BÀI 18: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT

I. VẬN CHUYỂN THỤ ĐỘNG
II. VẬN CHUYỂN CHỦ ĐỘNG
III. XUẤT BÀO,NHẬP BÀO
1. Thí nghiệm:
Tinh thể CuSO4:
Tinh thể KI:
Hiện tượng khuyếch tán
Hiện tượng thẩm thấu
A
B
A: chứa dung dịch đường 11%
B: chứa dung dịch đường 5%
phân tử đường; phân tử nước tự do
BÀI 18: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
I. VẬN CHUYỂN THỤ ĐỘNG
Hình 2: Sự khuếch tán của các phân tử qua màng sinh chất
Các chất hoà tan qua màng qua màng theo gradien nồng độ: đi từ nơi có nồng độ cao đến nơi có nồng độ thấp → sự thẩm tách
BÀI 18: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
I. VẬN CHUYỂN THỤ ĐỘNG
BÀI 18: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
Hình 4: Sự thẩm thấu của nước qua màng sinh chất
Nước qua màng theo gradien áp suất thẩm thấu: đi từ nơi có nồng độ phân tử nước tự do cao đến nơi có nồng độ phân tử nước tự do thấp nước thấp → sự thẩm thấu
Thẩm tách và thẩm thấu là 2 dạng của sự khuếch tán.
Cơ chế khuếch tán: từ nơi có nồng độ cao đến nơi có nồng độ thấp
BÀI 18: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
I. VẬN CHUYỂN THỤ ĐỘNG
Hình 6: Sự vận chuyển các chất qua màng tế bào bằng cơ chế thụ động
I.VẬN CHUYỂN THỤ ĐỘNG

BÀI 18: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
KẾT LUẬN: vận chuyển thụ động:
- Là hình thức vận chuyển không cần tiêu tốn năng lượng.
- Là phương thức vận chuyển các chất qua màng sinh chất tuân theo cơ chế khuyếch tán (thuận chiều gradien nồng độ).
*Có 2 con đường khuếch tán qua màng sinh chất:
+ Sự khuếch tán qua lớp photpholipit kép: gồm các phân tử có kích thước nhỏ, không phân cực (O2, CO2...) hay các phân tử tan trong lipit.
+Sự khuếch tán qua kênh Protein mang tính chọn lọc (phân tử lớn, tan trong nước).
BÀI 18: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
I.VẬN CHUYỂN THỤ ĐỘNG
BÀI 18: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
I.VẬN CHUYỂN CHỦ ĐỘNG
BÀI 18: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
I.VẬN CHUYỂN CHỦ ĐỘNG
BÀI 18: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
I.VẬN CHUYỂN CHỦ ĐỘNG
1. Hiện tượng
Hình 10: Sự vận chuyển các chất qua màng tế bào bằng cơ chế chủ động
BÀI 18: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
KẾT LUẬN:
Vận chuyển chủ động là sự vận chuyển các chất qua màng mà cần:
tiêu tốn năng lượng
ngược chiều nồng độ.
Vận chuyển chủ động cần các kênh Prôtêin màng. Mỗi loại prôtêin có thể vận chuyển một chất riêng hoặc hai chất, cùng chiều hoặc ngược chiều.
Vận chuyển chủ động phụ thuộc vào nhu cầu của tế bào và cơ thể.
BÀI 18: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
II.VẬN CHUYỂN CHỦ ĐỘNG
3. Vai trò:
Nhờ sự vận chuyển chủ động mà tế bào:
* Hấp thu các chất cần thiết cho tế bào dự trữ: đường, axit amin, Na+, K+, ....
* Loại bỏ các chất thải.
II.VẬN CHUYỂN CHỦ ĐỘNG
BÀI 18: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
Màng tế bào
Vận chuyển thụ động
Vận chuyển chủ động
BÀI 18: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
1. Nhập bào
- Màng lõm vào bọc lấy đối tượng
- Nuốt vào trong tế bào
BÀI 18: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
III. XUẤT BÀO, NHẬP BÀO
* Lizôsôm của tế bào làm nhiệm vụ tiêu hóa nội bào
*Xuất bào: Chuyển các chất ra khỏi tế bào theo cách ngược lại
Lixôxôm
Lixôxôm
BÀI 18: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
Hình 11: Sự vận chuyển các chất qua màng tế bào bằng hiện tượng xuất bào
BÀI 18: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
- Xuất bào và nhập bào là kiểu vận chuyển các chất qua màng bằng cách biến dạng màng và tiêu tốn năng lượng.
- Nhập bào gồm:
* Thực bào: Lấy các phân tử rắn (như vi khuẩn, mảnh vỡ tế bào... ).
* Ẩm bào: Lấy các giọt lỏng
- Xuất bào: Chuyển các chất ra khỏi tế bào theo cách ngược lại với nhập bào.
III. XUẤT BÀO, NHẬP BÀO
BÀI 18: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
Hình vẽ dưới đây cho thấy sự vận chuyển các chất qua màng.
Hãy cho biết: 1, 2, 3 có thể là chất gì?
C02, 02
gluco
Na+, K+
Hình 12: Sự vận chuyển các chất qua màng tế bào
BÀI 18: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
Dặn dò:
- Làm bài tập trang 66-67 SGK
- Chuẩn bị mẩu vật để thực hành bài 19:
+ Lá thài lài tía, củ hành tía
+ Quả cà chua hoặc trái dưa hấu
BÀI 18: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT