Bài 4 :

Nghị luận văn học ( Nghị luận về
một tác phẩm văn học )

Em đã
được đọc
cuốn tiểu
thuyết
nào

thiệu
một số
tiểu

I : Tri
thức Ngữ
Văn

1 Truyện tiểu thuyết

Tiểu
thuyế
t

Cốt truyện phức tạp, nhiều
nhân vật, nhiều quan hệ.
Diễn biến tâm lí phức tạp, đa
dạng.

2. Tính cách nhân vật và bối
cảnh

Tính cách
nhân vật

Hình dáng, cử chỉ, hành
động, ngôn ngữ, suy nghĩ.
Nhận xét của người kể
chuyện và các nhân vật khác
-> Được nhìn nhận từ nhiều
phía

2. Tính cách nhân vật và
bối cảnh

Bối
cảnh

+ Bối cảnh lịch sử: Hoàn
cảnh xã hội của một thời kì
lịch sử.
+ Bối cảnh riêng: Thời gian
và địa điểm, quang cảnh cụ
thể xảy ra câu chuyện.

3. Tác dụng của việc thay đổi
ngôi kể
Có hai loại ngôi kể : Ngôi thứ nhất ( Câu chuyện
them chân thực , đễ dàng bộc lộ cảm xúc ) , ngôi
thứ ba ( nhìn nhận câu chuyện theo chiều hướng
khách quan )
Việc thay đổi ngôi kể giúp câu chuyện them
phong phú , đa dạng , có thể nhìn nhận ở cái nhìn
đa chiều

4. Ngôn ngữ các vùng miền: Đa
dạng
Ng
ữ
âm

Một từ phát âm giống nhau ở các vùng
miền khác nhau.
Vùng miền khác nhau đều có từ ngữ mang
tính địa phương.

Từ
vựn
g

Phản ánh cách nói của nhân vật, của người
địa phương nhất định.
Tạo thân mật, gần gũi, phù hợp với bối cảnh
tác phẩm.
Lạm dụng gây khó khăn cho người đọc và
hạn chế sự phổ biến của tác phẩm.

Đọc hiểu văn
bản :

Người đàn ông
cô độc giữa
rừng

( Đoàn Giỏi )

II: Tìm hiểu
chung

II

TÌM HIỂU CHUNG

1 Tác giả Đoàn Giỏi

 Đoàn Giỏi (1925 – 1989), quê ở Tiền
Giang.
 Là nhà văn trưởng thành trong kháng
chiến chống Pháp.
 Ông có những bút danh khác như:
Nguyễn Hoài, Nguyễn Phú Lễ, Huyền Tư.
 Các tác phẩm của Đoàn Giỏi thường viết
về cuộc sống, thiên nhiên và con người

II

TÌM HIỂU CHUNG

2 Tiểu thuyết Đất rừng phương Nam

 Đất rừng phương Nam là tiểu
thuyết của nhà văn Đoàn Giỏi
viết về cuộc đời phiêu bạt của
cậu bé tên An.
 Bối cảnh của tiểu thuyết là miền
Tây Nam Bộ, Việt Nam vào
những năm 1945, sau khi thực

II

TÌM HIỂU CHUNG

3 Tác phẩm Người đàn ông cô độc giữa rừng

 Văn bản “Người đàn ông cô độc giữa rừng” được
trích trong tác phẩm Đất rừng phương Nam
 (1957).
Thể loại: Tiểu thuyết.
 Bố cục: 3 phần.
• Phần 1. Từ đầu… mới tìm ra lửa vậy: Hoàn cảnh
gặp gỡ Võ Tòng.
• Phần 2. Tiếp…ói một cách chắc chắn như vậy:
Lai lịch của Võ Tòng.
• Phần 3. Còn lại: Cuộc chia tay Võ Tòng.

II

TÌM HIỂU CHUNG

3 Tác phẩm Người đàn ông cô độc giữa rừng

 Nội dung: Kể về cuộc găp gỡ giữa An và tía nuôi với chú Võ Tòng
ở căn lều của chú giữa rừng U Minh.
 Nhân vât: An, tía nuôi của An, chú Võ Tòng (nhân vật chính).
 Nhan đề văn bản gợi lên hình ảnh chú Võ Tòng – người đàn ông
sống một mình trơ trọi giữa rừng.

III:
Đọc
hiểu
văn bản

III

TÌM HIỂU CHI TIẾT

1 Bối cảnh của truyện

 Thời gian: nửa đêm lúc về sáng.
• Ánh lửa bếp chiếu qua khung cửa sổ, soi rõ hình những
khúc gỗ xếp thành bậc thang dài xuống bến.
• Bên ngoài, trời rạng dần.
 Không gian: hoang vắng.
• Tiếng con vượn bạc má kêu “ché… ét, ché… ét”, ngồi
vắt vẻo trên một thanh xà ngang, nhe răng dọa người.
• Bậc gỗ trơn tuột.

III

TÌM HIỂU CHI TIẾT

1 Bối cảnh của truyện

Không gian: hoang vắng.
• Một cái bếp cà ràng, lửa cháy riu riu, trên cà ràng bắc một
chiếc nồi đất đậy vung kín mít…
• Một làn khói hăng hắc màu xanh bay ra từ chiếc nồi dậy
kín vung sôi “ùng … ục…”

Nổi bật lên trong khung cảnh hoang
dã, heo hút, rờn rợn, nằm sâu trong
rừng U Minh là hình ảnh ông Hai bán
rắn (tía nuôi An), chú Võ Tòng và An –
những con người chung chí hướng, lí
tưởng.

2 :Hệ
thống
nhân

III

TÌM HIỂU CHI TIẾT

2 Hệ thống nhân vật trong truyện

Nhân vật trong truyện thể hiện ở phương diện
nào ? Có mấy nhân vật

III

TÌM HIỂU CHI TIẾT

2 Hệ thống nhân vật trong truyện

- Nhân vật hiện lên qua lời nói , hình dáng , cử chỉ , suy nghĩ ,…..
- Nhân vật : Cậu bé An , Tía nuôi An , Chú Võ Tòng , Người vợ (thể hiện
gián tiếp) . Trong đó , nhân vật chính là Chú Võ Tòng

a,
Chú
Võ

III

TÌM HIỂU CHI TIẾT

2 Hệ thống nhân vật trong truyện

Phương diện miêu tả : Nhân vật Võ Tòng hiện lên qua lời
kể của chú bé An, qua lời nhận xét của má nuôi An và
qua các lời nói, hành động, cử chỉ của chính mình.

III

TÌM HIỂU CHI TIẾT

2 Hệ thống nhân vật trong truyện
• Cởi trần.
• Mặc một chiếc quần ka ki còn mới nhưng coi bộ đã lâu không giặt.
• Đeo lủng lẳng một lưỡi lê nằm gọn trong vỏ sắt ở bên hông.
• Thắt cái xanh-tuya-rông.
Þ Trang phục giống lính Pháp, vẻ ngoài có phần bặm trợn, bụi bặm khiến
lần đầu gặp An đã sợ chú Võ Tòng nhưng cũng có phần gần gũi, thoải
mái.

III

TÌM HIỂU CHI TIẾT

2 Hệ thống nhân vật trong truyện
 Lai lịch: bí ẩn
• Không có tên tuổi, quê quán.
• Đến đây từ mười mấy năm trước.
• Sống cô độc một mình, không có ai làm bạn, giỏi võ.
• Khỏe mạnh, dũng cảm: một mình giết chết con hổ chúa.
• Có một vết sẹo từ thái dương xuống cổ sau lần giết hổ.
• Có người kể rằng: Là người hiền lành, ở tận một vùng xa. Có vợ con
nhưng một lần đâm tên địa chủ ngang ngược, hống hách nên bị đi tù.
Vợ làm lẽ cho tên địa chủ nhà giàu kia, con chết. Khi ra tù, Võ Tòng bỏ
làng ra đi đến đây. Sống một mình nên kì hình dị tướng.

III

TÌM HIỂU CHI TIẾT

2 Hệ thống nhân vật trong truyện
 Tính cách:
• Trước khi đi tù: Võ Tòng là người hiền lành, yêu thương vợ, cương trực,
khẳng khái.
• Sau khi đi tù về và vào rừng ở: giỏi võ, mạnh mẽ, chất phác, thật thà, hào
hiệp sẵn sàng giúp đỡ người khác
Þ Không ai rõ lai lịch của chú Võ Tòng nhưng chú Võ Tòng là người tốt bụng,
giỏi võ, trượng nghĩa, dũng cảm.
 Tên gọi: Võ Tòng
Þ Tên mọi người đặt cho sau lần chú giết hổ. Cái tên được lấy trong tiểu

III

TÌM HIỂU CHI TIẾT

2 Hệ thống nhân vật trong truyện
 Hành động:
• Lời nói với An: thân mật, suồng sã, với tía nuôi An: thân tình nhưng vẫn
thể hiện sự lễ độ.
• Gần gũi có phần suồng sã: Nhai bậy một miếng khô nai đi, chú em…
• Thể hiện sự dũng cảm, hiên ngang nhưng xen trong đó là nỗi đượm
buồn chua chát.
• Lời nói thẳng thắn, bộc trực, thể hiện tình cảm trực tiếp.
• Cách uống rượu: uống bằng bát.

III

TÌM HIỂU CHI TIẾT

2 Hệ thống nhân vật trong truyện

 Chú Võ Tòng là con người cô độc, “kì
hình dị tướng” nhưng mang những
phẩm chất tốt đẹp, cương trực, dũng
cảm, kiên trung, anh hùng, căm thù
giặc.
 Đoàn Giỏi đã thành công khắc họa
một nhân vật vừa thực vừa ảo, vừa
mang nét phương Tây, vừa mang

III

TÌM HIỂU CHI TIẾT

2 Hệ thống nhân vật trong truyện

Việc kết hợp lời kể theo ngôi
thứ nhất (xưng “tôi”) với lời kể
theo ngôi thứ ba không chỉ làm
cho việc kể chuyện được linh
hoạt hơn mà còn giúp cho việc
khắc họa chân dung, tính cách
nhân vật Võ Tòng được khách

b,
Một
số

III

TÌM HIỂU CHI TIẾT

2 Hệ thống nhân vật trong truyện

- Các nhân vật khác được thể hiện qua các phương diện : lời nói ,
suy nghĩ , cử chỉ , hành động
Từ các hình tượng nhân vật trên . Theo em , người dân Nam
Bộ có những phẩm chất đáng quý gì ?

III

TÌM HIỂU CHI TIẾT

2 Hệ thống nhân vật trong truyện

Con người thật thà, chất phác.
Sự chân thành, không dối trá,
luôn phóng khoáng với mọi
người.
Luôn mang trong mình tình
Con người Nam Bộ

nồng nàn yêu nước.

III

Tìm hiểu chi tiết

3 Một số yếu tố bản địa trong văn bản

Dùng các đại từ xưng hô: tía, má, anh Hai, chị
Hai, bả,…
Ngôn ngữ

Cách nói khiêm tốn, thân mật của người Nam Bô:
nhai bậy. các từ ngữ chỉ vật heo, bếp cà ràng,
xuồng, mụt măng, khám,…

III

Tìm hiểu chi tiết

3 Một số yếu tố bản địa trong văn bản
Phong cảnh

cây tràm,
rừng nhiều
hổ,…

Tính cách
con người

Nếp sinh hoạt

chất phác, thật
thà, can trường,
gan dạ,…

xuống buộc lên
một
gốc
cây
tràm, nấu bằng
bếp cà ràng,
uống rượu với
khô nướng.

VI:

Tổng kết

IV

TỔNG KẾT

1 Nội dung

Câu chuyện kể về cuộc gặp gỡ của
tía con An với chú Võ Tòng – người
đàn ông cô độc giữa rừng. Cuộc gặp
gỡ ngắn ngủi đó cho người đọc thấy
được tính cách, tinh thần kiên cường
dũng cảm của những con người Nam
Bộ trong thời kì đất nước bị xâm

IV

TỔNG KẾT

2 Nghệ thuật

Nghệ thuật kể chuyện hấp
dẫn, thú vị.
Miêu tả tính cách nhân
vật qua ngoại hình, hành
động.
Sử dụng từ ngữ địa
phương phù hợp.