TRƯỜNG THCS HOÀNG
VĂN THỤ
MÔN: NGỮ VĂN
GV: VÕ THỊ LỆ HẰNG

HOẠT ĐỘNG 1
KHỞI ĐỘNG

“Hãy tưởng tượng em đang đi
dạo trong rừng và bất ngờ nhìn
thấy một cánh cửa thần kỳ xuất
hiện giữa không trung. Cánh cửa
ấy dẫn em đến đâu? Em sẽ làm
gì khi bước qua?”

BÀI 6:TRUYỆN TRUYỀN KÌ
VÀ TRUYỆN TRINH THÁM
TIẾT 81, 82, 83: VIẾT

VIẾT TRUYỆN KỂ
SÁNG TẠO

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC

I. Định hướng

1. Khái niệm:
Truyện kể sáng tạo là một văn bản tự sự, ở đó, người kể
(có thể là nhân vậtTruyện
trong truyện
– ngôi
nhất, hoặc người
kể sáng
tạo thứ
là gì?
ngoài cuộc – ngôi thứ ba) kể lại một cách sáng tạo những sự
việc diễn ra ở một không gian, thời gian nào đó, gắn với những
nhân vật cụ thể. Thông qua câu chuyện, tác giả thể hiện quan
điểm, suy nghĩ, thái độ của mình về những vấn đề của đời sống.
Trong truyện, bên canh lời kể, còn có những câu, đoạn văn
miêu tả, biểu cảm để làm nổi bật đặc điểm của nhân vật hoặc
bối cảnh, đồng thời bộc lộ cái nhìn, tình cảm, cảm xúc của
người kể và của chính nhà văn. Truyện kể sáng tạo có thể là
một câu chuyện hoàn toàn mới hoặc mô phỏng một truyện đã
có nhưng điều chỉnh, thay đổi các chi tiết, sự việc, nhân vật,…
theo ý tưởng của người kể.

1. Khái niệm:
Viết truyện kể sáng tạo là tạo lập một văn bản tự sự có
yếu tố hư cấu và có tính
thuật
định.
Thếnghệ
nào là
viếtnhất
ruyện
kểKhác với các văn
bản như nhật kí, hồi kí, bản
tường
sáng
tạo?trình,…, truyện cho phép
người viết tưởng tượng những sự việc, con người không có thật
(ví dụ: thần tiên, ma quỷ,…) hoặc chỉ có một phần sự thật (ví
dụ: Sự tích Hồ Gươm). Nhưng dù hư cấu như thế nào thì truyện
vẫn luôn đặt ra những vấn đề của đời sống con người. Vì thế,
việc sáng tạo ra các tình huống, sự việc, chi tiết, nhân vật (con
người, con vật, thần, thánh…),… chỉ là phương thức để người
viết gửi gắm những thông điệp về cuộc sống. Đó có thể là một
bài học về đạo lí, lối sống hay một quan niệm, một góc nhìn về
thiên nhiên, xã hội, con người.

1. Khái niệm:
- Truyện kể sáng tạo (có sử dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm)
thuộc kiểu văn bản tự sự. Trong đó người viết dùng trải nghiệm cuộc
sống và chỉ tưởng tượng để sáng tạo một câu chuyện có bối cảnh, cốt
truyện nhân vật, sự kiện, kết hợp miêu tả và biểu cảm để câu chuyện
sinh động và thể hiện cảm xúc của người viết.

2. Yêu cầu đối với kiểu bài :

1. Khái niệm:
2. Yêu cầu đối với kiểu bài :

Mục đích viết truyện kể sáng tạo là gì? Truyện hướng đến
đối tượng người đọc nào?
Truyện kể về việc gì hoặc mô phỏng truyện nào? Ai sẽ là
người kể chuyện?
CHÚ Ý

Câu chuyện diễn ra ở đâu (không gian), vào thời điểm nào
(thời gian)? Truyện có những nhân vật nào? Ai là nhân vật
chính?
Truyện mở đầu, diễn biến, thúc kết ra sao?
Cần đưa các yếu tố miêu tả, biểu cảm vào những đoạn nào
trong truyện và để làm gì?

PHIẾU HỌC TẬP
Viết bài văn kể chuyện sáng tạo cần đảm bảo yêu cầu gì về nội
dung và hình thức?

Trình bày bố cục các phần của bài văn kể chuyện sáng tạo?

1. Khái niệm:
2. Yêu cầu đối với kiểu bài :
- Về nội dung: đề tài gần gũi, nội dung câu chuyện gần với một vài
nhân vật trong bối cảnh thời gian, không gian nhất định; truyền tải
thông điệp nào đó tới người đọc.
- Về hình thức: xây dựng cốt truyện gồm các sự việc chính, chi tiết
tiêu biểu kết hợp tự sự với miêu tả biểu cảm.

TIẾT: 81, 82, 83

VIẾT TRUYỆN KỂ SÁNG TẠO

1. Khái niệm:
2. Yêu cầu đối với kiểu bài:
a. Về nội dung:
b. Về hình thức:
- Bố cục:
+ Mở đầu truyện: giới thiệu thời gian không gian các nhân vật và tình huống
xảy ra câu chuyện.
+ Diễn biến truyện: chọn ngôi kể phù hợp; lần lượt kể lại các sự kiện từ mở
đầu đến kết thúc xoay quanh nhân vật chính; sử dụng các chi tiết tiêu biểu;
xây dựng đối thoại giữa các nhân vật; kết hợp miêu tả và biểu cảm.
+ Kết thúc truyện: phù hợp với diễn biến câu chuyện, gợi mở hoặc gợi suy
nghĩ đối với người đọc

II. THỰC
HÀNH

Bài tập: Hãy nhập vai một trong ba nhân vật: Me-ri,
cha dượng hoặc mẹ Me-ri trong văn bản “Vụ cải
trang bất thành” (trích “Sơ-lốc-Hôm” của Đoi-lơ)để
kể lại câu chuyện trong phần 3 của văn bản.

1. Thực hành viết theo
các bước
Bước 1: Chuẩn bị
Bước 2: Tìm ý và lập dàn ý
Bước 3: Viết
Bước 4: Kiểm tra và chỉnh sửa

a. Chuẩn bị:
- Đọc lại văn bản Vụ cải trang bất thành, chú ý
phần 3 của văn bản.
- Xác định người kể chuyện: Me-ri, cha dượng
hay mẹ Me-ri, để chuyển lời kể cho phù hợp với
ngôi kể.

b. Tìm ý và lập dàn ý
- Hình thức: Hoạt động nhóm (theo cặp đôi)
- Yêu cầu: Hoàn thiện những nội dung trong các phiếu
học tập bằng việc trả lời các câu hỏi.
- Thời gian: 5 phút - phiếu 1, 10 phút - phiếu 2

PHIẾU HỌC TẬP - PHIẾU TÌM Ý
+ Nội dung chính của phần 3 kể
về việc gì?
+ Nếu là Me-ri kể lại thì lời văn và
chi tiết câu chuyện phải thây đổi
như thế nào?
+ Cần tạo lại tình huống và sắp
xếp lại câu chuyện như thế nào
theo lời kể của Me-ri?
+ Lựa chọn hoặc bổ sung các chi
tiết miêu tả, biểu cảm vào câu
chuyện thế nào?

PHIẾU HỌC TẬP - PHIẾU TÌM Ý
của phần 3 => Nội dung chính của phần (3) kể về việc vạch
tội của Hôm đối với Uyn-đi-banh.

+ Nội dung chính
kể về việc gì?
+ Nếu là Me-ri kể lại thì lời
văn và chi tiết câu chuyện phải
thây đổi như thế nào?

=> Nếu là Me-ri kể lại thì lời văn và chi tiết câu
chuyện phải thay đổi theo cách nhìn nhận, đánh giá
của Me-ri như: Uyn-đi-banh thu mình trong ghế
bành, đầu gục xuống, sụp đổ hoàn toàn khi nghe
Hôm kể lại toàn bộ sự việc,…

+ Cần tạo lại tình huống và
sắp xếp lại câu chuyện như thế
nào theo lời kể của Me-ri?

=> Theo lời kể của Me-ri cần tạo lại tình
huống và sắp xếp lại câu chuyện: Đề Me-ri
nhìn thấy dáng vẻ, thái độ của Uyn-đi-banh
trước rồi mới vào câu chuyện, …

+ Lựa chọn hoặc bổ sung các
chi tiết miêu tả, biểu cảm vào
câu chuyện thế nào?

=> Các chi tiết miêu tả, biểu cảm cần được bổ
sung vào câu chuyện để nêu lên được tâm
trạng của Me-ri khi chững kiến sự việc: sự ngỡ
ngàng chứng kiến sự việc,…

PHIẾU HỌC TẬP – LẬP DÀN Ý
Mở bài: nêu bối cảnh câu chuyện: Khi Hôm vạch tội của Uyn-đi-banh, Me-ri đã có mặt và
chứng kiến cảnh cuối

Thân bài:
Dựa vào phần 3 của văn bản (trang 15-16), kể lại câu chuyện, ví dụ:
+ Tôi nhìn thấy Uyn-đi-banh thu mình trong chiếc ghế bành, đầu gục xuống,
sụp đổ hoàn toàn, khi nghe Hôm kể lại toàn bộ sự việc.
+ Hoá ra hắn (Uyn-đi-banh) đã lừa dối tôi bằng cách: lợi dụng sự đồng loã của
vợ hắn là mẹ tôi cùng tình trạng cận thị nặng của tôi để đóng giả làm Hót-mơ
Ên-giô và tán tinht, tỏ tình với tôi.
+…
Kết thúc: Nêu suy nghĩ của Me-ri sau sự việc. Ví dụ: tôi hoàn toàn ngỡ ngàng
trước âm mưu của cha dượng và rất cảm ơn thám tử Hôm đã giúp mình làm
sáng tỏ vụ việc, tránh được một sai lầm khủng khiếp trong đời

c. Viết
 Triển khai cụ thể các ý đã nêu trong dàn ý.
 Phân biệt mở bài, thân bài, kết bài.
 Có thể tách các ý trong phần thân bài thành các
đoạn văn.
 Các câu văn, đoạn văn có sự liên kết, mạch lạc.

d. Kiểm tra và chỉnh sửa
- Đọc lại văn bản đã viết và đối chiếu với dàn ý đã làm để xác định
những nội dung còn chưa đúng, bị sót hoặc tản mạn, lạc ra ngoài phạm vi
đề tài, chủ đề. Ở bài này, cần chú ý chọn ngôi kể và điểm nhìn để kể lại sự
việc, diễn biến của câu chuyện; sử dụng lời văn cho phù hợp với ngôi kể;
tự đánh giá các chi tiết mà em đã “sáng tạo” thêm vào câu chuyện có hợp
lí hay không.
- Rà soát lại văn bản để kiểm tra và chỉnh sửa các lỗi hình thức (nếu
có) như: lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu, diễn đạt,..
- Trong trường hợp có sai sót về nội dung và hình thức, cần đánh
dấu những phần đó, ghi nội dung chỉnh sửa ở bên lề văn bản hoặc vào
vở…
- Dựa vào kết quả của những việc làm trên, tiến hành chỉnh sửa,
hoàn thiện bài viết.

d. Kiểm tra và chỉnh sửa
Nội dung kiểm tra
Bài viết có đầy đủ các phần mở bài, thân bài, kết bài.
Bài viết có thể hiện được tính hấp dẫn, thiết thực của
câu chuyện chưa.
Bài viết có sử dụng các yếu tố miêu tả, biểu cảm,
mạch lạc, có các phương tiện liên kết chưa.
Các đoạn văn có được sắp xếp theo trình tự hợp lí
Bài viết nêu được bài học rút ra từ câu chuyện không.

Đạt/ Chưa
đạt

2. Rèn luyện kĩ năng viết: Kết hợp kể, miêu tả và biểu cảm trong
văn bản truyện.
a. Cách thức:
Trong văn bản truyện nói riêng và văn bản tự sự nói
chung, kể, miêu tả và biểu cảm là các thao tác thường
kết hợp với nhau để làm cho câu chuyện trở nên hấp
dẫn, các sự việc, sự vật, chi tiết, nhân vât… sinh động
hơn; đồng thời, thể hiện được tài năng quan sát, tưởng
tượng cũng như biểu lộ rõ ràng cảm hứng, thái độ, quan
điểm của người viết. Không có kể, sẽ không có truyện vì
kể là thao tác làm hiện ra câu chuyện. Nhưng không có
miêu tả và biểu cảm thì việc kể sẽ giảm đi sự lôi cuốn vì
các chi tiết khô cứng, ngôn ngữ không giàu hình ảnh và

b. Bài tập
Đọc đoạn truyện sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:

“Thành vạch cây vén cỏ, căng mắt dỏng tai như đi tìm mũi kim hạt
cải, nhưng không thấy dấu vết gì cả. Bỗng có một con ếch nhảy vọt ra,
Thành kinh ngạc vội đuổi theo, ếch lẫn vào đám cỏ. Thành dõi theo hướng,
lần tìm thấy một chú dế núp dưới gốc gai. Thành chộp vội, nhưng dế đã
chui tọt vào trong hang. Lấy cỏ nhọn chọc, nó vẫn nằm lỳ trong ấy. Sau khi
đem ống phung nước vào, bị sặc, một chú dế cực to khỏe mới thòi ra. Tóm
được chú ta, nhìn kỹ: mình to, đuôi dài, cổ xanh, cánh vàng. Thành vô
cùng mừng rỡ liền nhốt vào lồng mang về. Cả nhà ăn mừng, cho bắt bắt
được trân châu bảo ngọc cũng không bằng. Rồi thả vào bồn, nuôi nấng
hàng ngày bằng thóc ngâm sữa, thịt cua luộc, chắm sóc chí chút từng li
từng tí, đợi đến kỳ hạn nộp quan.”
(Bồ
Tùng Linh)

- Chỉ ra các từ ngữ, câu văn thể hiện yếu tố kể, miêu tả, biểu cảm
trong đoạn truyện trên.
- Hãy cho biết, nếu bỏ các từ ngữ, câu văn miêu tả thì đoạn truyện

b. Bài tập

- Các từ ngữ, câu văn thể hiện yếu tố kể, miêu tả, biểu cảm trong đoạn truyện trên:
+ Kể: Bỗng có một con ếch nhảy vọt ra; Thành chộp vội, nhưng dế đã chui tọt vào
trong hang; Rồi thả vào bồn, nuôi nấng hàng ngày bằng thóc ngâm sữa, thịt cua
luộc, chắm sóc chí chút từng li từng tí, đợi đến kỳ hạn nộp quan.

+ Tả: Thành vạch cây vén cỏ, căng mắt dỏng tai như đi tìm mũi kim hạt
cải, nhưng không thấy dấu vết gì cả; một chú dế cực to khỏe
+ Biểu cảm: Thành kinh ngạc vội đuổi theo, ếch lẫn vào đám cỏ;
Thành vô cùng mừng rỡ liền nhốt vào lồng mang về; Cả nhà ăn
mừng, cho bắt bắt được trân châu bảo ngọc cũng không bằng.
- Nếu bỏ các yếu tố miêu tả, người đọc sẽ không
hình dung được hình ảnh của con dế, hành động
cố công tìm dế và sự chăm sóc tỉ mỉ dế của
Thành.

PHIẾU GÓP Ý BÀI VIẾT
Họ và tên HS làm bài: .......................
Họ và tên HS góp ý: ..........................
Bài văn kể truyện kể sáng tạo có đảm bảo các nội dung
chính trong dàn ý chưa?
Hình thức bài văn đã đảm bảo chưa?
Bài văn đã sử dụng thao tác kể chuyện kết hợp miêu tả,
biểu cảm chưa?
Bài văn có cần bổ sung thêm nội dung gì hay có cần
lược bỏ từ ngữ, hoặc câu, đoạn nào không? (Nếu có hãy
chỉ rõ)
Nếu được đánh giá, em đánh giá bạn đạt bao nhiêu
điểm?

Bảng kiểm kĩ năng viết một truyện kể sáng tạo
Tiêu chí

Mở đầu
truyện

- Sử dụng ngôi kể phù hợp
- Giới thiệu nhân vật, bối cảnh, tình huống nảy sinh câu chuyện
- Lôi cuốn, thu hút sự chú ý của người đọc
- Có nhân vật chính
- Có một vài nhân vật phụ
- Các nhân vật được khắc hoa sống động qua ngoại hình, lời nói, ngôn ngữ,
hành động

Diễn biến
truyện

- Có cốt truyện
- Câu chuyện được thuật lại với sự kiện, diễn biến hợp lí
- Có các chi tiết cụ thể, sinh động,...
- Kết hợp kể với miêu tả, biểu cảm
- Làm nổi bật sự kiện, nhân vật chính/ tạo được một số điểm nhấn trong câu
chuyện
- Nội dung truyện kể có ý nghĩa, có tính giáo dục

Kết thúc - Phù hợp với diễn biến câu chuyện
truyện

- Gây ấn tượng hoặc gợi suy nghĩ đối với người đọc

Kĩ năng

- Câu văn giàu hình ảnh

sử dụng

- Lời kể linh hoạt, tự nhiên

lời văn kể
chuyện

Đ

CĐ

LUYỆN TẬP
Bài 1. Các bước để viết bài văn Viết truyện kể sáng tạo là gì?
A. Chuẩn bị, tìm ý và lập dàn ý, viết bài, kiểm tra và chỉnh sửa.
B. Chuẩn bị; tìm ý và lập dàn ý, kiểm tra và chỉnh sửa, viết bài.
C. Tìm ý và lập dàn ý, chuẩn bị, kiểm tra và chỉnh sửa, viết bài.
D. Kiểm tra và chỉnh sửa, viết bài, chuẩn bị, tìm ý và lập dàn ý.

LUYỆN TẬP
Bài 2. Trong các thao tác để thực hiện viết bài văn nghị luận xã hội
về một vấn đề cần giải quyết, theo em thao tác nào là quan trọng
nhất, vì sao?
Gợi ý: Học sinh có thể lựa chọn thao tác mà học sinh nhận thấy là
quan trọng nhất, chỉ cần đưa ra kiến giải hợp lí và thuyết phục.

Vận dụng

Chọn một hình thức làm sản phẩm mới
để chuyển truyện đã viết thành: Truyện
tranh, clip, phim hoạt hình,...

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
* Bài vừa học:
- Nắm được nội dung đã được hướng dẫn tìm hiểu trên lớp
- Hoàn thành các bài tập
* Bài sắp học:
Nói và nghe
TRÌNH BÀY Ý KIẾN VỀ MỘT SỰ VIỆC CÓ TÍNH THỜI SỰ