KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 1: Em hãy trình bày cấu tạo và chức năng của các bào quan chỉ có ở thực vật mà không có động vật?

Câu 2: Em hãy trình bày cấu tạo và chức năng của nhân? Em hiểu thế nào về vận chuyển thụ động và vận chuyển chủ động?
GV: PHẠM THỊ NGỌC THẢO
TRƯỜNG THPT LÊ QUÝ ĐÔN
TÂY NINH
MÀNG SINH CHẤT
Hình: Cấu trúc màng sinh chất
Chức năng chính của màng sinh chất:
Vận chuyển vật chất ra và vào tế bào.

Sự vận chuyển các chất qua màng, đã được thực hiện nhờ những phương thức nào?
Có 3 phương thức:

TIẾT 10 - BÀI 18
VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA
MÀNG SINH CHẤT
Vận chuyển
thụ động
Vận chuyển
chủ động
Nhập bào -
Xuất bào

Định nghĩa:



BÀI 18: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
I. Vận chuyển thụ động
Là sự vận chuyển các chất qua màng, theo cơ chế
khuếch tán mà không cần tiêu tốn năng lượng.
Khuếch tán là gì? Thí nghiệm.
Thí nghiệm về hiện tượng khuếch tán


Hiện tượng trên gọi là khuếch tán, vậy khuếch tán là gì?
BÀI 18: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
I. Vận chuyển thụ động
Nồng độ
DD cao
hơn
Nồng độ
DD thấp
hơn
Hướng di
chuyển của
các chất

Khuếch tán là hiện tượng các chất đi từ nơi có nồng độ cao đến nơi có nồng độ thấp.

Sự khuếch tán của các phân tử nước qua màng gọi là sự thẩm thấu. Các phân tử nước sẽ di chuyển theo nguyên tắc nào?


BÀI 18: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
I. Vận chuyển thụ động
BÀI 18: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
I. Vận chuyển thụ động
Nguyên tắc vận chuyển của phân tử nước
=> Nước đi từ nơi có thế nước cao sang nơi có thế nước thấp
Phân tử
đường
Phân tử
nước
Màng bán
thấm
Thẩm thấu
Cdd cao

Thế nước
Thấp

Cdd thấp

Thế nước
Cao
Không đổi
DD đẳng trương
Phình to
DD nhược trương
Co lại
DD ưu trương
BÀI 18: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
I. Vận chuyển thụ động
Nếu ngâm một tế bào vào dung dịch thì có mấy
trường hợp xảy ra?
=> Ý thức Bảo vệ môi trường, bón phân trong canh tác
Khuếch tán qua kênh prôtêin
BÀI 18: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
I. Vận chuyển thụ động
2 con đường vận chuyển thụ động
Khuếch tán qua lớp kép photpholipit
Các phân tử nhỏ, không phân cực
Các phân tử lớn, phân cực






BÀI 18: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
I. Vận chuyển thụ động
Khuếch tán thụ động là gì?
Là sự vận chuyển các chất qua
màng, theo cơ chế khuếch tán
mà không cần tiêu tốn năng lượng.
Lớp phospholipt và
kênh protein.
Sự khuếch tán của các phân
tử nước qua màng.
Các chất đi từ nơi có nồng độ
cao sang nơi có nồng độ thấp.
Khuếch tán là gì?
Thẩm thấu là gì?
Con đường vận chuyển thụ
động?
Theo cơ chế vận chuyển thụ động, các chất ở bên ngoài tế bào có nồng độ cao hơn sẽ đi vào được bên trong tế bào.

Vậy, nếu các chất có nồng độ thấp hơn thì làm sao vào tế bào?
BÀI 18: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
Định nghĩa: Vận chuyển các chất qua màng từ nơi có nồng độ thấp đến nơi có nồng độ cao.

Yếu tố cần thiết:
+ Cần tiêu tốn năng lượng.
+ Cần có kênh prôtêin màng.


BÀI 18: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
II. Vận chuyển chủ động
Theo phương thức:



BÀI 18: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
II. Vận chuyển chủ động
Prôtêin màng kết hợp với chất cần vận chuyển
→ chất được đưa vào hay ra ngoài tế bào.
Cơ chế bơm Natri – Kali:
II. Vận chuyển chủ động
BÀI 18: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
BÀI 18: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
Vận chuyển chủ động là gì?
Yếu tố cần thiết?
Cơ chế vận chuyển chủ động?
Vận chuyển các chất qua
màng từ nơi có nồng độ thấp
đến nơi có nồng độ cao.
Cần tiêu tốn năng lượng,
cần kênh protein màng.
Protein màng + chất cần vận
chuyển -> ra hay vào màng.
II. Vận chuyển chủ động
BÀI 18: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
Quan sát đoạn phim sau, trình bày:


Định nghĩa và phương thức của nhập bào?


Định nghĩa và phương thức của xuất bào?
III. Nhập bào - Xuất bào
BÀI 18: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
III. Nhập bào - Xuất bào
BÀI 18: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
Nhập bào:


Xuất bào:

III. Nhập bào - Xuất bào
Cả 2 quá trình đều tiêu hao năng lượng
Các chất được đưa vào
bên trong tế bào.
Các chất được đưa ra
khỏi tế bào.
- Màng sinh chất lõm vào,
bao lấy chất -> tạo bóng nhập
bào và đi vào bên trong tế bào
-> các chất được phóng thích
bị lizoxom tiêu hóa.
Nếu chất đi vào là thể rắn =>
Thực bào, thể lỏng => ẩm bào.
- Bóng xuất bào tới màng sinh
chất -> màng đứt ở vị trí tiếp
xúc và phóng chất ra ngoài.
BÀI 18: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
Vận chuyển thụ động và chủ động qua màng
Hãy so sánh hình thức vận chuyển chủ động và vận chuyển thụ động?
IV. Bài tập - củng cố
ATP
BÀI 18: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
IV. Bài tập - củng cố
Phiếu Học Tập
Tuân theo qui luật khuếch tán

Không mất năng lượng
Qua lớp phôtpholipit và
prôtêin.
Ngược với qui luËt
khuÕch t¸n
MÊt n¨ng l­îng ATP
Qua pr«tªin màng
Đều tham gia vận chuyển các chất.
Xác định điều kiện vận chuyển các chất của các phương thức vận chuyển tương ứng
a,d,e,
b,c,d
c, g
BÀI 18: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
IV. Bài tập - củng cố
Bài tập về nhà:

Đối với bài học này:
Tr¶ lêi c©u hái cuèi bµi
LËp b¶ng so s¸nh 3 ph­¬ng thøc vËn chuyÓn qua mµng.

Đối với bài học tiết sau:
Hoàn thành phiếu học tập bài 13.
BÀI 18: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT
IV. Bài tập - củng cố
Cám ơn thầy cô
Tạm biệt các bạn, chúc học bài và làm bài thật tốt