UỶ BAN NHÂN DÂN XÃ ĐỊNH THÀNH
TRƯỜNG THCS HỒ THỊ KỶ

CHÀO MỪNG
QUÝ THẦY CÔ VỀ DỰ GIỜ
Môn: Ngữ Văn - Lớp 7/3
Giáo viên : Phạm Minh Lương

BÀI 2. KHÚC NHẠC TÂM HỒN
Văn bản 2: GẶP LÁ CƠM NẾP (Tiết 2)
(Thanh Thảo)

Hoạt động 1: KHỞI ĐỘNG

1. Cho biết thể thơ của văn bản
“Gặp lá cơm nếp”?
- Thơ năm chữ

2. Hoàn cảnh gợi nhắc người con
nhớ đến mẹ trong văn bản “Gặp
lá cơm nếp”?
Trên đường hành quân và gặp
lá cơm nếp

3. Phương thức biểu đạt chính trong
văn bản “Gặp lá cơm nếp”
Biểu cảm

4. Trên đường hành quân, người con muốn
ăn món gì của mẹ nấu được thể hiện trong
văn bản “Gặp lá cơm nếp”.
Xôi

Hoạt động 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

II.
2.

Khám phá văn bản
Hình ảnh người mẹ qua
kí ức của người con

II. Khám phá văn bản
2. Hình ảnh người mẹ qua kí ức của người con
b. Hình ảnh của người mẹ
Mẹ ở đâu, chiều nay
Nhặt lá về đun bếp
Phải mẹ thổi cơm nếp
Mà thơm suốt đường con.

b. Hình ảnh của người mẹ
Tìm những
câu
thơ
miêu
tả
hình
ảnh
người mẹ
trong khổ
2?

Tác giả đã
sử
dụng
biện pháp
tu từ nào
trong khổ
thơ?

Những câu
thơ cho em
cảm nhận
đó là người
mẹ như thế
nào?

Nhận xét
về
cảm
xúc, tình
cảm
của
người con
trong đoạn
thơ.

b. Hình ảnh của người mẹ
- Câu hỏi  Nỗi băn khoăn, day Mẹ ở đâu, chiều nay
dứt của người con khi không Mẹ ở đâu, chiều nay
được ở bên chăm sóc mẹ.
đunbếp
bếp
Nhặt
lá
Nhặt
lá
về
đun
- Hành động của mẹ:
Nhặt lá,
đun bếp, thổi cơm
thổi cơm

Phải mẹ thổi cơm nếp
Mà thơm suốt đường con.

b. Hình ảnh của người mẹ
- Câu hỏi  nỗi băn khoăn, day
dứt của người con khi không
được ở bên chăm sóc mẹ.
- Hành động của mẹ: Nhặt lá, đun
bếp, thổi cơm

Mẹ ở đâu, chiều nay
Mẹ ở đâu, chiều nay
đunbếp
bếp
Nhặt lá
lá về đun
Nhặt
thổi cơm
cơm nếp
Phải mẹ thổi

- Sử dụng động từ, phép liệt kê
-> Gợi hình ảnh người mẹ nghèo Mà thơm suốt đường con.
tần tảo, lam lũ, dành cho con tất cả
sự yêu thương.

b. Hình ảnh của người mẹ
Mà thơm suốt đường con.
- Tình mẹ khắc sâu trong tim
đã nối liền khoảng cách.
 Nỗi nhớ, xót xa trước sự vất
vả của mẹ, trân trọng những
tình cảm mà mẹ dành cho mình.

Mẹ ở đâu, chiều nay
Nhặt lá về đun bếp
Phải mẹ thổi cơm nếp
Mà thơm suốt đường con.
Mà thơm suốt đường con.

II. Khám phá văn bản
3. Tình cảm của người con dành cho mẹ và quê hương
3

Ôi mùi vị quê hương
Con quên làm sao được
Mẹ già và đất nước
Chia đều nỗi nhớ thương.
Cây nhỏ rừng Trường Sơn
Hiểu lòng nên thơm mãi …

* Khổ 3

Tìm những từ
ngữ thể hiện
cảm xúc trực
tiếp
của
người con?
Nhận xét về
tình cảm đó?

Em hiểu cụm
từ “mùi vị
quê hương”
được
nhắc
đến trong khổ
thơ thứ 3 là
gì?

Em có cảm
nhận như thế
nào về tình
cảm của người
con dành mẹ,
quê hương và
đất nước?

- Thán từ “ôi” thể hiện sự xúc động trào dâng nỗi nhớ về
mẹ.
- “Mùi vị quê hương”: Hương vị cơm nếp gắn liền với
hình ảnh của mẹ, của kỉ niệm, của quê hương đã trở thành
biểu tượng của quê hương.
- “Quên làm sao được”: Tình cảm trân trọng của người
con
- “Mẹ già và đất nước/ Chia đều nỗi nhớ thương”: Thái
độ trân trọng dành cho người mẹ nơi quê nhà và người
mẹ Tổ quốc.

Hiểu lòng nên thơm mãi …

Cây nhỏ rừng Trường Sơn

* Khổ 4 - Số dòng trong khổ thơ cuối
có gì khác biệt so với các khổ
thơ trên?
- Biện pháp tu từ nào được sử
dụng trong khổ thơ? Cho biết
tác dụng của biện pháp tu từ
đó.

…

- 2 dòng
- Biện pháp nhân hóa:
Cỏ cây cũng thấu hiểu
nỗi nhớ của người lính.
- Tình cảm của nhà thơ
dường như chưa bộc lộ
hết, chưa cất lên hết thành
lời, để lại dư âm sâu lắng
trong lòng người đọc.

Em cảm nhận như thế nào về hình
ảnh người con trong bài thơ?
(Thảo luận nhóm)
=> Một người con hiếu thảo có tâm hồn tinh
tế nhạy cảm, tình yêu mẹ, yêu quê nhà hòa
quyện với tình yêu đất nước chỉ cần gặp chất
xúc tác nhỏ là tình yêu nỗi nhớ có dịp bùng
lên mạnh mẽ

- Bốn khổ thơ cũng mang lại
cho người đọc bức chân dung
tâm hồn của người lính: Tinh
tế, nhạy cảm, yêu gia đình,
yêu quê hương đất nước mình
tha thiết.

Người
mẹ
Quê
hương

Đất
nước

Hoàn cảnh khơi
nguồn cảm xúc

Nỗi niềm nhớ
thương mẹ
CẢM
XÚC

Sự đồng cảm của
thiên nhiên và
con người

Suy ngẫm về tình
yêu thương mẹ, quê
hương và đất nước

Kết nối, mở rộng
Bài thơ “Gặp lá cơm
Hình
nếp” có nhiều hình ảnh:
ảnh sinh động, giàu
sức gợi.  Em thích
những hình ảnh nào? Lí
do:
Vì sao?

“… Nhặt lá về đun bếp
Phải mẹ thổi cơm nếp”
Hình ảnh trên thể hiện sự vất
vả, tảo tần của người mẹ làm
cho chúng ta càng yêu thương,
kính trọng và biết ơn mẹ nhiều
hơn.

Theo em, thể thơ năm chữ có tác dụng gì trong việc
thể hiện cảm xúc của nhà thơ?
3

Bài thơ năm chữ được ngắt nhịp linh hoạt với
vần chân biến hóa. Những đặc điểm hình thức đó
đã góp phần thể hiện một cách hàm súc tình cảm,
tấm lòng của người con đối với quê hương, đất
nước và người mẹ kính yêu. Dòng thơ ngắn gọn
đã diễn tả khơi gợi cho người đọc về tình yêu gia
đình, quê hương và đất nước,…

III. Tổng kết

01
Nghệ thuật đặc sắc được
thể hiện qua văn bản?

02
Theo em, nội dung của
văn bản là gì?

III. Tổng kết

1. Nghệ thuật
- Thể thơ năm chữ (tiếng) ngắn gọn, vần chân,
nhịp linh hoạt.
- Từ ngữ, hình ảnh dung dị.
- Biện pháp tu từ: Liệt kê, nhân hóa giàu sức gợi.
2. Nội dung
Bài thơ thể hiện tình cảm sâu sắc của
người con dành cho quê hương và cho người mẹ
kính yêu của mình. Ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn
người lính thời chống Mĩ.

Các yếu tố cần chú ý khi đọc bài thơ năm chữ.
- Thể thơ:
+ Số tiếng: Mỗi dòng gồm năm chữ (tiếng). Số lượng dòng
không hạn chế. Có thể chia khổ hoặc không.
+ Vần chân: nhiều kiểu gieo vần (vần liền, vần cách, vần hỗn
hợp).
+ Nhịp: thường ngắt 2/3 hoặc 3/2 đồng thời ngắt linh hoạt
phù hợp với cảm xúc.
- Bố cục
- Nhan đề bài thơ
- Trạng thái cảm xúc
- Từ ngữ, hình ảnh, biện pháp tu từ,…

Hoạt động 3: LUYỆN TẬP
Trò chơi: AI NHANH
HƠN

1. Bài thơ “Gặp lá cơm nếp”
được viết theo thể thơ nào?
A. Thơ bốn chữ.
C. Thơ năm chữ.

B. Thơ lục bát.
D. Thơ tự do.

2. Vần trong khổ thơ sau là vần gì?
Ôi mùi vị quê hương
Con quên làm sao được
Mẹ già và đất nước
Chia đều nỗi nhớ thương.
A. Vần chân, vần liền

B. Vần chân,
vần lưng

C. Vần chân, vần liền,
vần cách

D. Vần lưng, vần liền

3. Những hình ảnh của người mẹ
trong kí ức của người con được nhắc
đến trong bài thơ “Gặp lá cơm nếp”?
A. Nhặt lá, đun bếp,

B. Vo gạo, đun bếp.

C. Nhặt rau, cấy cày,

D. Cấy lúa, thổi cơm.

thổi cơm nếp.

kéo vó.

4. Cảm xúc trong bài thơ “Gặp lá
cơm nếp” là gì?
A. Tình yêu gia đình
hòa quyện với tình yêu
quê hương, đất nước

B. Tình yêu thiên
nhiên tha thiết

C. Tình cảm hàng xóm,
láng giềng

D. Tình đồng chí
đồng đội

5. Người mẹ trong bài thơ hiện lên
là người như thế nào?
A. Người mẹ nghèo tần

B. Người mẹ giàu tình

C. Một người mẹ giản

D. Tất cả các đáp án

tảo, lam lũ

dị, dịu hiền

yêu thương.

trên

6. Biện pháp tu từ được sử dụng
trong hai dòng thơ:
Cây nhỏ rừng Trường Sơn
Hiểu lòng nên thơm mãi
A. Ẩn dụ

B. Nhân hóa

C. Hoán dụ

D. So sánh

SƠ ĐỒ TƯ DUY
Tìm hiểu chung

GẶP LÁ
CƠM NẾP
Giá trị nội dung và
nghệ thuật

Xuất xứ: In “Dấu chân qua trảng cỏ”
Thể thơ: Thơ năm chữ
Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm
Nghệ thuật: Thể thơ năm chữ (tiếng)
ngắn gọn, vần chân, nhịp linh hoạt; Từ
ngữ, hình ảnh dung dị; Biện pháp tu từ:
liệt kê, nhân hóa giàu sức gợi.
Nội dung: Bài thơ thể hiện tình cảm sâu
sắc của người con dành cho quê hương và
cho người mẹ kính yêu của mình. Ca ngợi
vẻ đẹp tâm hồn người lính thời chống Mĩ.

Hoạt động 4: VẬN DỤNG
IV. Viết kết nối với đọc

Viết đoạn văn (5-7 câu) nêu cảm nghĩ về
tình cảm của người con đối với mẹ trong bài “Gặp
lá cơm nếp”.
Gợi ý.

- Yêu cầu: Viết được đoạn văn nêu cảm nhận
+ Cảm nhận về tình cảm của người con với mẹ được thể hiện
trong bài thơ?
+ Ngôn ngữ, giọng điệu của bài thơ có gì nổi bật?
+ Bài thơ đã khơi gợi trong em tình cảm gì đối với mẹ, QH-ĐN.
- Hình thức: từ 5-7 câu.

Đi hết cuộc đời dài rộng này, chúng ta cũng không thể
hiểu được hết công lao của mẹ cha. Bởi vậy, đã có biết bao
sáng tác ra đời để ca ngợi công ơn trời bể ấy. Tác giả Thanh
Thảo cũng viết về đề tài ấy, ngắn gọn nhưng đầy cảm xúc
trong bài thơ “Gặp lá cơm nếp”. Bài thơ đã ghi lại cảm xúc
của người con tình cờ nghĩ đến hương vị của mùi xôi và nhớ
về mẹ. Tác giả đã xa nhà nhiều năm, thèm một bát xôi nếp
mùa gặt và nhớ về mẹ cùng những hương vị yêu dấu của
làng quê. Trong tâm hồn các anh, người mẹ là hình ảnh lớn
lao nhất, đẹp đẽ nhất của quê hương. Với người lính, mẹ là
suối nguồn của yêu thương, là ánh sáng diệu kì dõi theo con
suốt cuộc đời.

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

• Xem lại kiến thức bài học.
• Hoàn thiện bài tập viết đoạn văn.
• Chuẩn bị: Văn bản 3 “Trở gió” (Sgk –
Tr/44-47)

Chân thành cảm ơn quý thầy cô!

CREDITS: This presentation template was
created by Slidesgo, and includes icons
by Flaticon and infographics & images by
Freepik