chất lượng và nâng cao sản lượng.
VAI TRÒ CỦA GIỐNG VÀ PHƯƠNG PHÁP CHỌN TẠO GIỐNG CÂY TRỒNG
Chuối đỏ Dacca (Australia). Kích cỡ quả nhỏ hơn chuối thông thường, nhưng vỏ dày, thịt chuối mềm, ngọt và có vị thơm nhẹ. Điều đặc biệt là loại chuối có vỏ màu đỏ. Khi chín, phần quả bên trong vẫn có màu vàng như các loại chuối bình thường.
Sầu riêng ruột đỏ
 Đây là loại sầu riêng được tìm thấy tại bang Sabah, miền Đông Malaysia. Khác với sầu riêng thông thường, ruột của chúng có màu đỏ đặc trưng, phần múi mỏng, khô. Khi ăn vào nó có vị ngọt ngọt, chua chua, và có mùi hương rất khác so với sầu riêng thông thường.
Táo ruột đỏ( Redlove)

Dâu tây trắng
Loại dâu tây trắng độc đáo còn gọi là dâu dứa bởi vì chúng có hình dáng giống quả dâu tây nhưng mùi vị lại thơm và chua giống vị quả dứa.
Xoài tím độc lạ lần đầu tiên xuất hiện
Một quả xoài khi chín có thể đạt trọng lượng 0,8-1,2 kg,
Thành tựu của các phương pháp chọn tạo giống cây trồng.
Ổi tím
Thanh long vàng
Loại trái cây này có nguồn gốc từ châu Mỹ, nhưng lại được trồng nhiều nhất ở các quốc gia Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam,
Giống nho Oregon có màu xanh da trời đặc trưng và lớp nhung mỏng bên ngoài. Chúng thuộc loại nho hiếm và được “săn lùng” bởi nó rất tốt cho sức khỏe.
Đây là giống nho cầu vồng quý hiếm, được rất nhiều người lùng mua trên thế giới đấy.
Mận mơ (Plumcot) là loại quả nửa mận, nửa mơ. Burbank lai giống mận Nhật Bản với mơ và làm việc đó liên tục cho tới khi ông có một loại quả có ruột như mận và mùi của quả mơ
Gống nho Pinot Gris nổi tiếng thế giới, đột biến từ giống Pinot Noir - loại được trồng chuyên để làm rượu vang.
 
Nho phù thủy Finger thơm ngon, thịt chắc và rất ngọt.
Nho thân gỗ lại mọc sát trên thân cây giống như sung hay cà phê. Giống nho này có nguồn gốc từ châu Mỹ.
Loại nho đỏ Rubi Roman xuất hiện chủ yếu ở Nhật với đặc trưng là quả rất to, đường kính lên tới 3cm. Ngoài vị ngọt, Rubi Roman còn phát ra hương thơm dịu làm mọi người muốn ăn thêm. Do vậy, giá bán của loại nho đỏ này rất cao.
1
2
3
4
5
6
7
Theo tiêu chí thứ tư thì giống cây trồng tốt cần “Chống chịu được …………”
S Â U B Ệ N H
Sản phẩm của ngành nông nghiệp gọi chung là gì?
N Ô N G S Ả N
Là một trong những phương pháp chọn tạo giống cây trồng vừa học?
C H Ọ N L Ọ C
Đây là một trong các tia thường dùng để gây đột biến bằng tác nhân vật lý?
T I A X
Là loại phân thường dùng để bón lót?
H Ữ U C Ơ
Giống cây trồng tốt giúp làm tăng………… ………cây trồng.
N Ă N G S U Ấ T
Để đáp ứng kịp thời nhu cầu dinh dưỡng của cây trồng trong từng thời kì, tạo điều kiện cho cây sinh trưởng và phát triển tốt ta phải làm gì?
B Ó N T H Ú C
TRÒ CHƠI Ô CHỮ
CỦNG CỐ
DẶN DÒ
Trả lời 5 câu hỏi SGK /25.
Học bài, nắm vững các phương pháp chọn tạo giống cây trồng trong SGK.
“Hãy tìm hiểu có thể sản xuất giống cây bằng những phương pháp nào?”
KÍNH CHÚC SỨC KHỎE QUÍ THẦY CÔ