Sinh học 10
Trường THPT chuyên tỉnh lào cai
VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT
QUA MÀNG SINH CHẤT
Tiết 11
I. Một số khái niệm :
+ Mở nắp lọ nước hoa .
+ Nhỏ vài giọt mực tím vào cốc nước lọc .Hãy giải thích hiện tượng xảy ra ?
Là sự vận chuyển của các phân tử hoặc các ion từ nơi có nồng độ cao tới nơi có nồng độ thấp
1. Khuếch tán:
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
Thí nghiệm về hiện tượng thẩm thấu:
Đường
Nước
Dung dịch đường 11%
Dung dịch đường 5%
A
B
Kết quả thí nghiệm
A
B
Thí nghiệm về hiện tượng thẩm thấu:
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
A
B
Thí nghiệm về hiện tượng thẩm thấu:
Là sự khuếch tán của các phân tử nước qua màng bán thấm.
2. Thẩm thấu:
3. Các loại môi trường
Ngoài
Trong
Ngoài
Trong
Ngoài
Trong
Protein
Photpholipit
Ngoài
Trong
Môi trường ưu trương
- Môi trường ưu trương: nồng độ chất tan bên ngoài tế bào cao hơn trong tế bào .
Protein
Photpholipit
Ngoài
Trong
Môi trường đẳng trương
- Môi trường đẳng trương : nồng độ chất tan trong tế bào và ngoài tế bào bằng nhau .
Protein
Photpholipit
Ngoài
Trong
Môi trường nhược trương
- Môi trường nhược trương : nồng độ chất tan ngoài tế bào thấp hơn trong tế bào .
Ngoài
Trong
Màng
ATP
ATP
(1)
(2)
(3)
(4)
(5)


V/chuyển thụ động
V/chuyển chủ động
Xuất bào
Nhập bào


V/chuyển thụ động
I. Vận chuyển thụ động :
Vận chuyển các chất
Ngoài
Trong

Vận chuyển thụ động là phương thức vận chuyển các chất qua màng sinh chất mà không tiêu tốn năng lượng (xuôi dốc nồng độ) .
a. Khái niệm
b./ Các kiểu vận chuyển qua màng :
Vận chuyển các chất
Ngoài
Trong
*Khuếch tán trực tiếp qua lớp kép phôtpholipit :
*Khuếch tán trực tiếp qua lớp kép phôtpholipit :
- chất không phân cực
- chất có kích thước nhỏ
- chất tan trong lipit
*Khuếch tán qua kênh prôtêin xuyên màng :
















Ngoài
Trong
*Khuếch tán qua kênh prôtêin xuyên màng :
















gồm các chất phân cực, các ion, chất có kích thước phân tử lớn
- Ở ống thận của người nồng độ Glucô trong nước tiểu thấp hơn nồng độ glucô trong máu, nhưng Glucô trong nước tiểu vẫn được thu hồi về máu .
III. Vận chuyển chủ động.
Vận chuyển các chất
a./ Khái niệm :
Vận chuyển chủ động là phương thức vận chuyển các chất qua màng từ nơi có nồng độ chất tan thấp đến nơi có nồng độ cao (ngược dốc nồng độ) và cần tiêu tốn năng lượng .
b./ Cơ chế :
b./ Cơ chế :
Cần ATP + prôtêin đặc chủng cho từng loại chất .
Ngoài
Trong
III. Nhập bào và xuất bào :
a. Nhập bào :
a. Nhập bào :
Là phương thức tế bào đưa các chất vào bên trong tế bào bằng cách biến dạng màng sinh chất .
* Có 2 kiểu nhập bào :
- Thực bào :

- Ẩm bào :

b. Xuất bào :
Là sự vận chuyển các chất ra khỏi tế bào theo cách ngược lại với nhập bào.
b. Xuất bào :
_ Các chất thải trong túi kết hợp với màng sinh chất đẩy ra ngòai tế bào .
Hình vẽ dưới đây cho thấy sự vận chuyển các chất qua màng.
a.Hãy cho biết 1,2,3 có thể là những chất gì?
b. Nêu cơ chế vận chuyển chất đó qua màng.
(1)
(3)
(2)
Câu 1 : Sự vận chuyển thụ động các chất qua màng
A
B
C
D
Cần có năng lượng
Từ nơi có nồng độ thấp đến nơi có nồng độ cao
Theo nguyên lý khuyếch tán
Chỉ xảy ra ở động vật , không xảy ra ở thực vật
Câu 1 : Sự vận chuyển thụ động các chất qua màng
A
B
C
D
Cần có năng lượng
Từ nơi có nồng độ thấp đến nơi có nồng độ cao
Theo nguyên lý khuyếch tán
Chỉ xảy ra ở động vật , không xảy ra ở thực vật
A
B
C
D
Câu 2 : Sự vận chuyển chất tan qua màng từ nơi có nồng độ thấp sang nơi có nồng độ cao theo cơ chế :
Khuyếch tán
Thẩm thấu
Chủ động
Thụ động
A
B
C
D
Câu 2 : Sự vận chuyển chất tan qua màng từ nơi có nồng độ thấp sang nơi có nồng độ cao theo cơ chế :
Khuyếch tán
Thẩm thấu
Chủ động
Thụ động
A
B
C
D
Câu 3 : Hiện tượng biến dạng màng sinh chất xảy ra theo kiểu :
Khuyếch tán
Thụ động
Tích cực
Thực bào
A
B
C
D
Câu 3 : Hiện tượng biến dạng màng sinh chất xảy ra theo kiểu :
Khuyếch tán
Thụ động
Tích cực
Thực bào
A
B
C
D
Câu 4 : Sự vận chuyển các chất dinh dưỡng qua lông ruột vào máu ở người theo cách nào :
Khuyếch tán
Thụ động
Tích cực
Thụ động và chủ động
A
B
C
D
Câu 4 : Sự vận chuyển các chất dinh dưỡng qua lông ruột vào máu ở người theo cách nào :
Khuyếch tán
Thụ động
Tích cực
Thụ động và chủ động
A
B
C
D
Câu 5 : Sự thẩm thấu là :
Sự di chuyển các phân tử chất tan qua màng
Sự di chuyển các ion qua màng
Sự khuyếch tán các phân tử nước qua màng
Sự ẩm bào
A
B
C
D
Câu 5 : Sự thẩm thấu là :
Sự di chuyển các phân tử chất tan qua màng
Sự di chuyển các ion qua màng
Sự khuyếch tán các phân tử nước qua màng
Sự ẩm bào
A
B
C
D
Câu 6 : Vật chất được vận chuyển qua màng tế bào thường ở dạng :
Hòa tan trong dung môi
Tinh thể rắn
Khí
Tinh thể rắn và khí
A
B
C
D
Câu 6 : Vật chất được vận chuyển qua màng tế bào thường ở dạng :
Hòa tan trong dung môi
Tinh thể rắn
Khí
Tinh thể rắn và khí
A
B
C
D
Câu 7 : Câu có nội dung đúng là :
Khuyếch tán là sự vận chuyển chủ động các chất
Thẩm thấu là hình thức vận chuyển tích cực
Khuyếch tán dựa vào sự chênh lệch nồng độ các chất trong và ngoài màng
Thực bào chỉ xảy ra ở các tế bào thực vật
A
B
C
D
Câu 7 : Câu có nội dung đúng là :
Khuyếch tán là sự vận chuyển chủ động các chất
Thẩm thấu là hình thức vận chuyển tích cực
Khuyếch tán dựa vào sự chênh lệch nồng độ các chất trong và ngoài màng
Thực bào chỉ xảy ra ở các tế bào thực vật