VI?T B?C
T? H?U

16 câu thơ tiếp
1. 12 câu thơ tiếp

Người ra đi khẳng định nỗi nhớ, sự thủy
chung son sắt từ biệt quê hương cách
mạng khi về xuôi
Những nỗi niềm băn khoăn, trăn trở
của người ở lại
2. 4 câu tiếp

- “ Mình đi, có nhớ những ngày
Mưa nguồn suối lũ, những mây cùng mù

Mình về, có nhớ chiến khu
Miếng cơm chấm muối, mối thù nặng vai ?

Mình về, rừng núi nhớ ai
Trám bùi để rụng, măng mai để già.

Mình đi, có nhớ những nhà
Hắt hiu lau xám, đậm đà lòng son

Mình về, còn nhớ núi non
Nhớ khi kháng Nhật, thủa còn Việt Minh

Mình đi, mình có nhớ mình
Tân Trào, Hồng Thái, mái đình, cây đa ?”
1. 12 câu thơ tiếp: Những nỗi niềm băn khoăn trăn trở của người ở lại.

Đoạn thơ là những kỉ niệm thật cụ thể, xúc động với những câu hỏi dồn dập, gấp gáp, bởi nỗi nhớ trào dâng khi giờ phút chia tay đang đến gần

Điệp ngữ ở các câu “ mình đi có nhớ...”, “ mình về có nhớ.....” và sự đăng đối trong 2 vế của câu với nhịp 4/4 là những yếu tố tạo nên nhạc điệu ngân nga, dìu dặt ngọt ngào cho đoạn thơ.
+ Nhớ những khắc nghiệt của thiên nhiên miền núi với:
“ mưa nguồn suối lũ ”, “ lau xám”, “mây mù”.
+ Cuộc sống kháng chiến gian khổ, thiếu thốn với:“ miếng
cơm chấm muối”,“ trám bùi”,“măng mai”.
+ Những khoảng thời gian hào hùng: “ khi kháng Nhật,
thuở còn Việt Minh”.
+ Những địa danh với những sự kiện trọng đại của cách
mạng và kháng chiến: “Tân Trào”, “ Hồng Thái”, “ mái
đình”,” cây đa”.
=> Đó là những kỉ niệm gắn bó sâu nặng giữa “ mình”
và “ta” cùng nhau chia sẻ, luôn kề vai sát cánh bên nhau




Người ở lại gợi nhắc người đi hãy nhớ về quê hương cách mạng Việt Bắc:

Mình về rừng núi nhớ ai
Trám bùi để rụng, măng mai để già
+ Câu thơ vẫn mang hình thức của 1 câu hỏi thể hiện nỗi lòng người ở lại.
+ Rừng núi là hoán dụ cho người dân Việt Bắc ở lại nơi rừng xanh núi đỏ heo hút hoang sơ.
+ Đại từ “ ai” chính là “ mình” và là người ra đi. Cách nói phiếm chỉ hình ảnh người đi càng trở lên xa xôi hơn trong ánh mắt nhớ nhung của người dân Việt Bắc mộc mạc, chân thành
Những gắn bó ân tình suốt 15 năm ấy đã làm tăng thêm nỗi nhớ nhung và cảm giác trống vắng cho núi rừng khi chia biệt:
+ Câu 14 gồm 2 vế đối xứng, nhắc đến “ trám bùi” và “ măng mai” là những sản vật quen thuộc của núi rừng. Họ đã dành cho cán bộ chiến sĩ cách mạng tất cả những gì mình có.
+ Phép điệp trong cấu trúc “ để rụng”, “ để già” gợi lên hình ảnh cuộc sống như ngưng đọng, núi rừng như hoang phế sau lưng người đi, cùng cảm giác buồn bã, hẫng hụt, trống trải trong lòng người ở lại.
=> (Có thể nói) Sau cuộc chia tay này, người ra đi để lại 1 khoảng trống mênh mông trong lòng người đọc Việt Bắc giữa heo hút núi rừng.
+ Phép tương phản trong trong 2 tiểu đối cuả câu 14 đã trở thành những nét khắc họa đặc trưng nhất trong cuộc sống người Việt Bắc.
. “ Hắt hiu lau xám” vừa là hình ảnh thực gợi tả không gian hoang vắng, buồn bã của núi rừng, vừa mang ý nghĩa nghèo khổ của người dân nơi đây.
. “ Nhà” là hoán dụ chỉ con người Việt Bắc, quê hương cách mạng
. “ Đậm đà lòng son” là hình ảnh ẩn dụ ca ngợi tấm lòng trung hậu, nghĩa tình của người dân Việt Bắc nghèo khổ - những tấm lòng son sắt, thủy chung.
2 câu thơ cuối đoạn:
Mình đi, mình có nhớ mình
Tân Trào, Hồng Thái, mái đình, cây đa.
+ Câu thơ “ Mình đi, mình có nhớ mình” là câu hỏi đặc biệt.
. 3 chữ “ Mình” trên 1 dòng thơ: trong đó “mình 1” và “ mình 2” là chỉ người đi- ngôi thứ 2.
. Còn “ mình 3” có 2 cách hiểu:
* là người ở lại
* là người ra đi nhớ chính bản thân mình trong quá khứ
=>( từ đây có thể thấy) Câu hỏi chất chứa bao hàm ý sâu xa với niềm mong mỏi của người ở lại dành cho người về xuôi

+ Câu thơ “Tân Trào, Hồng Thái,mái đình, cây đa”gợi nhắc những địa danh gắn liền với những sự kiện lịch sử quan trọng của dân tộc và kháng chiến “ Tân Trào,Hồng Thái” với những hình ảnh bình dị, quen thuộc của làng quê Việt Nam “mái đình, cây đa”
Mái đình Hồng Thái
Cây đa Tân Trào
Ta với mình, mình với ta
Lòng ta sau trước mặn mà đinh ninh
Mình đi, mình lại nhớ mình
Nguồn bao nhiêu nước nghĩa tình bấy nhiêu…





2. 4 câu tiếp: Người ra đi khẳng định nỗi nhớ, sự thủy chung son sắt từ biệt quê hương cách mạng khi về xuôi
Câu thơ đầu gồm 2 tiểu đối, sử dụng phép lặp đan xen giữa “ ta- mình” cùng từ “ với” như 1 thứ keo gắn kết: “ ta với mình, mình với ta”. Kết cấu ngôn ngữ đặc sắc ấy đã gợi tả sự quấn quýt giao hòa giữa người đi kẻ ở khăng khít không thể tách rời.
- Câu thơ 2: người đi đã nói lên lời khẳng định lòng thủ chung son sắt của mình 1 cách trực tiếp.
“ Lòng ta sau trước mặn mà đinh ninh”
+ “ Lòng ta” là tình cảm của người về xuôi dành cho Việt Bắc
+ Trạng từ “ sau trước” khẳng định sự thủy chung, trước sau như 1 không thay đổi.
+ Các từ láy là tính từ “ mặn mà, đinh ninh” đã khẳng định tình cảm sâu đậm, không quên, không đổi. Tình cảm đã mặn mà trong quá khứ sẽ mãi bền chặt theo thời gian, không bao giờ nhạt phai
2 câu cuối đoạn vang lên như 1 lời thề chung thủy
“ Mình đi, mình lại nhớ mình
Nguồn bao nhiêu nước, nghĩ tình bấy nhiêu...”
+ Câu thơ “ Mình đi, mình lại nhớ mình”
* “ Mình 1” và “ mình 2” : người đi- ngôi thứ 1- xư+ng mình
* “ Mình 3”: người ở lại- ngôi thứ 2- gọi là “ mình”
Câu thơ khẳng định: Người về xuôi sẽ luôn luôn nhớ người Việt Bắc, nhớ quá khứ của chính mình và không đánh mất mình trong thực tại
+ Cấu trúc so sánh đối xứng của câu thơ thứ 4: “ bao nhiêu- bấy nhiêu” đã nhấn mạnh tình cảm của người Việt Bắc đối với cách mạng như suối nguồn vô tận không sao kể xiết và người về xuôi sẽ không bao giờ quên.