Chào mừng các thầy, cô giáo và các em học sinh



giáo viên : phan thị huyền
Kiểm tra bài cũ
Câu 1 : Vẽ cấu trúc màng sinh chất và nêu chức năng của các thành phần tham gia cấu trúc.
Cấu trúc màng sinh chất gồm :
+ 2lớp photpholipit
+ Protêin xuyên màng : vận chuyển các chất qua màng
+ Prôtêin bám màng : liên kết với các saccarit để thực hiện các chức năng khác như tiếp nhận và truyền thông tin từ ngoài vào trong tế bào, xúc tác, ghép nối các tế bào với nhau.
+ Colesterol tăng cường sự ổn định của màng.

Bài 18

Vận chuyển các chất qua màng sinh chất
I/ Vận chuyển thụ động
Thí nghiệm
Quan sát hình ảnh sau:
Mô tả lại thí nghiệm và giải thích kết quả
Cho biết chiều vận chuyển các chất qua màng? Đây gọi là hiện tượng gì?
Quan sát thí nghiệm:
- Mô tả lại thí nghiệm
- Nhận xét về mức nước ở 2 nhánh thay đổi như thế nào trước và sau khi cho thêm NaCl? Đây là hiện tượng gì ?
Quan sát hình sau và nghiên cứu thông tin SGK trang cho biết:
- Thế nào là môi trường ưu trương, nhược trương, đẳng trương?
- Với mỗi loại môi trường sự khuếch tán các chất qua màng như thế nào?
I/ VậN CHUYểN THụ ĐộNG
1. Thí nghiệm
2. Các khái niệm
Khuếch tán là sự phân bố các phân tử từ nơi có nồng độ cao đến nơi có nồng độ thấp hơn( theo chiều građien nồng độ)
+ Sự khuếch tán của nước qua màng bán thấm gọi là sự thẩm thấu
+ Sự khuếch tán của chất hoà tan qua màng bán thấm gọi là sự thẩm tích (thẩm tách)
Các chất tan có được khuếch tán qua màng vào bên trong tế bào hay không còn phụ thuộc chênh lệch nồng độ chất tan bên trong tế bào (C1) và nồng độ chất tan bên ngoài tế bào (C2) :
+ Khi C2 lớn hơn C1 : C2 là môi trường ưu trương. Chất tan dễ đi vào tế bào.
+ Khi C2 nhỏ hơn C1 : C2 là môi trường nhược trương. Chất tan khó khuếch tán qua màng
+ Khi C2 = C1 : C2 là môi trường đẳng trương



- Mµng tÕ bµo lµ 1 mµng b¸n thÊm.VËy c¸c chÊt tan vµ n­íc ®i qua mµng theo c¬ chÕ nµo?
Tr¶ lêi : c¸c chÊt tan vµ n­íc ®i qua mµng theo c¬ chÕ khuÕch t¸n.
Sù vËn chuyÓn nµy cã cÇn tiªu tèn n¨ng l­îng kh«ng vµ so víi chiÒu gra®ien nång ®é lµ cïng hay ng­îc chiÒu?
Tr¶ lêi : Sù vËn chuyÓn nµy kh«ng tiªu tèn n¨ng l­îng vµ ng­îc chiÒu gra®ien nång ®é
Quan sát hình ảnh sau và cho biết các chất được vận chuyển thụ động qua màng sinh chất theo những con đường nào ?
2. Kết luận

Sự khuếch tán là phương thức vận chuyển thụ động các chất qua màng sinh chất ( O2, H2O, CO2,...). Có 2 con đường:
+ Khuếch tán trực tiếp qua lớp phôtpholipit : các phân tử có kích thước nhỏ, không phân cực hay chất tan trong mỡ.
+ Khuếch tán qua kênh prôtêin có tính chọn lọc.
Đặc điểm :
+ Không tiêu tốn năng lượng
+ Thuận chiều građien nồng độ.
Điều kiện:
+ Có sự chênh lệch nồng độ các chất giữa trong và ngoài màng.
II / vận chuyển chủ động.
1. Hiện tượng
ở một loài tảo biển, nồng độ iôt trong tế bào tảo cao gấp 1000 lần nồng độ iôt trong nước biển, nhưng iôt vẫn được vận chuyển từ nước biển qua màng vào trong tế bào tảo.
Tại ống thận, tuy nồng độ glucôzơ trong nước tiểu thấp hơn trong máu( 1,2g/l) nhưng glucôzơ trong nước tiểu vẫn được thu hồi trở về máu.
Rõ ràng những chất này không thể khuếch tán được qua màng.Vậy chúng đã được vận chuyển qua màng như thế nào?


Dựa vào hình ảnh sau hãy giải thích các hiện tượng trên






C¸c chÊt cÇn thiÕt ®· ®­îc vËn chuyÓn 1 c¸ch chñ ®éng qua mµng ng­îc chiÒu gra®ien nång ®é nhê pr«tªin xuyªn mµng vµ tiªu tèn n¨ng l­îng ATP
Ngiên cứu thông tin SGK trang 65 trả lời câu hỏi sau:
Thế nào là vận chuyển chủ động ? đặc điểm của vận chuyển chủ động?
Trả lời : Vận chuyển chủ động là hình thức vận chuyển các chất qua màng ngược chiều građien nồng độ
Đặc điểm của vận chuyển chủ động?
Trả lời : Tiêu tốn năng lượng ATP, ngược chiều građien nồng độ
Điều kiện của vận chuyển chủ động?
Trả lời: Tham gia của năng lượng ATP.
Cần có prôtêin màng.
2. Kết luận

- Vận chuyển chủ động là hình thức tế bào có thể vận chuyển chủ động các chất qua màng ngược chiều građien nồng độ.
Đặc điểm : + tiêu tốn năng lượng ATP.
+ vận chuyển ngược chiều građien nồng độ.
- Điều kiện : + Cần có prôtêin xuyên màng( prôtêin vận chuyển 1 chất riêng hay 2 chất cùng 1 lúc ngược chiều )
+ Có năng lượng ATP.
- Vai trò : Vận chuyển chủ động tham gia nhiều hoạt động chuyển hoá
III/ xuất bào, nhập bào.
- Quan sát hình ảnh sau mô tả con đường vận chuyển theo kiểu xuất bào, nhập bào. Các chất như thế nào sẽ được tế bào vận chuyển theo con đường này?
Nhập bào
Các phân tử chất rắn, lỏng tiếp xúc với màng.
Màng biến đổi tạo bóng nhập bào bao lấy chất.
+ Nếu là chất rắn : sự thực bào.
+ Nếu là thể lỏng : sự ẩm bào.
Các bóng được tiêu hoá trong lizôxôm.
Xuất bào
Hình thành các bóng xuất bào ( chứa chất thải)
Các bóng liên kết với màng, màng biến đổi bài xuất các chất ra ngoài.
PHIếU HọC TậP
Phân biệt vận chuyển thụ động và vận chuyển chủ động
đáp án
Phân biệt vận chuyển thụ động và vận chuyển chủ động