Các sợi của chất nền ngoại bào
glicôprôtêin
cácbohydrat
Khung xương tế bào
phôtpholipit
Prôtêin xuyên màng
Prôtêin bám màng
2
3
6
5
7
8
côlestêron
Cấu trúc màng sinh chất
1
4
VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT
QUA MÀNG SINH CHẤT
BÀI 18
Giáo viên: Lý Hải Đường
Nước cất
KI
CuSO4
Thẩm tích
Thẩm thấu
Màng thấm
Dung dịch đường 5%
Dung dịch đường 11%
Màng thấm chọn lọc
BÀI 18. VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
I. Vận chuyển thụ động
BÀI 18. VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
I. Vận chuyển thụ động
2. Khái niệm
1. Thí nghiệm
Vận chuyển thụ động là phương thức vận chuyển các chất từ nơi có nồng độ cao đến nơi có nồng độ thấp và không tiêu tốn năng lượng.
BÀI 18. VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
I. Vận chuyển thụ động
2. Khái niệm
1. Thí nghiệm
3. Các kiểu vận chuyển thụ động qua màng
- Khuếch tán trực tiếp qua lớp photpholipit kép: các phân tử không phân cực, tan trong lipit và các chất có kích thước nhỏ như O2, CO2…
- Khuếch tán qua kênh protein xuyên màng: các phân tử có cực, ion, chất có kích thước lớn như glucose.
- Khuếch tán qua kênh protein đặc biệt (aquaporin): các phân tử nước.
BÀI 18. VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
I. Vận chuyển thụ động
2. Khái niệm
1. Thí nghiệm
3. Các kiểu vận chuyển thụ động qua màng
4. Các yếu tố ảnh hưởng.
- Bản chất các chất.
- Sự chênh lệch nồng độ các chất trong và ngoài màng.
+ Môi trường ưu trương: [ bên ngoài] > [ bên trong].
+ Môi trường nhược trương: [ bên ngoài] < [ bên trong].
+ Môi trường đẳng trương: [ bên ngoài] = [ bên trong].
- Diện tích khuếch tán.
BÀI 18. VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
MT Đẳng trương
MT Ưu trương
MT Nhược trương
BÀI 18. VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
I. Vận chuyển thụ động
II. Vận chuyển chủ động
1. Hiện tượng.
+ Tại ống thận, [glucose] nước tiểu < [glucose]máu, nhưng glucose trong nước tiểu vẫn được thu hồi về máu.
+ Ở quản cầu thận, ure trong nước tiểu cao hơn trong máu nhưng ure vẫn thấm từ máu qua màng vào nước tiểu.
+ Ở một loài tảo biển, nồng độ iot trong tế bào tảo cao gấp 1000 lần trong nước biển, nhưng iot vẫn vận chuyển từ nước biển qua màng vào trong tế bào tảo.
BÀI 18. VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
I. Vận chuyển thụ động
II. Vận chuyển chủ động
1. Hiện tượng.
2. Khái niệm
Vận chuyển chủ động là phương thức vận chuyển các chất qua màng từ nơi có nồng độ thấp đến nơi có nồng độ cao và cần tiêu tốn năng lượng.
3. Cơ chế
BÀI 18. VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
I. Vận chuyển thụ động
II. Vận chuyển chủ động
1. Hiện tượng.
2. Khái niệm
3. Cơ chế.
- Protein màng đặc chủng kết hợp với cơ chất cần vận chuyển.
- Protein màng tự quay trong màng nhờ năng lượng ATP.
- Phân tử cơ chất được giải phóng vào trong hoặc ra ngoài tế bào.
BÀI 18. VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
I. Vận chuyển thụ động
II. Vận chuyển chủ động
1. Hiện tượng.
2. Khái niệm
3. Cơ chế.
4. Các hình thức vận chuyển chủ động
BÀI 18. VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
BÀI 18. VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
I. Vận chuyển thụ động
II. Vận chuyển chủ động
1. Hiện tượng.
2. Khái niệm
3. Cơ chế.
5. Ý nghĩa
- Dự trữ các chất.
- Tham gia vào nhiều hoạt động chuyển hóa, bài tiết và dẫn truyền xung thần kinh.
4. Các hình thức vận chuyển chủ động
BÀI 18. VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
I. Vận chuyển thụ động
II. Vận chuyển chủ động
III. Xuất bào, nhập bào.
BÀI 18. VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
I. Vận chuyển thụ động
II. Vận chuyển chủ động
III. Xuất bào, nhập bào.
- Nhập bào là phương thức tế bào đưa các chất vào bên trong tế bào bằng cách biến dạng màng sinh chất, cần tiêu tốn năng lượng.
- Phân loại:
+ Thực bào.
+ Ẩm bào.
1. Nhập bào
BÀI 18. VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
I. Vận chuyển thụ động
II. Vận chuyển chủ động
III. Xuất bào, nhập bào.
1. Nhập bào
2. Xuất bào
Là phương thức tế bào đưa các chất ra bên ngoài tế bào bằng cách biến dạng màng sinh chất, cần tiêu tốn năng lượng.
BÀI 18. VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
7
BÀI 18. VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
- Từ nơi có nồng độ cao đến nơi có nồng độ thấp.
- Từ nơi có nồng độ thấp đến nơi có nồng độ cao.
- Không tiêu tốn năng lượng ATP.
- Tiêu tốn năng lượng ATP.
- Qua lớp photpholipit kép hoặc qua kênh protein.
- Qua kênh protein đặc chủng.