1
TRƯỜNG THCS BÌNH MỸ


NGỮ VĂN 7

GIÁO VIÊN : PHAN TẤN QUAN
3
VIẾNG LĂNG BÁC
VIỄN PHƯƠNG

I/ Giới thiệu :

1/ Tác giả :
- Viễn Phương ( 1928 - 2005 ) tên thật Phan Thanh Viễn, quê ở tỉnh An Giang.
- Ông là nhà thơ hoạt động ở Nam Bộ thời chống Mỹ.
2/ Tác phẩm :
Bài thơ sáng tác tháng 04/ 1976 được in trong tập thơ Như mây mùa xuân xuất bản năm 1978.
3/ Thể thơ : Thơ 8 chữ
4/ Bố cục :
- Khổ 1, 2 : Cảm xúc bên ngoài lăng - Khổ 3 : Cảm xúc khi vào trong lăng - Khổ 4 : Cảm xúc trước lúc ra về


ĐỌC THƠ
II/ Đọc - hiểu văn bản :
1/ Đọc nhiều lần bài thơ, tìm hiểu cảm xúc bao trùm của tác giả và trình tự biểu hiện trong bài.

9
10
11
II/ Đọc - hiểu văn bản :
1/ Cảm xúc bao trùm của tác giả khi viếng lăng Bác :
- Cảm xúc bao trùm của tác giả : niềm xúc động thiêng liêng, thành kính, lòng biết ơn và tự hào pha lẫn xót xa khi viếng Bác.
- Mạch cảm xúc đi theo trình tự vào viếng lăng Bác : bên ngoài lăng (dòng người, hàng tre), bên trong (xúc động thấy Bác trong giấc ngủ bình yên), và khi sắp phải trở về ( ước mãi bên Bác).





2/ Phân tích hình ảnh hàng tre bên lăng Bác được miêu tả ở khổ thơ đầu.
Tác giả đã làm nổi bật những nét nào của cây tre và điều đó mang ý nghĩa ẩn dụ như thế nào ?
Câu thơ cuối bài trở lại hình ảnh cây tre đã bổ sung thêm phương diện ý nghĩa gì
nữa của hình ảnh cây tre Việt Nam ?

14
15
16

- Hình ảnh thực : cây tre là hình ảnh quen thuộc của làng quê Việt Nam.

- Hình ảnh ẩn dụ : cây tre tượng trưng cho sức sống bền bỉ, tính kiên cường của dân tộc ta.

- Câu thơ cuối bài trở lại hình ảnh cây tre với ý nghĩa bổ sung cây tre trung hiếu  tạo cho bài thơ có kết cấu đầu cuối tương ứng, gây ấn tượng sâu sắc và dòng cảm xúc được trọn vẹn.


2/ Hình ảnh hàng tre bên lăng Bác :
3/ Tình cảm của nhà thơ và của mọi người đối với Bác đã được thể hiện như thế nào trong các khổ thơ 2, 3, 4 ?
Chú ý phân tích những hình ảnh ẩn dụ
đặc sắc trong các khổ thơ này.

18
a/ Khổ 2 :
- Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng
Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ

3/ Tình cảm của nhà thơ và của mọi người đối với Bác :
20
a/ Khổ 2 :
- Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng
Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ
Mặt trời câu trên là hình ảnh thực, mặt trời câu dưới là hình ảnh ẩn dụ thể hiện sự vĩ đại của Bác, thể hiện sự tôn kính của nhà thơ và dân tộc việt Nam đối với Bác.
3/ Tình cảm của nhà thơ và của mọi người đối với Bác :
22
23
- Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ
Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân
Câu trên là hình ảnh thực, câu dưới là hình ảnh ẩn dụ thể hiện tấm lòng thành kính của nhân dân khi vào lăng viếng Bác.

Bác nằm trong giấc ngủ bình yên
Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền

b/ Khổ 3 :
26
27
Bác nằm trong giấc ngủ bình yên
Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền
Câu thơ diễn tả tinh tế sự yên tĩnh, trang nghiêm của không gian trong lăng Bác. Hình ảnh vầng trăng gợi ta nghĩ đến tâm hồn cao đẹp của Bác và những vần thơ tràn ngập ánh trăng của Người.
b/ Khổ 3 :
- Vẫn biết trời xanh là mãi mãi
Mà sao nghe nhói ở trong tim
Tâm trạng xúc động của tác giả được thể hiện qua hình ảnh ẩn dụ sâu sa ( trời xanh )  dù biết Bác sống mãi với non sông đất nước nhưng không thể đau xót trước sự ra đi của Bác.
c/ Khổ 4 :
31
32
Khổ thơ cuối với điệp ngữ muốn làm thể hiện tâm trạng lưu luyến của nhà thơ muốn được ở mãi ở bên Bác : muốn làm con chim, đóa hoa và đặc biệt muốn làm cây tre trung hiếu ở mãi bên Bác, đây là hình ảnh mang tính kết tinh cao phẩm chất con người Việt Nam.
c/ Khổ 4 :
4/ Nhận xét về sự thống nhất giữa nội dung tình cảm, cảm xúc và các yếu tố nghệ thuật ( thể thơ, nhịp điệu, ngôn
ngữ, hình ảnh ) của bài thơ.


- Giọng điệu : trang nghiêm, sâu lắng, vừa đau xót, vừa tự hào. Giọng điệu ấy được tạo thành bởi nhiều yếu tố : thể thơ, nhịp điệu, từ ngữ và hình ảnh.
- Về thể thơ và nhịp điệu : thể thơ tự do, gieo vần không cố định, với nhịp chậm.
- Về từ ngữ, hình ảnh : sử dụng từ ngữ tôn kính (con), kết hợp nhiều hình ảnh thực và hình ảnh ẩn dụ có ý nghĩa biểu tượng và giá trị biểu cảm.
4/ Nghệ thuật :
III/ Tổng kết : Ghi nhớ trang 60 IV/ Luyện tập : - Đọc thuộc lòng bài thơ. - Bình khổ thơ 2 hoặc 3 của bài thơ.
VIẾNG LĂNG BÁC
NHẠC HOÀNG HIỆP
38
XIN CHÀO
TẠM BIỆT