BÀI 11
VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT
QUA MÀNG SINH CHẤT
Trình bày cấu trúc và chức năng của màng sinh chất?
I. Vận chuyển thụ động
Ngoài tế bào
Trong tế bào
Sự chênh lệch nồng độ các chất bên trong và bên ngoài tế bào?
Chiều di chuyển của các chất?
I. Vận chuyển thụ động
2. Nguyên lý:
Tuân theo nguyên lý khuếch tán.
Định nghĩa: là phương thức vận chuyển các chất qua màng từ nơi có nồng độ cao đến nơi có nồng độ thấp và không tiêu tốn năng lượng.

I. Vận chuyển thụ động
Chiều hướng di chuyển của nước?
Hình dạng của tế bào trong từng môi trường?
I. Vận chuyển thụ động
Các kiểu môi trường:
+ Môi trường ưu trương: nồng độ chất tan ngoài tế bào cao hơn trong tế bào.
+ Môi trường đẳng trương: nồng độ chất tan ngoài tế bào bằng trong tế bào.
+ Môi trường nhược trương: nồng độ chất tan ngoài tế bào thấp hơn trong tế bào.

I. Vận chuyển thụ động
I. Vận chuyển thụ động
3. Con đường vận chuyển các chất qua màng sinh chất:
- Khuếch tán trực tiếp qua lớp photpholipit kép: chất không phân cực, có kích thước nhỏ như CO2, O2,…
- Khuếch tán qua kênh protein xuyên màng: các chất phân cực hoặc ion, chất có kích thước lớn như glucozo.
- Các phân tử nước được thẩm thấu vào tế bào nhờ kênh protein đặc biệt gọi là aquaporin.









I. Vận chuyển thụ động
Các yếu tố ảnh hưởng:
- Sự chênh lệch nồng độ trong và ngoài màng.
- Đặc tính lý hóa của các chất.
- Nhiệt độ môi trường.
VẬN CHUYỂN CHỦ ĐỘNG
VẬN CHUYỂN THỤ ĐỘNG
ATP
I. Vận chuyển thụ động
Điều kiện vận chuyển chủ động là gì?
II. Vận chuyển chủ động
1. Khái niệm: là phương thức vận chuyển các chất qua màng từ nơi có nồng độ chất tan thấp đến nơi có nồng độ cao và cần tiêu tốn năng lượng ATP.
2. Điều kiện:
+ Cần kênh protein màng, bơm đặc chủng.
+ Năng lượng.
+ Khi tế bào cần

So sánh hình dạng màng sinh chất trong 2 hình sau:
Vận chuyển thụ động
Nhập bào

III. Nhập bào – xuất bào
1.Nhập bào
- Định nghĩa: là phương thức tế bào đưa các chất vào bên trong tế bào bằng cách biến dạng màng sinh chất.

III. Nhập bào – xuất bào
- Phân loại: có 2 hình thức
+ Thực bào: Tế bào động vật ăn các tế bào như vi khuẩn, các mảnh vỡ tế bào cũng như các tế bào có kích thước lớn nhờ các enzim phân hủy.
+ Ẩm bào: Tế bào đưa các giọt nhỏ dịch ngoại bào vào bên trong tế bào bằng cách lõm màng sinh chất bao bọc lấy giọt dịch vào trong túi màng rồi đưa vào bên trong tế bào.
ATP
III. Nhập bào – xuất bào
2. Xuất bào
Sự vận chuyển các chất ra khỏi tế bào theo cách ngược với nhập bào là xuất bào.
Tại sao vảy nước vào rau thường xuyên thì lại giữ cho rau tươi lâu?
Tại sao khi ngâm măng, mộc nhĩ khô sau một thời gian thì trương to ?
Muốn rau không héo người ta vảy nước vào rau để các phân tử nước đi vào cung cấp nước cho tế bào bằng cơ chế vận chuyển thụ động, bù lại lượng nước thoát ra ngoài môi trường ngoài đồng thời làm tăng độ ẩm không khí, hạn chế thoát hơi nước của lá.
Do nước sạch là môi trường nhược trương, ngâm tế bào vào thì nước từ ngoài môi trường sẽ đi (vận chuyển thụ động) vào trong tế bào làm cho măng, mộc nhĩ trương nở ra.
CHÚC CÁC EM HỌC TỐT!
Chào tạm biệt !