Bài 15: Vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lí.
Môn Giáo dục công dân
Lớp: 9
Tiết số: 27 ( Theo PPCT )
I: Đặt vấn đề.
Nhận xét các hành vi sau:
1.


Bài gồm hai nội dung chính:
Tiết 1: Tìm hiểu Vi phạm pháp luật.
Tiết 2: Tìm hiểu Trách nhiệm pháp lí.
Bài 15: Vi phạm pháp luật và trách nhiệm pháp lí.
(Tiết 1)
I: Đặt vấn đề.
Tình huống:
1. Ông Ân xây nhà cao tầng không giấy phép và đem đổ phế thải xây dựng xuống cống thoát nước.
2. Lê cùng hai bạn tham gia đua xe máy, vượt đèn đỏ, gây tai nạn giao thông.
3. A là bệnh nhân tâm thần, khi lên cơn đã đập phá nhiều tài sản quý của bệnh viện.
4. Thiếu tiền tiêu xài, N đã cướp giật dây chuyền, túi xách của người đi đường.
5. Bà Tư vay tiền của chị Ba đã quá hạn, dây dưa không chụi trả nợ.
6. Anh Sa là công nhân công ti Môi trường đô thị. Khi chặt cành, tỉa cây để đề phòng mùa mưa bão, anh đã không đặt biển báo hiệu nguy hiểm theo quy định. Hậu quả là một người đi đường đã bị thương do cành cây rơi xuống.
Trả lời câu hỏi:
Em hãy nhận xét các hành vi trên và cho biết người thực hiện từng hành vi mắc lỗi gì?
Những hành vi đó đã gây hậu quả gì?
Thảo luận theo nhóm
Nhóm 1 – 4: Tình huống 1 – 2.
Nhóm 2 – 5: Tình huống 3 – 4
Nhóm 3 – 6: Tình huống 5 – 6.
Trả lời câu hỏi:
Trình bày dưới dạng điền vào bảng sau:

Kết quả
Qua đó, em hiểu thế nào là vi phạm pháp luật?
II. Nội dung bài học.
1. Vi phạm pháp luật: Là hành vi trái pháp luật, có lỗi, do người có năng lực trách nhiệm pháp lí thực hiện, xâm hại đến các quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ.
Bằng hiểu biết của mình, em hãy kể lại những hành vi vi phạm pháp luật?
Đọc và đưa ra nhận xét các tình huống sau đây
1. An rất ghét Bình, An nghĩ sẽ đánh Bình một trận.
2.Một em bé 5 tuổi nghịch diêm làm cháy đống rơm nhà hàng xóm.
3. Anh Hà uống rượu say, đi xe máy gây tai nạn giao thông.
4. Chị Hoa đang lái xe trên đường, tốc độ 40km/h. Bất ngờ, một em bé lao ra, chị Hoa va vào em bé.

Nhận xét:


- Tình huống 1 – 2 - 4: Không vi phạm pháp luật vì:
+ 1. An mới chỉ nghĩ chứ chưa hành động.
+ 2. Em bé mới có 5 tuổi nên chưa xác định được việc làm của mình.
+ 4. Chị Hoa đi đúng tốc độ cho phép và em bé lao ra nên việc gây tai nạn giao thông là do nguyên nhân khách quan chứ không phải nguyên nhân chủ quan.
-Tình huống 3: Anh Hà mắc hai lỗi (uống rượu vẫn lái xe và gây tai nạn) Anh Hà vi phạm pháp luật.
Dấu hiệu nhận biết hành vi vi phạm pháp luật
Vi phạm pháp luật: Là hành vi trái pháp luật, có lỗi, do người có năng lực trách nhiệm pháp lí thực hiện, xâm hại đến các quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ.

1. Luôn luôn là hành vi cụ thể:
Hành động
+ Đe doạ giết người.
+ Trộm cắp.
+ Buôn lậu.
+ Chặt phá rừng.
+ Tuyên truyền phản động.
- Không hành động:
+ Không nộp thuế.
+ Thấy có người sắp chết mà không cứu.
+ Không dăng kí nghĩa vụ quân sự.
Vi phạm pháp luật: Là hành vi trái pháp luật, có lỗi, do người có năng lực trách nhiệm pháp lí thực hiện, xâm hại đến các quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ.

2. Hành vi trái pháp luật:
- Không thực hiện theo quy định của pháp luật. (Không hành động)
Thực hiện không đúng những điều pháp luật quy định, sử dụng quá quyền hạn, quá giới hạn cho phép.
+ Chủ tịch xã chỉ được phép phạt tối đa không quá 500.000đ.
+ Công an xã chỉ được phép giam giữ người phạm tội không quá 24h.
- Làm những điều pháp luật cấm.
+ Buôn lậu (ma tuý, rượu bia…)
+ Mại dâm.
+ Đi xe hàng ba, bốn…

Vi phạm pháp luật: Là hành vi trái pháp luật, có lỗi, do người có năng lực trách nhiệm pháp lí thực hiện, xâm hại đến các quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ.

3. Có lỗi.
Lỗi vô ý:
+ Đau bụng…nhân sâm …tắc tử.
+ Kháng cự làm đối phương bị thương.
+ Mua lươn ăn, nhầm rắn độc làm chết người.
- Lỗi cố ý:
+ Bỏ thuốc sâu vào canh cho mẹ chồng ăn.
+ Đò chỉ được phép chở 40 người nhưng thực tế lên đến 120 người.
Vi phạm pháp luật: Là hành vi trái pháp luật, có lỗi, do người có năng lực trách nhiệm pháp lí thực hiện, xâm hại đến các quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ.

4. Hành vi do người có năng lực trách nhiệm pháp lí thực hiện.
Là người có đủ năng lực nhận thức, điều khiển hành vi của mình.
Người đạt tới độ tuổi nhất định theo quy định của pháp luật.
+ Người từ 14 – 16 tuổi, bị xử phạt hành chính do vi phạm hành chính cố ý, người từ 16 tuổi trở lên bị xử phạt hành chính về mọi hành vi do mình gây ra. (Điều 6/ Pháp lệnh xử lí vi phạm hành chính năm 2002.)
+ Người từ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm về mọi hành vi của mình.
(Điều 12/ Bộ luật hình sự năm 1999)
Có mấy loại vi phạm pháp luật?
Lấy ví dụ cho từng loại vi phạm pháp luật?

Kết luận:
Vi phạm pháp luật là cơ sở để xác định trách nhiệm pháp lí. Có các loại vi phạm pháp luật sau:

Vi phạm pháp luật hình sự (Tội phạm): là hành vi nguy hiểm cho xã hội.
Vi phạm pháp luật hành chính: Là hành vi xâm phạm các quy tắc quản lí mà không phải là tội phạm.
Vi phạm pháp luật kỉ luật: Là những hành vi trái với những quy định, quy tắc, quy chế, xác định trật tự, kỉ luật trong nội bộ cơ quan xí nghiệp, trường học.

Vi phạm pháp luật dân sự: Là hành vi trái pháp luật, xâm hại tới các quan hệ tài sản và quan hệ pháp luật dân sự khác được pháp luật bảo vệ như quyền tác giả, quyền sở hữu công nghiệp.
Xác định các tình huống trong phần đặt vấn đề thuộc loại vi phạm pháp luật nào?
Tình huống:
1. Ông Ân xây nhà cao tầng không giấy phép và đem đổ phế thải xây dựng xuống cống thoát nước.
2. Lê cùng hai bạn tham gia đua xe máy, vượt đèn đỏ, gây tai nạn giao thông.
3. A là bệnh nhân tâm thần, khi lên cơn đã đập phá nhiều tài sản quý của bệnh viện.
4. Thiếu tiền tiêu xài, N đã cướp giật dây chuyền, túi xách của người đi đường.
5. Bà Tư vay tiền của chị Ba đã quá hạn, dây dưa không chịu trả nợ.
6. Anh Sa là công nhân công ti Môi trường đô thị. Khi chặt cành, tỉa cây để đề phòng mùa mưa bão, anh đã không đặt biển báo hiệu nguy hiểm theo quy định. Hậu quả là một người đi đường đã bị thương do cành cây rơi xuống
Nhận xét
- Tình huống 1: Vi phạm pháp luật hành chính.
- Tình huống 2: Vi phạm pháp luật hành chính.
- Tình huống 3: Không vi phạm pháp luật vì A là bệnh nhân tâm thần nên không có đủ năng lực trách nhiệm pháp lí, không phải chịu trách nhiệm về hành vi của mình.
- Tình huống 4: Vi phạm pháp luật hình sự.
- Tình huống 5: Vi phạm pháp luật dân sự.
- Tình huống 6: Vi phạm kỉ luật.
III: B�i t?p
Bài tập 1:
Em hãy xác định các hành vi sau đây vi phạm pháp luật gì (hành chính, hình sự, dân sự) hay vi phạm kỉ luật?
1.Vi phạm pháp luật dân sự.

2.Vi phạm pháp luật dân sự.

3.Vi phạm pháp luật hình sự.
4.Vi phạm pháp luật hành chính.
5.Vi phạm kỉ luật.
6.Vi phạm hành chính.

Bài 2: Tình huống.
Tú (14 tuổi) ngủ dậy muộn nên mượn xe máy của bố để đi học. Qua ngã tư gặp đèn đỏ, Tú không dừng lại, phóng vụt qua và chẳng may va vào ông Ba - người đang đi đúng ph?n đường của mình, làm cả hai cùng ngã.
Hãy nhận xét hành vi của Tú. Nêu các vi phạm pháp luật mà Tú đã mắc?
Theo em, Tú sẽ bị xử phạt như thế nào?
Trả lời:
Hành vi của Tú là sai.
Bạn đã mắc các khuyết điểm sau:
+ Đi học muộn (Vi phạm kỉ luật).
+ Đi xe máy khi chưa đủ tuổi. (Vi phạm kỉ luật hành chính)
+ Gây tai nạn giao thông (Vi phạm hành chính )
Chúc các em
học tập hiệu quả.