TIẾT 22, 23,24: BÀI 24:
VAI TRÒ CỦA NƯỚC VÀ CÁC CHẤT DINH
DƯỠNG ĐỐI VỚI SINH VẬT.

I. NƯỚC ĐỐI VỚI CƠ THỂ SINH VẬT
1. Thành phần hóa học, cấu trúc, tính chất của nước

Quan sát mẫu nước trong cốc thủy tinh, bằng kiến thức thực tế
em hãy dự đoán tính chất của nước?

- Nước là chất lỏng, không
màu, không mùi, không vị,
không có hình dạng nhất
định.

I. NƯỚC ĐỐI VỚI CƠ THỂ SINH VẬT
1. Thành phần hóa học, cấu trúc, tính chất của nước

Quan sát hình 24.1

Cho biết thành phần
hóa học và cấu trúc
của một phân tử
nước?

I. NƯỚC ĐỐI VỚI CƠ THỂ SINH VẬT
I. Thành phần hóa học, cấu trúc, tính chất của nước
1. Thành phần hóa học, cấu trúc, tính chất của nước

- Thành phần hóa học và cấu
trúc của phân tử nước: Nước
được hợp thành từ các phân tử
có hai nguyên tử H, một
nguyên tử O và có dạng gấp
khúc, có công thức hóa học là
H2O.

Hình 24.1. Mô hình cấu trúc
của phân tử nước

- Tính

chất của nước

Thí nghiệm Hòa

tan
Hòa
tan Nước tác Nhiệt độ Khối lượng
muối ăn và
dầu
ăn dụng với đông đặc riêng
của
đường trong
trong nước vôi sống
của nước nước
nước

Hiện tượng

- Đường
và muối
ăn được
hòa
tan
trong
nước

Dầu ăn
không
tan trong
nước và
nổi lên
trên nước
-

Vôi tan
trong nước
tạo
thành
dung dịch
khác và làm
cốc
đựng
nước nóng
lên
-

Khi
nhiệt độ
giảm
xuống 0
độ C thì
nước bị
đông đặc
-

- Nước đá nổi
lên trên bề mặt
nước thường 
khối
lượng
riêng của nước
đá nhỏ hơn
khối
lượng
riêng của nước
thường

- Tính chất của nước:

+ Nước là chất lỏng, không màu, không mùi,
không vị, sôi ở 100°C, đông đặc ở 0°C (nước
đá).
+ Nước có thể hòa tan được nhiều chất như muối
ăn, đường,…nhưng không hòa tan được dầu mỡ.
+ Nước có thể tác dụng với nhiều chất hóa học
để tạo thành các hợp chất khác.

I. NƯỚC ĐỐI VỚI CƠ THỂ SINH VẬT
2. Vai
trò của
nướcvideo
đối với
vậtcủa nước đối với đời sống sinh vật?
Quan
sát đoạn
và cơ
ghithể
lại sinh
vai trò

Nước tham gia vào nhiều quá trình sống của
thực vật

Cây lúa chết khô do thiếu nước

Nước chiếm 90% thể tích cơ thể sứa

Vai trò của nước đối với sinh vật:

- Nước là thành phần chủ yếu tham gia cấu tạo nên tế bào và cơ
thể sinh vật.
- Nước là dung môi hoà tan nhiều chất dinh dường cho cơ thể,
góp phần vận chuyển các chất dinh dưỡng trong cơ thể.
- Nước là nguyên liệu và môi trường của nhiều quá trình sống
trong cơ thể như quá trình quang hợp ở thực vật, tiêu hoá ở
động vật...

- Nước còn góp phần điều hoà nhiệt độ cơ thể.
- Nước là môi trường sống của nhiều loài sinh vật.

Khi cơ thể bị mất nước do sốt hay tiêu chảy ta cần làm gì?

Ăn những món ăn dạng lỏng
Bổ sung nước theo đường tĩnh mạch

Uống Oresol

- Khi sinh vật bị thiếu nước, các quá trình sống trong cơ
thể bị rối loạn, thậm chí có thể chết
- Khi bị mất nước, cần bổ sung nước như uống dung dịch
Oserol, ăn thức ăn lỏng hoặc bổ sung nước qua đường
tĩnh mạch (truyền nước).

Ý nghĩa câu tục ngữ Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống
trong nông nghiệp
-  Nhất

nước, nhì phân, tam cần, tứ giống là câu tục ngữ
của nhân dân ta chỉ ra 4 yếu tố quan trọng để làm nên một
vụ mùa bội thu trong nông nghiệp lúa nước, đó là 4 yếu tố:
Nước, Phân bón, Công chăm sóc, Giống lúa.
 Nhất nước: Thứ nhất là Nước. Ruộng lúa phải đảm bảo
nước đầy đủ.
 Nhì phân: Thứ nhì là Phân Bón. Phân Bón cần được bón
đúng loại, đầy đủ và đúng thời điểm.

 Tam cần: Thứ ba là Cần, tức là lao động, bỏ
công sức chăm sóc, ví dụ làm cỏ, diệt trừ sâu
bệnh, v.v..
 Tứ giống: Thứ tư là Giống, tức là giống lúa,
giống tốt thì mới cho năng suất cao, khả năng
chống chịu sâu bệnh tốt. Đây là 4 yếu tố quan
trọng để có một vụ mùa bội thu, năng suất cao.

II. VAI TRÒ CỦA CÁC CHẤT DINH DƯỠNG ĐỐI VỚI CƠ THỂ SINH VẬT

Quan
sát ví
Hãy
tìm các
H24.3
và cho
dụ
cụ thể
biết
chất
dinh
từng
nhóm
dưỡng
có vai
chất
trò gì đối với
sinh vật?

Protein

Cacbohydrat

Lipid

II. VAI TRÒ CỦA CÁC CHẤT DINH DƯỠNG ĐỐI VỚI CƠ THỂ SINH VẬT

- Chất dinh dưỡng là những chất hay hợp chất hóa học được cơ thể sinh vật hấp thụ từ môi trường ngoài.
- Nhóm chất cung cấp năng lượng: carbohydrate, protein, lipit:
+ Carbohydrate (tinh bột): Nguồn cung cấp năng lượng chủ yếu. Có nhiều trong cơm, bánh mì, khoai lang, khoai tây, ngô. Nếu thiếu: mệt mỏi, giảm khả năng tập trung, còn thừa gây béo phì.

- Protein (chất đạm):
+ Cấu tạo tế bào và cơ thể
+ Giúp các quá trình trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng diễn ra thuận lợi.
+ Có nhiều ở các loại thịt, cá, các loại đậu….
+ Nếu thiếu: cơ thể gầy còm, chậm lớn, khả năng đề kháng kém.
- Nếu thừa: tăng cân bất thường, táo bón...

- Lipid (chất béo):
+ Dự trữ năng lượng, chống mất nhiệt.
+ Là dung môi hòa tan một số vitamin.
+ Có nhiều trong dầu thực vật, mỡ động vật, trứng, hạt hướng dương…
+ Nếu thiếu: Khả năng chịu lạnh kém, thiếu một số vitamin do cơ thể không hấp thụ được.....
+ Nếu thừa: béo phì, xơ vữa | mạch máu, gan nhiễm mỡ....

* Nhóm chất không cung cấp năng lượng: nước, chất khoáng, vitamin:
- Vitamin : Là thành phần thiết yếu cấu tạo nên tế bào, tham gia vào quá trình trao đổi chất của cơ thể, bảo vệ tế bào và cơ thể.
+ Có nhiều trong rau, củ, quả, trứng, sữa,…
- Nếu thiếu: cơ thể gầy còm, chậm lớn,…Ví dụ: Thiếu vitamin D gầy còi xương

Chất khoáng:
+ Là thành phần thiết yếu cấu tạo tế bào, tham gia vào quá trình trao đổi chất của cơ thể.
+ Tham gia cấu tạo nên enzyme, xương răng.
+ Có nhiều trong rau, củ, quả, trứng, sữa,…
+ Nếu thiếu hoặc thừa đều gây rối loạn cho các quá trình sống.

II. VAI TRÒ CỦA CÁC CHẤT DINH DƯỠNG ĐỐI VỚI CƠ THỂ SINH VẬT

Khi cây thiếu hoặc thừa chất dinh dưỡng sẽ có các dấu hiệu bất thường như lá đổi
màu, quả dị dạng, cây kém phát triển...

Lá cây bị vàng hoàn toàn và nhìn rõ các gân xanh nhỏ do thiếu sắt

Lá cà chua vàng xoăn do thiếu magie

Dưa chuột bị dị dạng do bị thiếu một
số chất dinh dưỡng

Một số dấu hiệu thiếu chất khác của cây

Trong trồng trọt, người ta thường trồng thay đổi các loài cây khác nhau trên
cùng một diện tích đất trồng trong một năm, em hãy giải thích tại sao?

Nhu cầu chất dinh dưỡng khác nhau ở các loài thực vật, do đó
người ta thường trồng thay đổi các loài cây trên cùng một diện
tích ở các mùa vụ khác nhau trong một năm để tránh suy kiệt một
số chất dinh dưỡng trong đất.

Bệnh Bướu cổ do thiếu Iot

II. VAI TRÒ CỦA CÁC CHẤT DINH DƯỠNG ĐỐI VỚI CƠ THỂ SINH VẬT

Liên hệ bản thân: Theo em chế độ ăn uống của bản thân đã hợp lý chưa?
Em hãy tự điều chỉnh chế đô ăn của bản thân sao cho hợp lý?

Vai trò của chất dinh dưỡng đối với sinh vật
Chất dinh dưỡng

Protein

Vai trò chính đối với cơ thể

-

Cấu tạo tế bào và cơ thể

-

Carbohydrate
Lipid

Giúp các quá trình trao đổi chất và
chuyển hoá năng lượng diễn ra thuận
lợi
- Nguồn cung cấp năng lượng chủ yếu
- Dự trữ năng lượng, chống mất nhiệt
- Là dung môi hòa tan một số vitamin

Vitamin và muối khoáng

Tham gia cấu tạo nên enzyme, xương
răng.

-

Tham gia các hoạt động trao đổi chất
của cơ thể

Thức ăn chứa nhiều
chất dinh dưỡng

Một số biểu hiện của cơ
thể khi bị thiếu hoặc thừa
dinh dưỡng

Vai trò của chất dinh dưỡng đối với sinh vật
Chất dinh
dưỡng
Protein

Vai trò chính đối với cơ
thể

Thức ăn chứa nhiều Một số biểu hiện của cơ thể
chất dinh dưỡng
khi bị thiếu hoặc thừa dinh
dưỡng

- Cấu tạo tế bào và cơ thể Các loại thịt, cá, các -Thiếu: cơ thể gầy còm,
chậm lớn, khả năng đề kháng
- Giúp các quá trình trao loại đậu….
kém
đổi chất và chuyển hoá
năng lượng diễn ra thuận
- Thừa: tăng cân bất thường,
lợi
táo bón...

Carbohydrate Nguồn cung cấp năng Cơm, bánh mì, khoai
lượng chủ yếu
lang, khoai tây, ngô

-Thiếu: mệt mỗi, khi năng
tập trung giảm
- Thừa: béo phì.

Chất dinh Vai trò chính đối với
dưỡng
cơ thể
Lipid

Thức ăn chứa nhiều
chất dinh dưỡng
 

Một số biểu hiện của cơ thể khi bị
thiếu hoặc thừa dinh dưỡng
- Thiếu: Khả năng chịu lạnh kém, thiếu

- Dự trữ năng lượng, Dầu thực vật, mở
một số vitamin do cơ thể không hấp thụ
chống mất nhiệt
- Là dung môi hòa tan động vật, trứng, quả được.....
một số vitamin
ba, hạt hướng dương. - Thừa: béo phì, xơ vữa | mạch máu, gan
nhiễm mo....

Vitamin và - Tham gia cấu tạo  
muối
nên enzyme, xương  Rau, củ, quả, trứng,
khoáng
răng.
 sữa,…
- Tham gia các hoạt
động trao đổi chất của
cơ thể

- Thiếu: cơ thể gầy còm, chậm
lớn,…
- Thiếu hoặc thừa đều gây rối
loạn cho các quá trình sống.
Ví dụ: Thiếu vitamin D gầy còi
xương

GIỚI THIỆU
Dịch virus corona Vũ Hán 2019–20, còn được gọi là dịch viêm
phổi cấp do chủng mới của virus corona hay dịch viêm phổi Vũ
Hán (bệnh được gọi chính thức là COVID-19 bởi WHO) là một dịch
bệnh truyền nhiễm gây ra bởi virus SARS 2 (SARS-CoV 2) đang ảnh
hưởng đến Trung Quốc đại lục, cùng với các trường hợp bị cô lập ở
27 quốc gia và vùng lãnh thổ khác, bắt đầu bùng phát vào giữa tháng
12 năm 2019 tại thành phố Vũ Hán.

CÁCH CHƠI
- Giả sử với mỗi câu trả lời đúng, em sẽ tiêu diệt được một virus corona. Mỗi
virut được tiêu diệt tương ứng với 10 điểm.
- Hãy tiêu diệt hết tất cả các virus này và giúp thế giới của chúng ta trở nên an
toàn hơn.
- Thời gian suy nghĩ cho mỗi câu trả lời là 20 giây.
- Chúc các em thành công.

TIÊU DIỆT
CORONA VIRUS
1

2
3

4

00
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20

Câu 1: Khi tìm kiếm sự sống ở các hành tinh trong vũ trụ, các nhà
khoa học trước hết tìm kiếm xem ở đó có nước hay không, vì sao?
A. Nước được cấu tạo từ các nguyên tố quan trọng là oxygen và hydrogen.

B Nước là thành phần chủ yếu của mọi tế bào và cơ thể sống, giúp tế bào tiến
B.
hành chuyển hóa vật chất và duy trì sự sống.
C. Nước là dung môi hòa tan nhiều chất cần thiết cho các hoạt động sống của
tế bào.
D. Nước là môi trường sống của nhiều loài sinh vật.

00
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20

Câu 2: Cơ thể sẽ gặp
nguy hiểm nếu không
bổ sung nước kịp
thời trong những
trường hợp nào sau
đây?

(1) Sốt cao.
(2) Đi dạo
(3) Hoạt động thể thao ngoài trời với cường
độ mạnh.
(4) Ngồi xem phim.
(5) Nôn mửa và tiêu chảy.

A (1), (3), (5).
A.

B. (1), (2), (3).

C. (1), (3), (4).

D.(2), (4), (5).

00
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20

Câu 3: Đâu không phải là tính chất của nước?
A. Là chất lỏng.
B. Không màu, không mùi, không vị.
C.
C Hòa tan được dầu, mỡ.
D. Có thể tác dụng với nhiều chất hóa học để tạo thành các
hợp chất.

00
01
02
03
04
05
06
07
08
09
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20

Câu 4: Nước chiếm khoảng bao nhiêu phần trăm khối
lượng cơ thể?
A. 50%.

B 70%.
B.
C. 80%.
D. 90%.

VẬN DỤNG
Câu 1. Em hãy giải thích câu tục ngữ “Nhất nước, nhì phân, tam cần,
tứ giống” ?
Câu 2. Hãy tìm hiểu và nêu một số loại thức ăn có trong bữa ăn hằng
ngày giúp phòng tránh bệnh bướu cổ.
 em hãy đề xuất những lưu ý trong việc chăm sóc sức khỏe để cơ
thể/ cây cối phát triển khỏe mạnh.