TIẾT 56+ 57 ( t1)
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
-HUY CẬN-
TÁC GIẢ
Huy Cận (Cù Huy Cận) 1919 – 2005 tại xã Ân Phú, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh trong một gia đình nhà nho nghèo, nổi tiếng trong phong trào Thơ mới
Mỗi bài thơ của Huy Cận đều mang một phong cách đặc biệt và có một điểm chung là hàm súc, triết lý. Ông là một đại biểu xuất sắc cho phong trào Thơ mới 
Huy Cận đã được Nhà nước phong tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật (đợt I - năm 1996).Tháng 6 năm 2001, Huy Cận được bầu là viện sĩ Viện Hàn lâm Thơ Thế giới.
Tác phẩm chính:
- Lửa thiêng (1940)
- Trời mỗi ngày lại sáng (1958)
- Đất nở hoa (1960)…
Hoàn cảnh sáng tác
“Bài thơ đoàn thuyền đánh cá” nằm trong cảm hứng chung của thơ tôi trong những năm xây dựng chủ nghĩa xã hội.Tôi viết bài thơ tương đối nhanh, chỉ vài giờ của một buổi chiều trên vùng biển Hạ Long.Bài thơ được viết liền mạch, ít phải sửa chữa.Tôi nghĩ rằng đó cũng không phải là chuyện ngẫu nhiên mà thực sự là cảm hứng đã được tích tụ trên một đề tài quen thuộc của tôi và được viết ra trong không khí rất vui của những năm đầu xây dựng chủ nghĩa xã hội.
Theo Huy Cận- trích trong “Nhà văn nói về tác phẩm”
- Bài thơ đ­ược viết vào năm 1958, trong một chuyến đi thực tế dài ngày của nhà thơ ở vùng mỏ Quảng Ninh in trong tập thơ “Trời mỗi ngày lại sáng”.
Tập thơ trời mỗi ngày lại sáng của Huy Cận, xuất bản 1958.Gồm 3 phần: “Tập thơ vùng mỏ” nói về những người công nhân đã đấu tranh và ngã xuống trước mũi súng của chủ Pháp; về những sự “đổi thịt thay da” của vùng mỏ khi công nhân giành được quyền làm chủ của mình.Trong “Trời mỗi ngày lại sáng” có cảm xúc vũ trụ, có kỉ niệm và tâm tình về những năm kháng chiến; có cảm nhận của nhà thơ trước cuộc sống mới ở Miền Bắc, cuộc đấu tranh của nhân dân Miền Nam trong những ngày đất nước còn bị chia cắt. “Biển rộng sông dài” ghi lại cảm xúc của tác giả trên đất bạn Liên Xô và Trung Quốc.
- Bài thơ đ­ược viết vào năm 1958, trong một chuyến đi thực tế dài ngày của nhà thơ ở vùng mỏ Quảng Ninh in trong tập thơ “Trời mỗi ngày lại sáng”.
- Thể thơ : 7 chữ
thất ngôn trường thiên (4 câu / 1 khổ - 1 bài có nhiều khổ) thuận lợi cho việc bộc lộ cảm hứng…
- Phương thức biểu đạt : Biểu cảm + miêu tả + tự sự .

Mặt trời xuống biển như hòn lửa
 Sóng đã cài then, đêm sập cửa.
 Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi,
 Câu hát căng buồm cùng gió khơi.

Hát rằng: cá bạc biển Đông lặng,
 Cá thu biển Đông như đoàn thoi
 Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng.
 Đến dệt lưới ta, đoàn cá ơi!

Thuyền ta lái gió với buồm trăng
 Lướt giữa mây cao với biển bằng,
 Ra đậu dặm xa dò bụng biển,
 Dàn đan thế trận lưới vây giăng.
 
Cá nhụ cá chim cùng cá đé,
 Cá song lấp lánh đuốc đen hồng,
 Cái đuôi em quẫy trăng vàng choé,
 Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long.
 
Ta hát bài ca gọi cá vào,
 Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao,
 Biển cho ta cá như lòng mẹ,
 Nuôi lớn đời ta tự buổi nào.
 
Sao mờ, kéo lưới kịp trời sáng,
 Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng,
 Vảy bạc đuôi vàng loé rạng đông,
 Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng.
 
Câu hát căng buồm với gió khơi,
 Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời.
 Mặt trời đội biển nhô màu mới
 Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi.
Tư liệu:Tình hình đất nước ta sau năm 1954 có đặc điểm gì nổi bật?
- Năm 1954 chiến dịch ĐBP vừa kết thúc, đất nước bị chia làm 2 miền. Miền Nam tiếp tục chống đế quốc Mĩ. Miền Bắc được giải phóng tiến lên xây dựng CNXH.
- Bài thơ được viết năm 1958 khi đất nước đã kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống Pháp, Miền Bắc được giải phóng và đi vào xây dựng cuộc sống mới. Không khí hào hứng, phấn chấn tin tưởng bao trùm trong đời sống xã hội và khắp nơi dấy lên phong trào phát triển sản xuất, xây dựng đất nước mới.
- Chuyến đi thực tế của mình ở vùng mỏ Quảng Ninh vào nưả cuối năm 1958, đã giúp cho nhà thơ thấy rõ và sống trong không khí lao động ấy của nhân dân ta, góp phần quan trọng mở ra chặng đường mới trong thơ Huy Cận
Thân và má có vảy nhỏ,
màu trắng nhạt.
Sống ở tầng mặt nước,
dẹt hình thoi
Thân dài, hơi dẹt.
Mình dẹt vây lớn
Còn gọi là cá bẹ, cùng họ với cá trích nhưng lớn hơn.
Sống ở gần bờ, thân dày và dài, có nhiều vạch dọc thân hoặc các chấm màu đen và hồng
Ra khơi
Trở về
Đánh bắt cá
Bình minh
Đêm trăng
Hoàng hôn
Thiên nhiên
Con người
theo trình tự thời gian
theo chuyến hành trình trên biển
1. Cảnh đoàn thuyền đánh cá ra khơi lúc hoàng hôn
Cảnh đoàn thuyền đánh cá ra khơi đư­ợc miêu tả qua những hình ảnh nào ?
Mặt trời xuống biển như hòn lửa
 Sóng đã cài then, đêm sập cửa.
 Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi,
 Câu hát căng buồm cùng gió khơi.
Tả người
Tả cảnh thiên nhiên
Hai câu thơ đầu tả cảnh hoàng hôn trên biển đó cũng là thời điểm đoàn thuyền đánh cá ra khơi.ở vị trí điểm nhìn trên thuyền đánh cá.
Mặt trời xuống biển như hòn lửa.
Sóng đã cài then đêm sập cửa.
- So sánh độc đáogợi cảnh hoàng hôn trên biển đẹp kì vĩ, rực rỡ, tráng lệ.
- Phép nhân hoá “cài then đêm sập cửa “Vũ trụ như một ngôi nhà lớn đang đi vào trạng thái nghỉ ngơi.
 Đoàn thuyền ra khơi đi trên biển như là đi trong ngôi nhà của mình.
THẢO LUẬN CẶP ĐÔI
Hình ảnh người lao động và công việc của họ được miêu tả trong không gian nào? Bằng những biện pháp nghệ thuật gì, tác giả đã làm nổi bật vẻ đẹp và sức mạnh của con người trước thiên nhiên vũ trụ.


* Con người
‘‘Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi”
Từ “lại”: Công việc đánh cá diễn ra thường xuyên, hằng ngày.
Vũ trụ nghỉ ngơi >< con người làm việc
“Câu hát căng buồm với gió khơi”
 Ần dụ tuyệt đẹp: Niềm vui,sự phấn chấn, tinh thần hăng say của những con người đi lao động chinh phục thiên nhiên.
Tiếng hát khỏe khoắn cùng với gió nâng đỡ cánh buồm : Đoàn thuyền ra khơi trong không gian rộng lớn hùng vĩ, mênh mông, trán lệ của biển trời , ánh sáng rực rỡ của hoàng hôn.
Sự vận động của vũ trụ, biển cả đang dần khép lại, chuyển sang trạng thái nghỉ ngơi
THIÊN NHIÊN
CON NGƯỜI
Con người bắt đầu ra khơi, bắt đầu một ngày lao động mới.
‘‘Hát rằng: Cá bạc biển Đông lặng
Cá thu biển Đông như đoàn thoi
Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng
“Đến dệt lưới ta đoàn cá ơi”.
“Hát rằng: cá bạc biển Đông lặng,
 Cá thu biển Đông như đoàn thoi”
 
- Liệt kê: cá bạc, cá thu  biển có rất nhiều tôm cá đang chờ con người khai thác.
- So sánh: “Như đoàn thoi” Hình ảnh đoàn cá nhiều vô kể
- Biển lặng: Cầu mong biển yên, sóng êm để đánh bắt cá.
 Ca ngợi sự giàu có và trù phú của biển khơi.
“Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng.
 Đến dệt lưới ta, đoàn cá ơi!”
-Nhân hoá: “ Dệt biển”
-Hình ảnh ẩn dụ, nói quá: “ Muôn luồng sáng”
 Vẻ đẹp lung linh, kỳ ảo của biển đêm.
-Câu cầu khiến: “Đến dệt lưới ta, đoàn cá ơi!”
Tiếng gọi thiết tha : Khát vọng chinh phục biển cả, chinh phục thiên nhiên, mong ước đánh bắt được nhiều tôm cá.
 Niềm tự hào của tác giả về vùng biển quê hương.
Tiếng hát lần 1: Tiếng hát thể hiện tâm hồn chan chứa niềm vui, phấn khởi, hăng say lao động.
Tác giả đã tạo ra một hình ảnh thật khoẻ, từ sự gắn bó sự vật hiện tư­ợng: cánh buồm, gió khơi, câu hát  niềm vui, sự phấn chấn của người lao động.
* Biển ta giàu và đẹp như thế nhưng hiện nay môi trường biển ở nước ta như thế nào? Theo các em ta phải làm gì để bảo vệ môi trường biển cũng như các nguồn lợi thủy hải sản từ biển?
Dầu loang ở vùng biển Việt Nam
Nước thải xả ra môi trường biển
Cá chết do ô nhiễm môi trường biển
Ô nhiễm môi trường du lịch
Trong những năm gần đây một số vùng biển nước ta xảy ra tình trạng ô nhiễm và suy thoái môi trường biển rất nhiều do những nguyên nhân như hiện tượng biển tiến , biển lùi, bão biển, nước dâng, sự ô nhiễm không khí ,tràn dầu tự nhiên….Đặc biệt là do con người vứt, xả rác trên bãi biển, cùng các chất thải khác từ tàu thuyền ,(1.5 triệu tấn động vật chết mỗi năm vì ăn phải rác,2.4 triệu tấn dầu loang mỗi năm trên biển) gây thiệt hại cho một số vùng kinh tế, ảnh hưởng đến đời sống của nhân dân như: sản lượng cá đánh bắt gần bờ giảm, nhiều loài thuỷ hải sản nuôi trồng chết hàng loạt, ảnh hưởng xấu đến du lịch Biển là tài nguyên vô cùng quí giá đối với con người.
Biển cho ta cá tôm ,cho ta khoáng sản và là nguồn kinh tế du lịch vô tận. Vì thế chúng ta phải biết yêu biển bảo vệ biển như bảo vệ chính mình bảo vệ với ý thức cao và bằng hành động cụ thể. Mỗi người dân phải nâng cao ý thức giữ gìn và bảo vệ môi trường, không được xả rác bừa bãi…

Câu hỏi luyện tập: Nội dung của hai khổ thơ đầu bài
thơ Đoàn thuyền đánh cá là:









Miêu tả cảnh kéo lưới trên biển
Miêu tả cảnh hoàng hôn trên biển
Miêu tả cảnh ra khơi
Miêu tả sự phong phú của các loài cá biển
Kiểm
tra
Sơ đồ tư duy