TIẾT 126:

VĂN BẢN TƯỜNG TRÌNH

Giáo viên: Lê Thị Hồng Đăng
Trường THCS Long Biên, quận Long Biên

I. ĐẶC ĐIỂM CỦA VĂN BẢN TƯỜNG TRÌNH
1. Tìm hiểu ví dụ (SGK trang 133, 134)

Văn bản 1

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 12 tháng 1 năm 2004

BẢN TƯỜNG TRÌNH
Về việc nộp bài chậm
Kính gửi: Cô Nguyễn Thị Hương, giáo viên Ngữ văn lớp 8A
Em là Phạm Việt Dũng, học sinh lớp 8A Trường THCS Bình Minh, xin phép được tường trình với cô
một việc như sau:
Vừa qua, cô dặn chúng em viết bài tập làm văn ở nhà và nộp bài cho cô vào ngày 10 tháng 1 năm
2004. Không may, bố em bị ốm phải nằm viện. Em phải giúp mẹ em chăm sóc bố nên không kịp viết bài
văn theo đúng yêu cầu của cô.
Em xin cam đoan sự việc trên là có thực và xin cô cho phép em nộp bài vào ngày 15 tháng 1 năm
2004.
Người làm tường trình
 
 
Phạm Việt Dũng

Văn bản 2

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
? Trong các văn bản:
 
- Ai là người viết, viết cho ai?
Thanh Hóa, ngày 10 tháng 3 năm
- Mục đích viết là gì?
2004
- Thái độ của người viết với sự việc
BẢN TƯỜNG TRÌNH
được tường trình như thế nào?
Về việc mất xe đạp

Kính gửi: Thầy Hiệu trưởng Trường THCS Hòa Bình
Em là Vũ Ngọc Kí, học sinh lớp 8B Trường THCS Hòa Bình, xin phép được tường trình với Nhà
trường một việc như sau:
Sáng thứ tư ngày 10 tháng 3 năm 2004, em có gửi một chiếc xe đạp mi-ni Nhật màu xanh cẩm
thạch tại nhà trông giữ xe của trường. Sau giờ học, vì phải ở lại họp các đội trưởng Sao đỏ nên em về
muộn. Tan họp, em đến lấy xe thì xe của em không còn mà chỉ có một chiếc xe mi-ni Trung Quốc cũng
màu xanh cẩm thạch. Em tin là bạn nào đó đã vô ý lấy nhầm xe. Vậy em làm bản tường trình này báo
cáo để Nhà trường biết và giúp em tìm lại chiếc xe của mình.
 
 

Người làm tường trình
Vũ Ngọc Kí

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 12 tháng 1 năm 2004

BẢN TƯỜNG TRÌNH
Về việc nộp bài chậm
Kính gửi: Cô Nguyễn Thị Hương, giáo viên Ngữ văn lớp 8A
Em là Phạm Việt Dũng, học sinh lớp 8A Trường THCS Bình Minh, xin phép được
tường trình với cô một việc như sau:
Vừa qua, cô dặn chúng em viết bài tập làm văn ở nhà và nộp bài cho cô vào ngày 10
tháng 1 năm 2004. Không may, bố em bị ốm phải nằm viện. Em phải giúp mẹ em chăm
sóc bố nên không kịp viết bài văn theo đúng yêu cầu của cô.
Em xin cam đoan sự việc trên là có thực và xin cô cho phép em nộp bài vào ngày 15
tháng 1 năm 2004.
Người làm tường trình
  
Phạm Việt Dũng

Người nhận
Người viết
Mục đích
Thái độ

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
 
Thanh Hóa, ngày 10 tháng 3 năm 2004
BẢN TƯỜNG TRÌNH
Về việc mất xe đạp
Kính gửi: Thầy Hiệu trưởng Trường THCS Hòa Bình
Em là Vũ Ngọc Kí, học sinh lớp 8B Trường THCS Hòa Bình, xin phép được tường trình với
Nhà trường một việc như sau:
Sáng thứ tư ngày 10 tháng 3 năm 2004, em có gửi một chiếc xe đạp mi-ni Nhật màu xanh
cẩm thạch tại nhà trông giữ xe của trường. Sau giờ học, vì phải ở lại họp các đội trưởng Sao đỏ
nên em về muộn. Tan họp, em đến lấy xe thì xe của em không còn mà chỉ có một chiếc xe mi-ni
Trung Quốc cũng màu xanh cẩm thạch. Em tin là bạn nào đó đã vô ý lấy nhầm xe. Vậy em làm
bản tường trình này báo cáo để Nhà trường biết và giúp em tìm lại chiếc xe của mình.
 
 

Người làm tường trình
Vũ Ngọc Kí

Người nhận
Người viết

Mục đích

I. ĐẶC ĐIỂM CỦA VĂN BẢN TƯỜNG TRÌNH
1. Tìm hiểu ví dụ (SGK trang 133, 134)
2. Nhận xét
Văn bản 1

Người viết

Học sinh nộp bài muộn
(Phạm Việt Dũng)

Văn bản 2
Học sinh bị mất xe
(Vũ Ngọc Kí)

Người nhận Cô giáo dạy môn Ngữ Thầy
Mục đích
Thái độ

Người có liên quan đến
sự việc

hiệu
trưởng
văn (Nguyễn Thị Hương) trường THCS Hòa Bình

Cá nhân hoặc cơ quan có
thẩm quyền

Để cô giáo biết lí do
không viết và nộp bài tập
làm văn đúng yêu cầu

Mức độ trách nhiệm,
trình bày thiệt hại

Để nhà trường biết sự
việc bị lấy nhầm xe
đạp và giúp tìm lại xe
Trung thực

=> Ghi nhớ 1, 2

ĐẶC
ĐIỂM
VĂN
BẢN
TƯỜNG
TRÌNH

Khái niệm,
mục đích

loại văn bản trình bày thiệt hại hay mức độ trách nhiệm
của người tường trình trong các sự việc xảy ra gây hậu
quả cần phải xem xét.

Người viết

người có liên quan đến sự việc

Người nhận

cá nhân hoặc cơ quan có thẩm quyền xem xét và giải
quyết.

II. CÁCH LÀM VĂN BẢN TƯỜNG TRÌNH
1. Tình huống cần làm văn bản tường trình

II. CÁCH LÀM VĂN BẢN TƯỜNG TRÌNH
1. Tình huống cần làm văn bản tường trình
Tình huống sau đây cần viết văn bản tường trình, đúng hay sai.
Tình huống

Viết văn bản
tường trình

a) Lớp em tự ý đi tham quan mà không xin phép thầy, cô giáo chủ nhiệm

Đúng

b) Em làm hỏng dụng cụ thí nghiệm giờ thực hành

Đúng

c) Một số học sinh nói chuyện riêng làm mất trật tự trong giờ học
d) Gia đình em bị kẻ gian đột nhập lấy trộm tài sản

Sai
Đúng

II. CÁCH LÀM VĂN BẢN TƯỜNG TRÌNH
1. Tình huống cần làm văn bản tường trình
2. Cách làm văn bản tường trình

Quốc hiệu, tiêu ngữ
Địa điểm, ngày tháng năm

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 12 tháng 1 năm 2004
BẢN TƯỜNG TRÌNH
Về việc nộp bài chậm

Tên văn bản
Người (cơ quan) nhận
Người tường trình

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

Kính gửi: Cô Nguyễn Thị Hương, giáo viên Ngữ văn lớp 8A

Em là Phạm Việt Dũng, học sinh lớp 8A Trường THCS Bình Minh, xin phép
được tường trình với cô một việc như sau:

Vừa qua, cô dặn chúng em viết bài tập làm văn ở nhà và nộp bài cho cô vào ngày
Nội dung tường
10 tháng 1 năm 2004. Không may, bố em bị ốm phải nằm viện. Em phải giúp mẹ em chăm
trình
sóc bố nên không kịp viết bài văn theo đúng yêu cầu của cô.
Em xin cam đoan sự việc trên là có thực và xin cô cho phép em nộp bài vào ngày
Lời đề nghị
hoặc cam đoan 15 tháng 1 năm 2004.
Người làm tường trình
Chữ kí và họ tên người
tường trình

Phạm Việt Dũng

Một văn bản tường trình cần có các mục sau:
Quốc hiệu, tiêu ngữ
Thể thức
mở đầu

Địa điểm, ngày tháng năm
TÊN VĂN BẢN
Người (cơ quan) nhận

Nội dung

Người tường trình
Trình bày cụ thể: thời gian, địa điểm, nguyên nhân, hậu quả, ai chịu
trách nhiệm

Thể thức
kết thúc

Lời đề nghị hoặc cam đoan
Chữ kí và họ tên người tường trình

Bài tập nhanh: Hãy nhận xét cách sử dụng từ ngữ, kiểu câu, biện pháp tu từ
trong 2 đoạn tường trình dưới đây. Từ đó, cho biết nên chú ý những gì khi viết
nội dung tường trình?
Vừa mới hôm nào, cô dặn chúng em viết bài tập
làm văn ở nhà và nộp bài cho cô vào ngày 10 tháng 1
năm 2004. Không may, bố em bị ốm phải nằm viện.
Ôi! Cô có biết em buồn và lo lắng như thế nào không
ạ? Ở trong viện chăm sóc bố mà nghĩ đến bài tập làm
văn chưa hoàn thành lòng em như có lửa đốt.
Mong cô hiểu được lòng em và hãy thông cảm cho
đứa học trò tội nghiệp này!
- Câu cảm thán, câu nghi vấn, câu cầu
khiến, câu rút gọn, câu đặc biệt
- Ngôn ngữ mang đậm màu sắc chủ
quan, bày tỏ tình cảm cá nhân
- Biện pháp tu từ: so sánh
SAI

Vừa qua, cô dặn chúng em viết bài tập làm
văn ở nhà và nộp bài cho cô vào ngày 10 tháng 1
năm 2004. Không may, bố em bị ốm phải nằm
viện. Em phải giúp mẹ em chăm sóc bố nên
không kịp viết bài văn theo đúng yêu cầu của cô.
Em xin cam đoan sự việc trên là có thực và
xin cô cho phép em nộp bài vào ngày 15 tháng 1
năm 2004.
- Câu trần thuật, đúng ngữ pháp.
- Ngôn ngữ khách quan, nghiêm túc
- Không sử dụng biện pháp tu từ
ĐÚNG

GHI NHỚ

ĐẶC
ĐIỂM
VĂN
BẢN
TƯỜNG
TRÌNH

Khái niệm,
mục đích

loại văn bản trình bày thiệt hại hay mức độ trách nhiệm
của người tường trình trong các sự việc xảy ra gây hậu
quả cần phải xem xét.

Người viết

người có liên quan đến sự việc

Người nhận

cá nhân hoặc cơ quan có thẩm quyền xem xét và giải
quyết.
tuân thủ thể thức

Cách làm

trình bày đầy đủ, chính xác thời gian, địa điểm, sự việc,
họ tên những người liên quan cùng đề nghị của người
viết; có đầy đủ người gửi, người nhận, ngày tháng, địa
điểm

II. CÁCH LÀM VĂN BẢN TƯỜNG TRÌNH
1. Tình huống cần làm văn bản tường trình
2. Cách làm văn bản tường trình
Tên văn bản dùng chữ in hoa

LƯU
Ý

Chừa khoảng cách hơn một dòng giữa các phần quốc hiệu
và tiêu ngữ; địa điểm và thời gian làm tường trình, tên văn
bản và nội dung tường trình để dễ phân biệt
Không viết quá sát lề giấy bên trái, không để phần trên trang
giấy có khoảng trống quá lớn
Dùng câu trần thuật ngắn gọn, chính xác, ngôn từ mang màu
sắc khách quan, không dùng từ nhiều nghĩa, không dùng
biện pháp tu từ

Các bước làm văn bản tường trình - Viết tay
- Đánh máy
1. Phân tích
- Điền theo mẫu
tình huống

2. Phác thảo ý

Người viết, người nhận, thời gian, sự
việc, nguyên nhân, hậu quả, mức độ
trách nhiệm
3. Tạo lập văn
bản

- Đúng thể thức
- Nội dung đầy đủ,
trung thực

4. Đọc lại và
sửa chữa

TRÌNH BÀY VĂN BẢN IN
Tham khảo Thông tư số 01/2011/TT-BNV của Bộ Nội vụ ra ngày 19
tháng 01 năm 2011 Hướng dẫn thể thức và kỹ thuật trình bày văn bản
hành chính

III. LUYỆN TẬP
Bài tập 1: Lựa chọn loại văn bản hành chính phù hợp với các tình
huống sau và giải thích lí do.
a. Lớp em xin phép nhà trường cho xây dựng tủ sách dùng chung.
b. Em mong muốn tham gia Câu lạc bộ Tin học của nhà trường.
c. Lớp em cần trình bày với cô Tổng phụ trách về kết quả hưởng ứng
phòng chống dịch covid: làm mũ chống giọt bắn, vẽ tranh, làm video
tuyên truyền…
d. Cô giáo chủ nhiệm phát hiện em nghịch ngợm làm hỏng nhiệt kế điện
tử của lớp, yêu cầu trình bày rõ sự việc.

III. LUYỆN TẬP
Bài tập 1: Lựa chọn loại văn bản hành chính phù hợp với các tình
huống sau và giải thích lí do.
a. Lớp em xin phép nhà
trường cho xây dựng tủ sách
dùng chung.

Viết văn bản đề nghị, vì xây dựng
tủ sách dùng chung là quyền lợi
chính đáng của tập thể lớp muốn đề
đạt với nhà trường

III. LUYỆN TẬP
Bài tập 1: Lựa chọn loại văn bản hành chính phù hợp với các tình
huống sau và giải thích lí do.
b. Em mong muốn tham
gia Câu lạc bộ Tin học
của nhà trường.

Viết đơn để đề
đạt nguyện vọng

III. LUYỆN TẬP
Bài tập 1: Lựa chọn loại văn bản hành chính phù hợp với các tình
huống sau và giải thích lí do.
c. Lớp em cần trình bày với cô
Tổng phụ trách về kết quả hưởng
ứng phòng chống dịch covid: làm
mũ chống giọt bắn, vẽ tranh, làm
video tuyên truyền…

Viết báo cáo để trình bày
kết quả đạt được

III. LUYỆN TẬP
Bài tập 1: Lựa chọn loại văn bản hành chính phù hợp với các tình
huống sau và giải thích lí do.
d. Cô giáo chủ nhiệm phát hiện
em nghịch ngợm làm hỏng
nhiệt kế điện tử của lớp, yêu
cầu trình bày rõ sự việc.

Viết tường trình nêu rõ
mức độ trách nhiệm

III. LUYỆN TẬP

Bài tập 1: Lựa chọn loại văn bản hành chính phù hợp với các tình huống sau
và giải thích lí do.
Viết văn bản đề nghị, vì xây dựng tủ sách
a. Lớp em xin phép nhà trường cho
dùng chung là quyền lợi chính đáng của tập
xây dựng tủ sách dùng chung.
thể lớp muốn đề đạt với nhà trường

b. Em mong muốn tham gia Câu lạc
bộ Tin học của nhà trường.
c. Lớp em cần trình bày với cô Tổng
phụ trách về kết quả hưởng ứng phòng
chống dịch covid: làm mũ chống giọt
bắn, vẽ tranh, làm video tuyên
truyền…
d. Cô giáo chủ nhiệm phát hiện em
nghịch ngợm làm hỏng nhiệt kế điện tử
của lớp, yêu cầu trình bày rõ sự việc.

Viết đơn để đề đạt nguyện vọng

Viết báo cáo để trình bày kết quả đạt được

Viết tường trình nêu rõ mức độ trách
nhiệm

SO SÁNH 4 LOẠI VĂN BẢN HÀNH CHÍNH ĐÃ HỌC
ĐƠN

GIỐNG
NHAU

KHÁC
NHAU

BÁO CÁO

ĐỀ NGHỊ

TƯỜNG TRÌNH

- Đều là văn bản hành chính, công vụ
- Theo thể thức văn bản quy định
- Người nhận: một người hay một cơ quan, tổ chức có quyền hạn
giải quyết

Người
viết

Cá nhân

Cá nhân hoặc
tập thể

Cá nhân hoặc
tập thể

Mục
đích

Đề đạt
nguyện vọng

Đề đạt nhu
cầu, quyền lợi
chính đáng

Trình bày sự
việc và kết quả
đạt được

Cá nhân
Trình bày thiệt
hại hay mức độ
trách nhiệm

III. LUYỆN TẬP
Bài tập 2: Chỉ ra lỗi sai trong văn bản tường trình dưới đây. Nêu cách sửa.
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
BẢN TƯỜNG TRÌNH
Về việc mất xe đạp trong khuôn viên nhà trường
Kính gửi: Thầy Nguyễn Văn A, giáo viên chủ nhiệm lớp 8A.
Em tên là: Trần Văn B, học sinh lớp 8A Trường THCS C. Cách đây chục phút, sau khi tiếng trống
trường rộn rã điểm liên hồi những âm thanh rạo rực, em vội vàng ùa ra khỏi lớp học với các bụng đói
đang kêu réo đòi nạp năng lượng. Em rất háo hức vì chuẩn bị được về nhà và thưởng thức bữa cơm ngon
lành. Tuy nhiên, lúc xuống nhà xe, em ngỡ ngàng nhận ra chiếc xe đạp thân yêu của em đã không cánh mà
bay. Đó là chiếc xe đạp em vô cùng yêu quý, cũng là phương tiện đi lại hằng ngày của em. Em vô cùng
phẫn nộ trước nhân phẩm của kẻ trộm cắp. Tại sao hắn lại dám tước đoạt chiếc xe yêu dấu khỏi tay em?
Trong tâm trạng “ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa”, em làm bản tường trình này báo cáo để thầy A và
nhà trường giải quyết và giúp em tìm lại chiếc xe của mình.
Kí tên: Học sinh đẹp trai nhất trường.
(Theo Củng cố và ôn luyện Ngữ văn 8 – Tập hai, Nguyễn Việt Hùng chủ biên)

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

BẢN TƯỜNG TRÌNH
Về việc mất xe đạp trong khuôn viên nhà trường
Kính gửi: Thầy Nguyễn Văn A, giáo viên chủ nhiệm lớp 11A.
Em tên là: Trần Văn B, học sinh lớp 11A Trường THCS A. Cách
đây chục phút, sau khi tiếng trống trường rộn rã điểm liên hồi những âm
thanh rạo rực, em vội vàng ùa ra khỏi lớp học với các bụng đói đang
kêu réo đòi nạp năng lượng. Em rất háo hức vì chuẩn bị được về nhà và
thưởng thức bữa cơm ngon lành. Tuy nhiên, lúc xuống nhà xe, em ngỡ
ngàng nhận ra chiếc xe đạp thân yêu của em đã không cánh mà bay. Đó
là chiếc xe đạp em vô cùng yêu quý, cũng là phương tiện đi lại hằng
ngày của em. Em vô cùng phẫn nộ trước nhân phẩm của kẻ trộm cắp.
Tại sao hắn lại dám tước đoạt chiếc xe yêu dấu khỏi tay em? Trong tâm
trạng “ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa”, em làm bản tường trình này
báo cáo để thầy A và nhà trường giải quyết và giúp em tìm lại chiếc xe
của mình.
Kí tên: Học sinh đẹp trai nhất
trường.

LỖI SAI
Thiếu địa điểm, ngày, tháng, năm

Chưa cách dòng đúng quy định

Nội dung lan man, không
đúng trọng tâm
Sử dụng các từ ngữ giàu sắc
thái biểu cảm, câu nghi vấn,
biện pháp so sánh…

Không kí và ghi đầy đủ họ tên

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

BẢN TƯỜNG TRÌNH
Về việc mất xe đạp trong khuôn viên nhà trường
Kính gửi: Thầy Nguyễn Văn A, giáo viên chủ nhiệm lớp 11A.
Em tên là: Trần Văn B, học sinh lớp 11A Trường THCS A. Cách
đây chục phút, sau khi tiếng trống trường rộn rã điểm liên hồi những âm
thanh rạo rực, em vội vàng ùa ra khỏi lớp học với các bụng đói đang
kêu réo đòi nạp năng lượng. Em rất háo hức vì chuẩn bị được về nhà và
thưởng thức bữa cơm ngon lành. Tuy nhiên, lúc xuống nhà xe, em ngỡ
ngàng nhận ra chiếc xe đạp thân yêu của em đã không cánh mà bay. Đó
là chiếc xe đạp em vô cùng yêu quý, cũng là phương tiện đi lại hằng
ngày của em. Em vô cùng phẫn nộ trước nhân phẩm của kẻ trộm cắp.
Tại sao hắn lại dám tước đoạt chiếc xe yêu dấu khỏi tay em? Trong tâm
trạng “ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa”, em làm bản tường trình này
báo cáo để thầy A và nhà trường giải quyết và giúp em tìm lại chiếc xe
của mình.
Kí tên: Học sinh đẹp trai nhất
trường.

CÁCH SỬA
Thêm địa điểm, ngày, tháng, năm

Cách dòng đúng quy định

Tập trung trình bày sự việc
mất xe đạp
Dùng câu trần thuật, ngôn ngữ
nghiêm túc, khách quan,
không dùng biện pháp tu từ,
không bộc lộ cảm xúc cá nhân

Kí và ghi đầy đủ họ tên

MỘT SỐ LỖI SAI THƯỜNG GẶP KHI
VIẾT VĂN BẢN TƯỜNG TRÌNH

VỀ HÌNH THỨC

Sai thể thức văn
bản: viết quá sát
lề, không cách
dòng đúng quy
định, tên văn bản
không viết in
hoa…

Sử dụng
ngôn từ,
kiểu câu
không
chuẩn
mực, gây
hiểu nhầm

VỀ NỘI DUNG

Lỗi
chính
tả

Thiếu
hoặc
thừa
thông
tin

Trình
bày
không
trung
thực

III. LUYỆN TẬP
Bài tập 3: Hãy viết văn bản tường trình trong tình huống d của bài tập 1:
Cô giáo chủ nhiệm phát hiện em nghịch ngợm làm hỏng nhiệt kế điện tử của lớp,
yêu cầu trình bày rõ sự việc.
GỢI Ý
Bước 1: Phân tích tình huống: cần viết bản tường trình để nêu rõ trách nhiệm trong
việc nghịch ngợm làm hỏng nhiệt kế của lớp
Bước 2: Phác thảo ý
- Người viết: bản thân em
- Người nhận: cô giáo chủ nhiệm
- Thời gian: nêu cụ thể ngày tháng năm xảy ra sự việc
- Địa điểm: ở lớp học
- Sự việc: em nghịch ngợm làm hỏng nhiệt kế điện tử của lớp.
- Người liên quan đến sự việc (nếu có)
- Nêu rõ trách nhiệm của bản thân, cam đoan khắc phục thiệt hại

Bước 3: Viết theo đúng thể thức + Bước 4: Đọc lại và sửa chữa (Học sinh tự làm)

VỀ NHÀ
Ôn tập kiến thức lí thuyết
Viết hoàn chỉnh văn bản tường trình
Soạn bài: Văn bản thông báo