Bức tranh gợi ra cho
em ý tưởng nào mới
mẻ cho việc sáng tác
lại truyện Rùa và Thỏ

Rùa và thỏ
Ngày xửa ngày xưa, trong khu rừng nọ có thỏ
và rùa là đôi bạn rất thân thiết với nhau. Thế
nhưng, vào một ngày kia, cả hai lại xảy ra trận cãi
vã chỉ vì muốn biết ai là người chạy nhanh nhất.
Vậy là thỏ và rùa liền tổ chức một cuộc thi chạy để
quyết định ra ai là người chạy nhanh hơn.
Lúc bắt đầu cuộc đua, chú thỏ chạy rất nhanh, vượt xa chú rùa cả một đoạn đường rất dài.
Thỏ ta thấy vậy liền nghĩ bụng rằng rùa còn lâu mới đuổi kịp với mình nên chú thỏ cứ vui vẻ
chậm rãi đi bộ, bắt bướm, đùa vui hái hoa, từ chỗ này đến chỗ khác cho đến khi thỏ mệt quá
liền tìm gốc cây lớn để ngồi nghỉ và ngủ quên lúc nào không hay. 
Trong lúc đó, chú rùa vẫn chậm rãi kiên trì vượt mọi vất vả khó nhọc, để đi từng bước
trên đường đua.
Sau một khoảng thời gian rất lâu, Thỏ mới chợt tỉnh dậy, nhận ra Rùa đã đi rất xa và gần
tới vạch đích. Thỏ thấy vậy liền ba chân bốn cẳng chạy đuổi theo nhưng đã muộn, chú rùa đã
tới vạch đích đầu tiên. Và thế là chú thỏ đành phải chịu thua trước chú rùa.

Bài 6.
GIẢI MÃ NHỮNG BÍ ẨN
Tiết 82,83,84 - Viết
Viết truyện kể sáng tạo

I.
Yêu cầu
khi viết truyện kể sáng
tạo

1. Khái niệm
- Viết bài văn kể chuyện sáng tạo thuộc văn bản tự sự. Trong đó, người
viết dùng trải nghiệm cuộc sống và trí tưởng tượng để sáng tạo một câu
chuyện có bối cảnh, cốt truyện, nhân vật, sự kiện, kết hợp yếu tố miêu tả
và biểu cảm để câu chuyện sinh động và thể hiện cảm xúc của người viết.

- Giới thiệu được
bối cảnh (thời gian,
không gian), nhân
vật và câu chuyện.
- Sử dụng ngôi kể
phù hợp (ngôi
thứ nhất hoặc
ngôi thứ ba).

- Xây dựng nhân vật với một
số yếu tố như lai lịch, ngoại
hình, hành động, lời nói, suy
nghĩ.

2. Yêu cầu

- Sắp xếp chuỗi sự
kiện theo trình tự
hợp lí.

- Sử dụng hiệu quả
các yếu tố miêu tả và
biểu cảm.

II.
Phân tích bài viết tham khảo
1.Bài tập:
VB: Mèo con Đại Úy

Con mèo Đại
Úy

Câu chuyện được kể theo ngôi thứ mấy?
Câu chuyện được kể theo ngôi thứ ba

Bối cảnh, nhân vật và câu chuyện được giới thiệu ở phần nào của bài viết?
Nêu bối cảnh, nhân vật và câu chuyện trong truyện kể.
* Bối cảnh, nhân vật và câu chuyện được giới thiệu ở phần mở đầu của
bài viết
* Bối cảnh, nhân vật và câu chuyện trong truyện kể.
- Bối cảnh câu chuyện:
+ Thời gian: Buổi sáng cuối tuần.
+ Không gian: Tiệm cà phê Poa-rô (Poirot).
- Nhân vật của câu chuyện: những vị khách, chị chủ quán A-du-xa (Azusa),
Conan.
- Câu chuyện: Cách đây hai tuần có một chú mèo đi lạc tới tiệm cà phê của
chị A-du-xa và đã giúp chị tìm được chiếc ví của một vị khách nên chị đã đặt
tên cho nó là Đại Uý, sau khi chị chủ quán đăng tin tìm chủ của con mèo thì
có 3 người đến nhận.

Hệ thống sự kiện trong truyện được thể hiện như thế nào?
Một buổi sáng ở tiệm
cà phê Poa-rô, có 3
người (bà Si-na-gaoa, cậu thanh niên Ôxa-oa, người đàn ông
trung niên Ma-xucô) đều đến nhận là
chủ của chú mèo Đại
Úy và cả 3 người
đều đưa ra được
bằng chứng.

Chị chủ quán Adu-xa bế con mèo
ra nhận chủ thì nó
nhảy ngay lên
lòng
Ô-xa-oa.
Anh ta định mang
con
mèo
về
nhưng bà Si-naga-oa và ông Maxu-cô đều không
chấp nhận.

Thám tử Co-nan
đưa ra cách
kiểm tra chủ
nhân thực sự
của con mèo.

Thám tử đã
tìm
được
đúng chủ của
mèo Đại Úy.

Chỉ ra một số yếu tố miêu tả và biểu cảm trong truyện?
Các yếu tố đó có tác dụng gì?
- Yếu tố miêu tả: Đại Uý ngồi khoanh chân, vẫy đuôi mừng….
- Yếu tố biểu cảm: Kì lạ thay, thật may quá, không thể nào…
- Tác dụng:
- Làm cho câu chuyện trở nên hấp dẫn, các sự việc, sự vật, chi tiết, nhân
vật… sinh động hơn
- Thể hiện được tài năng quan sát, tưởng tượng của tác giả.

2. Kết luận.
- Nêu nhan đề câu chuyện sẽ kể
Phần mở đầu - Giới thiệu về thời gian, không gian, các nhân vật và tình
huống xảy ra câu chuyện.
- Chọn ngôi kể phù hợp (ngôi thứ nhất hoặc ngôi thứ ba)
- Lần lượt kể lại các sự kiện từ mở đầu đến kết thúc xoay quanh
nhân vật chính.
Diễn biến - Sử dụng các chi tiết tiêu biểu
- Xây dựng đối thoại giữa các nhân vật. Ngôn ngữ độc thoại của
nhân vật.
- Kết hợp miêu tả và biểu cảm.
- Nêu cách giải quyết vấn đề được đề cập trong truyện phù hợp
Kết thúc với diễn biến câu chuyện, gợi mở hoặc thể hiện những suy
ngấm từ/ về câu chuyện.

III.
Thực hành viết theo các bước

1. Trước khi viết
a. Tìm ý tưởng cho truyện
- Dựa vào một truyện đã đọc:
Dựa vào một truyện
tranh em yêu thích,
chuyển
thể
thành
truyện ngắn.

Trên cơ sở một “truyện chữ” đã đọc,
tạo ra phiên bản mới bằng cách thay
đổi nhân vật, sự kiện, chi tiết, ngôi
kể ,... theo ý tưởng của mình.

- Tự sáng tác một truyện mới: đề tài về tình bạn, tình cảm gia đình, tình
thầy trò, lòng nhân hậu,...

Viết/kể một câu chuyện
tưởng tượng
Giống nhau
Khác nhau

Viết/ kể lại một câu chuyện mô
phỏng truyện đã đọc

Viết/kể một câu chuyện tưởng
tượng

Giống nhau

Khác nhau

Viết/ kể lại một câu
chuyện mô phỏng truyện
đã đọc

Có bối cảnh (không gian, thời gian diễn ra câu chuyện); có cốt
truyện (chuỗi hành động của các nhân vật); có nhân vật (con
người, con vật, thần tiên, cây cối, đồ vật,...).

Hoàn toàn do người viết/kể sáng tạo

Dựa trên nội dung truyện
gốc, thay đổi, điều chỉnh
một số chi tiết, ngôi kể,...

b. Xây dựng khung truyện
- Khi dựa vào một truyện đã đọc, em cần:
+ Đọc kĩ truyện, tóm tắt chuỗi sự kiện, xác
định chủ đề của truyện.
+ Dự kiến cách sáng tạo: điều chỉnh cốt
truyện gốc (thêm hoặc bớt sự kiện, viết lại
kết thúc truyện,...), thay đổi ngôi kể, bổ
sung các yếu tố miêu tả, biểu cảm ,...

b. Xây dựng khung truyện
- Tự sáng tác một truyện mới: Để xây dựng nội dung cho một tác phẩm
truyện, em cần lựa chọn các yếu tố của truyện như người kể chuyện, bối
cảnh, nhân vật, cốt truyện bằng cách tự đặt ra và trả lời các câu hỏi sau:
+ Ai là người kể chuyện?
+ Câu chuyện diễn ra ở đâu? Vào thời điểm
nào?
+ Những nhân vật nào có mặt trong câu
chuyện?
+ Câu chuyện diễn ra như thế nào?

+ Ai là người kể
chuyện?
+ Câu chuyện
diễn ra ở đâu?
Vào thời điểm
nào?
+ Những nhân
vật nào có mặt
trong
câu
chuyện?

Câu chuyện có thể được kể từ ngôi thứ nhất (theo lời một nhân vật)
hoặc được kể từ ngôi thứ ba.
Em nên miêu tả chi tiết không gian, thời gian diễn ra câu chuyện
bằng cảm nhận của các giác quan (hình ảnh, âm thanh, mùi vị, cảm
giác,...) để câu chuyện hiện ra cụ thể, sống động và thu hút hơn.
Em hãy ghi lại vai trò của các nhân vật trong tác phẩm, đặc điểm về
ngoại hình, tính cách,... Có thể sử dụng bảng sau để phác thảo chân
dung của mỗi nhân vật dự kiến xuất hiện trong truyện:
Nhân vật

Vai trò

Ngoại hình

Tính cách

 
 
 
 
+ Câu chuyện Các
sự
kiện
chính
trong
truyện
cần
được
sắp
xếp
theo
trật tự có chủ
 
diễn ra như thế ý:   có mở đầu, diễn biến và kết thúc. Em nên chia sẻ ý tưởng xây
nào?
dựng cốt truyện với các bạn trong nhóm và ghi lại những đề xuất
hoặc phản hồi của các bạn để điều chỉnh.

Bước 1: Trước khi viết
c. Lập dàn ý
Sắp xếp các ý tưởng ở trên thành một dàn ý. Dàn ý có thể được xây dựng
theo các phần: mở đầu, diễn biến, kết thúc.
- Nêu nhan đề câu chuyện sẽ kể
Phần mở đầu - Giới thiệu nhân vật/ bối cảnh/ nội dung chính của truyện kể.
- Thuật lại các sự kiện, diễn biến câu chuyện theo một trình tự
hợp lí
Diễn biến - Kết hợp kể với miêu tả, biểu cảm.
- Làm nổi bật sự kiện, nhân vật chính.
- Rút ra ý nghĩa, chủ đề hay thông điệp từ câu chuyện
Kết thúc

- Kết thúc câu chuyện hợp lí

2. Viết
Khi viết một truyện kể sáng tạo, em cần lưu ý:
- Xây dựng hội thoại để khắc họạ nhân vật và phát triển mạch sự kiện.
- Sử dụng linh hoạt các yếu tố miêu tả, biểu cảm để câu chuyện trở nên
sinh động, hấp dẫn hơn.
- Nếu viết một tác phẩm truyện chuyển thể từ truyện tranh, cần dựa
vào hình ảnh trong truyện tranh để bổ sung các chi tiết miêu tả thời
gian, không gian, nhân vật. Nếu viết một tác phẩm truyện dựa trên một
“truyện chữ”, cần sáng tạo dựa trên cốt truyện đã có; tránh việc chỉ tóm
tắt lại truyện một cách đơn giản. Chú ý ghi rõ truyện được mô phỏng từ
tác phẩm nào để đảm bảo yêu cầu về vấn đề sở hữu trí tuệ.

3. Chỉnh sửa
Không
Tiêu chí
Yêu cầu
Đạt
đạt
 
 
Mở đầu Giới thiệu được nội dung chính hoặc bối cảnh của câu chuyện
 
 
Sử dụng ngôi kể phù hợp
 
 
Có cốt truyện
 
 
Trình tự các sự kiện hợp lí
 
Nhân vật được khắc hoạ rõ nét (có chi tiết về ngoại hình, hành động, cảm  
xúc, suy nghĩ, lời thoại)
 
 
Nội dung Diễn biến Có yếu tố miêu tả
 
 
Có yếu tố biểu cảm
 
Với truyện kể dựa vào một truyện đã đọc: có sự sáng tạo của người viết 
(điều chỉnh cốt truyện gốc, thay đổi ngôi kể, bổ sung các yế'u tố miêu tả,
biểu cảm,..)
Nội dung câu chuyện có ý nghĩa
Kết thúc Có kết thúc phù hợp
Diễn đạt
Bài viết không hoặc ít mắc lỗi chính tả và diễn đạt

 
 
 

 
 
 

Sáng tạo cùng
tôi!
Nhóm 1,2: Viết một truyện kể sáng tạo với đề tài tự chọn (khoảng 1000
chữ) có sử dụng các yếu tố miêu tả, biểu cảm
Nhóm 3,4: Viết một truyện kể sáng tạo phỏng theo một truyện đã đọc
(khoảng 1000 chữ) có sử dụng các yếu tố miêu tả, biểu cảm
Bước 1: hoàn thành Phiếu xây dựng khung truyện
Bước 2: viết bài hoàn thiện

Cô bé Lọ Lem và chiếc xe đạp huyền bí
Ngày xửa ngày xưa, tại một ngôi làng nhỏ bình yên ven biển, có một cô
bé tên là Lọ Lem. Lọ Lem mồ côi cha mẹ từ nhỏ, sống cùng bà dì ghẻ và hai
người chị em cùng cha khác mẹ. Hai người chị em của Lọ Lem xinh đẹp,
kiêu hãnh, luôn ganh tị và đối xử tàn tệ với cô. Lọ Lem phải làm mọi việc
nhà từ sáng sớm đến tối mịt, không có thời gian vui chơi hay học hành như
những đứa trẻ khác.
Vào một buổi sáng mùa hè trong trẻo, Lọ Lem đang miệt mài giặt giũ bên
bờ suối thì bất ngờ nghe thấy tiếng chuông reo vang. Nhìn theo âm thanh, cô
bé thấy một chiếc xe đạp màu bạc lấp lánh xuất hiện giữa khu rừng. Chiếc
xe đạp có khung bằng kim loại sáng bóng, bánh xe bằng cao su mềm mại, và
những chiếc nan hoa lấp lánh dưới ánh nắng mặt trời. Lọ Lem chưa bao giờ
nhìn thấy một chiếc xe đạp nào đẹp đến vậy.

Bị thu hút bởi vẻ đẹp lộng lẫy, Lọ Lem tò mò tiến đến chiếc xe đạp. Ngay khi cô
bé đặt tay lên tay lái, một luồng ánh sáng kỳ diệu bao trùm lấy Lọ Lem và chiếc xe
đạp. Khi ánh sáng tan biến, Lọ Lem bỗng nhiên được biến hóa thành một cô gái xinh
đẹp rạng rỡ, mặc trên mình bộ váy màu xanh biếc lấp lánh, mái tóc đen dài uốn xoăn
bồng bềnh.
Chiếc xe đạp cũng thay đổi ngoại hình, trở thành một cỗ xe ngựa lộng lẫy, được
kéo bởi bốn chú ngựa trắng tinh khôi. Lọ Lem ngỡ ngàng nhìn ngắm sự biến hóa kỳ
diệu này, không thể tin vào mắt mình. Bỗng nhiên, một giọng nói nhẹ nhàng vang
vọng từ trong khu rừng: "Lọ Lem, con hãy nhanh chóng đến dự vũ hội hoàng gia.
Hãy tận hưởng khoảnh khắc tuyệt vời này, con xứng đáng được hạnh phúc."
Lọ Lem vui mừng khôn xiết, cô bé vội vã leo lên cỗ xe ngựa và ra lệnh cho
những chú ngựa đưa mình đến cung điện. Vừa đến cổng cung điện, mọi người đều
choáng ngợp trước vẻ đẹp lộng lẫy của Lọ Lem và cỗ xe ngựa huyền bí. Hoàng tử,
khi nhìn thấy Lọ Lem, đã ngay lập tức bị thu hút bởi vẻ đẹp và sự thanh tao của cô
bé. Hoàng tử mời Lọ Lem vào dự vũ hội, và họ đã có những giây phút vui vẻ, hạnh
phúc bên nhau.

Tuy nhiên, Lọ Lem biết rằng phép thuật sẽ chỉ kéo dài đến nửa đêm. Khi
tiếng chuông đồng hồ điểm 12 giờ, Lọ Lem vội vã rời khỏi vũ hội, bỏ lại
một chiếc dép thủy tinh nhỏ xinh. Hoàng tử quyết tâm tìm kiếm người con
gái bí ẩn đã đánh cắp trái tim mình, và anh đã đi khắp nơi để thử chiếc giày
thủy tinh cho tất cả những người phụ nữ trong vương quốc.
Cuối cùng, hoàng tử đến nhà của Lọ Lem, nơi hai người chị em của cô bé
đang cố gắng nhồi nhét đôi chân to lớn của họ vào chiếc dép thủy tinh. Lọ
Lem xuất hiện, và khi hoàng tử thử chiếc dép cho cô bé, nó vừa vặn hoàn
hảo. Lọ Lem mỉm cười hạnh phúc, và phép thuật biến mất, trả lại cho cô bé
hình ảnh giản dị thường ngày.
Hoàng tử nhận ra Lọ Lem chính là cô gái bí ẩn mình đã tìm kiếm bấy lâu
nay. Anh vô cùng vui mừng và cầu hôn Lọ Lem. Họ đã tổ chức một đám
cưới lộng lẫy, và họ sống hạnh phúc bên nhau mãi mãi.