BÀI 45:
VIRUT GÂY BỆNH,
ỨNG DỤNG CỦA VIRUT
BÀI 45: VIRUT GÂY BỆNH, ỨNG DỤNG CỦA VIRUT
I. VIRUT GÂY BỆNH
- Virut ký sinh ở thực vật.
Virut ký sinh ở vi sinh vật.
- Virut ký sinh ở côn trùng.
- Virut ký sinh ở người và động vật.
HIV
BÀI 45: VIRUT GÂY BỆNH, ỨNG DỤNG CỦA VIRUT
ARN mạch đơn.
Virut xâm nhập vào TB nhờ các vết thương của thực vật
Virut khảm thuốc lá, khảm dưa chuột, còi cà chua.
Gây tắc mạch làm hình thái của lá thay đổi.
Thân lùn, còi cọc.
Chọn giống sạch bệnh, luân canh, vệ sinh đồng ruộng, tiêu diệt côn trùng truyền bệnh.
BÀI 45: VIRUT GÂY BỆNH, ỨNG DỤNG CỦA VIRUT
BÀI 45: VIRUT GÂY BỆNH, ỨNG DỤNG CỦA VIRUT
Chỉ kí sinh ở côn trùng (côn trùng là vật chủ).
Ký sinh ở côn trùng sau đó nhiễm vào người
và động vật.
- Làm sâu chết.
Sinh độc tố.
Khi côn trùng đốt người và động vật thì virut xâm nhập vào tế bào và gây bệnh.
Tiêu giệt côn trùng trung gian truyền bệnh.
Virut Baculo, virut viêm não ngựa, virut Đengi.
Muỗi Culex
Muỗi Aedes
BÀI 45: VIRUT GÂY BỆNH, ỨNG DỤNG CỦA VIRUT
HIV, H1N1, H5N1…
Bộ gen ADN hoặc ARN
Khả năng lây lan nhanh.
Mức độ nguy hiểm cao.
Gây tử vong ở người và động vật.
Ảnh hưởng đến sức khỏe và sản xuất.
Tiêm văcxin.
Vệ sinh nơi ở.
Cách ly nguồn bệnh.
Sống lành mạnh.
ARN
ARN mạch đơn.
Virut xâm nhập vào TB nhờ các vết thương của thực vật
Virut khảm thuốc lá, khảm dưa chuột, còi cà chua.
Gây tắc mạch làm hình thái của lá thay đổi.
Thân lùn, còi cọc.
Chọn giống sạch bệnh, luân canh, vệ sinh đồng ruộng, tiêu diệt côn trùng truyền bệnh.
Chỉ kí sinh ở côn trùng (côn trùng là vật chủ).
Ký sinh ở côn trùng sau đó nhiễm vào người và động vật.
- Làm sâu chết.
Sinh độc tố.
Khi côn trùng đốt người và động vật thì virut xâm nhập vào tế bào và gây bệnh.
Tiêu giệt côn trùng trung gian truyền bệnh.
ADN xoắn kép.
90 % có đuôi
Gây tổn thất lớn cho nhiều nghành công nghiệp vi sinh: mì chính, sinh khối…
Vô trùng trong sản xuất.
Kiểm tra vi khuẩn trước khi đưa vào sản xuất
Phagơ ở E.coli
HIV, H1N1, H5N1…
Bộ gen ADN hoặc ARN
Khả năng lây lan nhanh.
Mức độ nguy hiểm cao.
Gây tử vong ở người và động vật.
Ảnh hưởng đến sức khỏe và sản xuất.
Tiêm văcxin.
Vệ sinh nơi ở.
Cách ly nguồn bệnh. Sống lành mạnh.
Virut Baculo, virut viêm não ngựa, virut Đengi.
BÀI 45: VIRUT GÂY BỆNH, ỨNG DỤNG CỦA VIRUT
II. ỨNG DỤNG CỦA VIRUT TRONG THỰC TIỄN.
1. Cơ sở khoa học.
Khả năng xâm nhiễm và nhân lên của virut.
Phagơ chứa các đoạn gen không thật sự quan trọng nếu có cắt bỏ thì không ảnh hưởng đến quá trình nhân lên của chúng.
Cắt bỏ các gen đó để thay bằng các gen mong muốn và biến chúng thành vật chuyển gen.
BÀI 45: VIRUT GÂY BỆNH, ỨNG DỤNG CỦA VIRUT
2. Các ứng dụng.
a. Bảo vệ đời sống con người và môi trường.
- Sản xuất văcxin.
- Giảm thiếu sự phát triển của một số loài động vật hoang dã đảm bảo cân bằng sinh học.
b. Bảo vệ thực vật
- Sản xuất thuốc trừ sâu sinh học có chứa virut Baculơ để tiêu diệt nhiều loại sâu ăn lá.
Ưu điểm:
+ Chỉ tiêu diệt một số loại sâu nhất định nên không độc hại cho con người và môi trường.
+ Dễ bảo quản, dễ sản xuất, giá thành hạ.
BÀI 45: VIRUT GÂY BỆNH, ỨNG DỤNG CỦA VIRUT
c. Sản xuất dược phẩm.
Sản xuất dược phẩm: inteferon,
insulin.
+ Tách gen IFN ở người nhờ Enzim căt.
+ Gắn gen IFN vào AND phagơ, tạo phagơ tái tổ hợp.
+ Nhiễm Phagơ tái tổ hợp vào E.Coli
+ Nuôi E.Coli nhiễm Phagơ tái tổ hợp trong nồi lên men để tổng hợp IFN.
Quy trình sản xuất IFN
Khảm dưa chuột
Quăn lá
Khảm bí
Bệnh vàng lá lúa
Các nguồn lây nhiễm cúm gia cầm
HIV và các con đường lây nhiễm.
3. Virut gây bệnh cho côn trùng
Vật chủ: là sinh vật mà virut kí sinh và gây bệnh.
- Ổ chứa: là nơi mà virut tồn tại trước và sau khi gây nhiễm vào cơ thể khác

Ba bệnh sốt nào rất phổ biến ở Việt Nam do muỗi là vật trung gian truyền bệnh gồm sốt rét, sốt xuất huyết và viễm não Nhật Bản. Theo em, bệnh nào là bệnh virut? Cần phải làm gì để phòng chống các bệnh đó?
Ba bệnh sốt:
Bệnh số xuất huyết (Dangi):là bệnh truyền nhiễm do virut Dengue gây nên, rất phổ biến ở Việt Nam. Sau khi đốt người bệnh, muỗi Aedes sẽ bị nhiễm virut, tiếp tục sang đốt rồi lây bệnh cho người lành.
Bệnh viêm não Nhật Bản: là bệnh lây nhiễm do virut Polio gây nên. Chúng tấn công hệ thần kinh trung ương, gây tỉ lệ tử vong cao. Do muỗi Culex hút máu lợn hoặc chim (ổ chứa virut) sau đó sang đốt người và gây bệnh cho người. Người không phải là ổ chứa nên nếu muỗi Culex có đốt người bị bệnh sau đó sang đốt người không bị bệnh thì cũng không có khả năng truyền bệnh.
Bệnh số rét: không phải do virut mà do động vật nguyên sinh (trùng sốt rét) gây ra.
Biện pháp phòng chống:
Ngủ phải có màn, phun thuốc diệt muỗi, kiểm soát những nơi muỗi đẻ (chum, vại, ống bơ đựng nước,…),…