TRƯỜNG THCS HOÀNG
VĂN THỤ
MÔN: NGỮ VĂN
GV: VÕ THỊ LỆ HẰNG

HOẠT ĐỘNG 1
KHỞI ĐỘNG

? Mỗi hình ảnh tương ứng với
một vấn đề cần giải quyết, em
hãy gọi tên vấn đề đó?

Lãng
phí
điện

4

Lãng
phí
nước

5

Chặt
phá
rừng

6

Ô
nhiễm
môi
trường

7

BÀI 5: NGHỊ LUẬN XÃ HỘI
TIẾT 64, 65, 66: VIẾT
VIẾT BÀI NGHỊ LUẬN XÃ HỘI VỀ
MỘT VẤN ĐỀ CẦN GIẢI QUYẾT

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC

I. Định hướng

1. YÊU CẦU CHUNG

- Nêu lên được vấn đề cần giải quyết.
-

Triển khai tường minh, mạch lạc; làm rõ những
hạn chế của vấn đề cần được khắc phục.
- Trình bày được một số biện pháp khả thi và có sức
thuyết phục để giải quyết những hạn chế của vấn đề.

Chọn vấn đề mang tính thời sự, có ý nghĩa xã hội, đang
còn những hạn chế cần được giải quyết, vấn đề có tính
thiết thực và phù hợp với mối quan tâm của các em.

2.
CHÚ Ý

Bài viết phải trình bày rõ những hạn chế của vấn đề; nêu
và lí giải được một số đề xuất khắc phục những hạn chế
đó.
Luận đề của bài viết cần được làm sáng tỏ bằng các luận
điểm, với đủ lí lẽ và bằng chứng phong phú, chính xác, có
sức thuyết phục, ...
Người viết cần thể hiện rõ mục đích, thái độ của bản thân
về vấn đề thông qua lí lẽ, bằng chứng và giọng điệu.

II. THỰC
HÀNH

Bài tập: Suy nghĩ của em về vấn đề
một số học sinh ngại đọc sách và cách
khắc phục
1. Thực hành viết theo
các bước
Bước 1: Chuẩn bị
Bước 2: Tìm ý và lập dàn ý
Bước 3: Viết
Bước 4: Kiểm tra và chỉnh sửa

a. Chuẩn bị
- Tìm hiểu đề để biết các thông tin chính trước khi viết:
+ Kiểu bài: nghị luận xã hội về một vấn đề cần giải quyết.
+ Nội dung chính: vấn đề một số học sinh ngại đọc sách và cách
khắc phục.
+ Phạm vi sử dụng dẫn chứng: từ thực tế cuộc sống; chuyện được
nghe, đọc; được chứng kiến, trải nghiệm, ...
- Đọc sách báo, Internet và tìm trong thực tiễn những bằng chứng về
vấn đề ngại đọc sách của học sinh (có thể liên hệ với chính mình); ghi
chép lại những thông tin đó.
- Suy nghĩ về nguyên nhân của vấn đề này và các biện pháp khắc phục
(có thể trao đổi với thầy cô, bạn bè, bố mẹ, anh chị, ... để tham khảo ý
kiến của mọi người)

b. Tìm ý và lập dàn ý
- Hình thức: Hoạt động nhóm (theo cặp đôi)
- Yêu cầu: Hoàn thiện những nội dung trong các phiếu
học tập bằng việc trả lời các câu hỏi.
- Thời gian: 5 phút - phiếu 1, 10 phút - phiếu 2

PHIẾU HỌC TẬP - PHIẾU TÌM Ý
+ Vấn đề ngại đọc sách của học
sinh được biểu hiện như thế nào?
+ Có những nguyên nhân nào
khiến học sinh ngại đọc sách?
+ Tác hại của việc ngại đọc sách
là gì?
+ Làm thế nào để giải quyết
được vấn đề ngại đọc sách của
học sinh?

PHIẾU HỌC TẬP - PHIẾU TÌM Ý
+ Vấn đề ngại đọc sách - rất hiếm khi đọc sách, có sách nhưng không đọc, đọc qua
của học sinh được biểu loa, thích tìm thông tin trên mạng hơn là tìm trong sách, ...
hiện như thế nào?
+ Có những nguyên - chưa nhận thức đúng về tác dụng của việc đọc sách, việc
nhân nào khiến học sinh học và làm bài tập mất nhiều thời gian, sự phát triển của công
ngại đọc sách?

nghệ số có sức cuốn hút, không dễ tiếp cận được với sách, ...

+ Tác hại của việc ngại - thiếu hụt tri thức, việc học trở nên có giới hạn, không được
đọc sách là gì?
mở rộng, hiểu biết thiếu chiều sâu; khó phát triển được năng

lực tự học; tâm hồn, tình cảm, cảm xúc dễ trở nên chai sạn,
nghèo nàn, ...

+ Làm thế nào để giải - nhận thức đúng tác dụng của việc đọc sách; được hướng dẫn
quyết được vấn đề ngại cách đọc sách hiệu quả; được tiếp cận với sách hay, sách tốt;
đọc sách của học sinh?

được nuôi dưỡng thói quen đọc sách từ gia đình đến nhà
trường và cộng đồng

PHIẾU HỌC TẬP - PHIẾU LẬP DÀN Ý
Mở bài
Thân bài

Kết bài

Giới thiệu vấn đề học sinh ngại đọc sách, nêu
nhận xét chung
+ Trình bày cụ thể các biểu hiện của vấn đề học
sinh ngại đọc sách
+ Lí giải về những tác hại của việc ngại đọc
sách (đối với việc học, phát triển của bản
thân, ...)
+ Chỉ ra những nguyên nhân khiến học sinh
ngại đọc sách (chủ quan, khách quan)
+ Đề xuất những biện pháp khắc phục vấn đề
ngại đọc sách của học sinh (Bản thân, gia đình,
nhà trường, cộng đồng nên làm gì, làm như thế
nào?)
+ Khẳng định quan điểm của bản thân về vấn
đề

PHIẾU HỌC TẬP - PHIẾU LẬP DÀN Ý
Mở bài
Thân bài

Kết bài

Giới thiệu vấn đề học sinh ngại đọc sách, nêu
nhận xét chung
+ Trình bày cụ thể các biểu hiện của vấn đề học
sinh ngại đọc sách
+ Lí giải về những tác hại của việc ngại đọc
sách (đối với việc học, phát triển của bản
thân, ...)
+ Chỉ ra những nguyên nhân khiến học sinh
ngại đọc sách (chủ quan, khách quan)
+ Đề xuất những biện pháp khắc phục vấn đề
ngại đọc sách của học sinh (Bản thân, gia đình,
nhà trường, cộng đồng nên làm gì, làm như thế
nào?)
+ Khẳng định quan điểm của bản thân về vấn
đề

c. Viết
 Triển khai cụ thể các ý đã nêu trong dàn ý.
 Phân biệt mở bài, thân bài, kết bài.
 Có thể tách các ý trong phần thân bài thành các
đoạn văn.
 Quan điểm (ý kiến) về một vấn đề cần giải
quyết phải rõ ràng, nhất quán.
 Các câu văn, đoạn văn có sự liên kết, mạch lạc.

d. Kiểm tra và chỉnh sửa
Yêu cầu

Gợi ý chỉnh sửa
Đọc lại mở bài, nếu chưa thấy vấn
Nêu được vấn đề cần giải quyết.
đề cần giải quyết thì phải bổ sung.
Thể hiện được ý kiến (tình cảm, Bổ sung những câu tình cảm, thái
thái độ, cách đánh giá,…) của độ, cách đánh giá về vấn đề nếu còn
người viết về vấn đề.
thiếu.
Kiểm tra các lí lẽ bằng chứng: nếu lí
Đưa ra những lí lẽ, bằng chứng lẽ chưa chắc chắn, bằng chứng chưa
để bài viết có sức thuyết phục.
tiêu biểu hoặc còn thiếu thì phải
chỉnh sửa, thay thế, bổ sung.
Đảm bảo các yêu cầu về chính tả, Phát hiện lỗi về chính tả và diễn đạt
diễn đạt.
để sửa lại cho phù hợp

d. Kiểm tra và chỉnh sửa
Nội dung kiểm tra
Bài viết có đầy đủ các phần mở bài, thân bài, kết bài.
Bài viết có thể hiện được tính hấp dẫn, thiết thực của
vấn đề cần giải quyết
Bài viết có lí lẽ, bằng chứng rõ ràng, mạch lạc, có các
phương tiện liên kết
Các lí lẽ, bằng chứng được sắp xếp theo trình tự hợp lí
Bài viết nêu được quan điểm của cá nhân

Đạt/ Chưa
đạt

2. Rèn luyện kĩ năng viết: Sử dụng thao tác nghị luận chứng minh
và bác bỏ trong văn nghị luận
a. Cách thức
- Chứng minh và bác bỏ là hai thao tác lập luận đều chủ yếu dùng lí lẽ
và bằng chứng đã được thừa nhận để thuyết phục người đọc về tính
đúng đắn, đáng tin cậy hoặc làm rõ sự sai trái, thiếu chính xác, cần
phê phán, ... của một ý kiến. Các lí lẽ, bằng chứng dùng để chứng
minh và bác bỏ cần được lựa chọn, phân tích một cách khách quan thì
mới có sức thuyết phục.
- Muốn chứng minh hay bác bỏ, trước hết, người viết phải xác định
được ý kiến cần chứng minh, bác bỏ là gì. Từ những ý kiến đó đưa ra
lí lẽ và nêu bằng chứng để chứng minh. Nếu bác bỏ cũng cần đưa ra lí
lẽ và nêu bằng chứng bác bỏ.

b. Bài tập
1. Trong đoạn văn, em hiểu tác giả muốn bác bỏ ý kiến và muốn khẳng định ý
kiến:
+ Vị chủ tướng Trần Hưng Đạo bác bỏ ý kiến để tướng sĩ được sống vui vẻ trong
hoàn cảnh “ngàn cân treo sợi tóc” của dân tộc. Vì nếu giặc tràn sang thì những
thú vui như chọi gà, đánh bạc, ... sẽ không có nghĩa lý gì. Mọi người sẽ bị giặc
bắt, tất cả sẽ mất hết vào tay giặc, chỉ còn lại nỗi nhục đến muôn đời sau.
+ Từ việc bác bỏ, phê phán nghiêm khắc lối sống hưởng thụ cá nhân của tướng
sĩ nhà Trần, tác giả đã dựng lên viễn cảnh đen tối nếu nước mất nhà tan để ngầm
khẳng định con đường sống duy nhất và đúng đắn của tướng sĩ lúc này là phải
chuẩn bị tốt cho cuộc chiến đấu chống kẻ thù xâm lược, giữ nước, giữ nhà.
+ Tóm lại tác giả đã bác bỏ quan điểm tư tưởng của tướng sĩ chỉ thấy cái lợi, cái
vui trước mắt mà không thấy cái họa sau lưng, phê phán lối sống cá nhân, hưởng
thụ. Qua đó khẳng định: Lợi ích vững bền của cá nhân, gia đình luôn gắn với lợi
ích của quốc gia, dân tộc

b. Bài tập
2. Viết đoạn văn (khoảng 10 đến - 12 dòng) để
khẳng định hoặc bác bỏ một trong số ý kiến sau:
+ Việc tự học của mọi người ngày càng thuận lợi.
+ Chọn được sách hay, sách tốt để đọc không phải
dễ dàng.

PHIẾU GÓP Ý BÀI VIẾT
Họ và tên HS làm bài: .......................
Họ và tên HS góp ý: ..........................
Bài văn nghị luận xã hội về một vấn đề cần giải quyết có
đảm bảo các nội dung chính trong dàn ý chưa?
Hình thức bài văn đã đảm bảo chưa?
Bài văn đã sử dụng thao tác nghị luận chứng minh và
bác bỏ trong văn nghị luận chưa?
Bài văn có cần bổ sung thêm nội dung gì hay có cần
lược bỏ từ ngữ, hoặc câu, đoạn nào không? (Nếu có hãy
chỉ rõ)
Nếu được đánh giá, em đánh giá bạn đạt bao nhiêu
điểm?

LUYỆN TẬP
Bài 1. Các bước để viết bài văn nghị luận xã hội về một vấn đề cần
giải quyết là gì?
A. Chuẩn bị, tìm ý và lập dàn ý, viết bài, kiểm tra và chỉnh sửa.
B. Chuẩn bị; tìm ý và lập dàn ý, kiểm tra và chỉnh sửa, viết bài.
C. Tìm ý và lập dàn ý, chuẩn bị, kiểm tra và chỉnh sửa, viết bài.
D. Kiểm tra và chỉnh sửa, viết bài, chuẩn bị, tìm ý và lập dàn ý.

LUYỆN TẬP
Bài 2. Trong các thao tác để thực hiện viết bài văn nghị luận xã hội
về một vấn đề cần giải quyết, theo em thao tác nào là quan trọng
nhất, vì sao?
Gợi ý: Học sinh có thể lựa chọn thao tác mà học sinh nhận thấy là
quan trọng nhất, chỉ cần đưa ra kiến giải hợp lí và thuyết phục.

Vận dụng

Viết bài văn cho đề bài: Suy nghĩ của em về vấn
đề ô nhiễm môi trường và cách khắc phục

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
* Bài cũ:
- Nắm được nội dung đã được hướng dẫn tìm hiểu trên lớp
- Hoàn thành các bài tập
* Bài mới:
- Soạn bài: Nói và nghe: Trình bày ý kiến về một sự việc có tính
thời sự