BAN KHOA HỌC XÃ HỘI
NGỮ VĂN 10
TUẦN 8
TIẾT 29-30
Trường THPT VÕ THỊ SÁUGIÁO VIÊN: LÊ KIM MAI
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Khái niệm:
Ca dao dân ca là những tác phẩm trữ tình dân gian kết hợp lời thơ và nhạc, diễn tả đời sống nội tâm của con người. Đây là văn học hát.
Nghĩa tình của người đi - kẻ ở.
Bài 1
Bài 2
Bài 3
Bài 4
Bài 6
Bài 7
Nỗi nhớ thương người yêu của cô gái.
Ước muốn gặp gỡ, thương yêu.
2. Những bài ca dao yêu thương ? tình nghĩa
II. ĐỌC ? HIỂU VĂN BẢN
Cho HS thảo luận Nhóm
Chia sẻ với cả lớp
Các bạn trong lớp là người bạn phản hồi tích cực
Giáo viên chốt ý.
a. Bài 1:
- Hình ảnh: cành hồng ?chiếc cầu
+ không có thực
+ rất đẹp.
- Nhân vật trữ tình:
Ước muốn được đến với nhau, thể hiện sự tinh nghịch và tinh tế của chàng trai
Cô kia đứng ở bên sông
Muốn sang anh ngả cành hồng cho sang
1. Bài 1 , 2 , 3 :
chàng trai
Ẩn dụ
b. Bài 2:
- Hình ảnh:
Chiếc cầu dải yếm:
mềm mại, gần gũi
mang hơi ấm, nhịp đập
của trái tim
- Nhân vật trữ tình:
Ước muốn được gần nhau, thể hiện tình cảm một cách táo bạo nhưng cũng thật đằm thắm, đầy nữ tính.
Ước gì sông rộng một gang,
Bắc cầu dải yếm để chàng sang chơi.
cô gái
Ẩn dụ
? Ước muốn được sống cùng nhau.
c. Bài 3:
- Gương soi:
- Cau tươi ? trầu vàng:
Tôn vẻ đẹp của em
Hình bóng em lồng vào anh.
Muốn cùng em vun đắp
tình yêu và hôn nhân
Ước gì anh hoá ra gương,
Để cho em cứ ngày thường em soi.
Ước gì anh hoá ra cơi,
Để cho em đựng cau tươi trầu vàng.
Ẩn dụ
Gần gũi em hằng ngày
Điệp ngữ
Bài 1: Ước muốn được đến với nhau

Bài 2: Ước muốn được gần nhau.

Bài 3: Ước muốn được sống cùng nhau.
Tình cảm chân thật, sâu nặng,
bày tỏ khát vọng yêu thương và được yêu thương
Nội dung
Mượn những hình ảnh tượng trưng để bộc lộ tình cảm.
Bộc lộ tình cảm: kín đáo, tinh tế
Nghệ thuật: -Thể thơ lục bát
- BPTT:Ẩn dụ, Điệp
-Hình ảnh quen thuộc, giàu sức gợi
Khăn thương nhớ ai
Khăn rơi xuống đất
Khăn thương nhớ ai
Khăn vắt lên vai
Khăn thương nhớ ai
Khăn chùi nước mắt
Đèn thương nhớ ai
Mà đèn không tắt
Mắt thương nhớ ai
Mắt ngủ không yên
Đêm qua em những lo phiền
Lo vì một nỗi không yên một bề

Bài 4
2. Bài 4
- Nhân vật trữ tình:
Cô gái
- Tâm trạng:
Thương nhớ ? ưu phiền
- Những hình ảnh thể hiện tâm trạng:
Khăn
Thương nhớ ? rơi
Thương nhớ ? vắt lên vai
Thương nhớ ? chùi nước mắt
Đèn
Không tắt
Mắt
Ngủ không yên
Sử dụng nghệ thuật nhân hoá và hoán dụ.
- Đại từ phiếm chỉ:
Nỗi nhớ thương dằng dặc, khôn nguôi, không sao bày tỏ cùng người thương.
Câu hỏi tu từ ? liên tiếp:
- Lặp cấu trúc:
tô đậm, khắc sâu nỗi nhớ thương.
ai
Hỏi
Khăn
Đèn
Mắt
Tự hỏi
lòng mình
Những lo phiền của cô gái cũng là vì thương nhớ ? Tình y�u ch�n th�nh tha thí�t
-Hai câu lục bát cuối:
Đại từ:
Tâm trạng :
em
lo phiền
Giãi bày trực tiếp
Nhớ thương
Lo phiền
Các nhóm đọc nối các bài ca dao về chủ đề “ Nhớ”

Thử Thách
3. Bài 5, 6
- Nội dung:
Nghĩa tình của người đi - kẻ ở
- Hình thức:
Cây đa
Bến nước
Con đò

Ẩn dụ, hình ảnh tượng trưng
chỉ kẻ đi- người ở
Hình ảnh thân quen
ở làng quê Việt
Nắng mưa cũng chờ:
?Bất chấp hoàn cảnh
Tình và nghĩa luôn gắn bó nhau,
nền tảng của lòng chung thuỷ
Lỗi hẹn hò
Con đò khác đưa
Nghịch cảnh
Cái Nghĩa không còn nhưng Tình còn rất đậm? Tiếc và trách
? Vẻ đẹp tâm hồn Việt Nam
a.Đặc điểm nghệ thuật CDDC
Sử dụng biện pháp nghệ thuật nhân hoá, hoán dụ, lặp cấu trúc?
Ngôn ngữ giàu hình ảnh.
Ca dao mang đậm màu sắc địa phương, dân tộc.
III. TỔNG KẾT
Người bình dân xưa rất giàu tình, nặng nghĩa. Yêu thương, tình nghĩa đã trở thành truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Truyền thống ấy đã trở thành chủ đề lớn của ca dao, nó thể hiện tài năng và của người dân lao động.
b.Đặc điểm nội dung CDDC
III. TỔNG KẾT
Mỗi nhóm hát 1 bài dân ca
hoặc
mang âm hưởng dân ca

Thử Thách
Củng cố: Qua chùm ca dao đã học, anh (chị) thấy những biện pháp nghệ thuật nào thường được ca dao sử dụng? Cho ví dụ.
Dặn dò:
Học thuộc lòng các bài ca dao.
Tìm thêm các câu ca dao yêu thương ? tình nghĩa, các dị bản
Soạn bài mới: Những bài ca dao than thân
Bài tập về nhà
Sưu tầm các câu ca dao có hình ảnh
“ Chiếc Khăn và chiếc áo”
Tìm hiểu mối quan hệ “ Tình và Nghĩa” trong đời sống tình cảm của người Việt.
…