BÀI 20
XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA DÂN TỘC TRONG CÁC THẾ KỈ X - XV
NỘI DUNG CHÍNH
I. Tư tưởng, tôn giáo
II. Giáo dục, văn học, nghệ thuật, khoa học – kĩ thuật.
1. Giáo dục
2. Văn học
3. Nghệ thuật
4. Khoa học – kĩ thuật
Phật Thích Ca Mâu Ni
(566-485 TCN)
I, Tư tưởng, tôn giáo
Ở thời kì độc lập nho giáo, đạo giáo, phật giáo phát triển mạnh:
- Phật giáo
+ Phát triển nhất ở thời Lý – Trần
+ Thời Lê sơ, Phật giáo bị hạn chế
Nguồn gốc của Phật giáo? Ai là người sáng lập ra tôn giáo này?
Tại sao Phật giáo phát triển mạnh dưới thời Lý – Trần, nhưng đến thời Lê lại không phát triển?
BÀI 20: XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA DÂN TỘC TRONG CÁC TK X - XV
BÀI 20: XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA DÂN TỘC TRONG CÁC TK X - XV
I, Tư tưởng, tôn giáo
Nho giáo:
+ Thời Lê sơ, Nho giáo dần trở thành hệ tư tưởng chính thống của giai cấp thống trị, chi phối nội dung giáo dục, thi cử

- Đạo giáo: hòa lẫn với tín ngưỡng dân gian, xây dựng đạo quán.


Nho giáo có nguồn gốc từ đâu? Do ai sáng lập? Giáo lý cơ bản của Nho giáo là gì?
KHỔNG TỬ
Tại sao dưới thời Lê sơ Nho giáo lại được sử dụng làm hệ tư tưởng chính thống?
II, Giáo dục, văn học, nghệ thuật, khoa học – kĩ thuật.
1, Giáo dục
- Năm 1070, Lý Thánh Tông cho lập Văn Miếu, năm 1075 khoa thi đầu tiên được tổ chức,
- Năm 1484 xây dựng Bia Tiến sĩ.
- Giáo dục từng bước hoàn thiện
BÀI 20: XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA DÂN TỘC TRONG CÁC TK X - XV
Hoạt động nhóm
(5’)
Nhóm 1: Tìm hiểu về giáo dục trong thế kỉ X – XV?
Nhóm 2: Tìm hiểu về văn học trong thế kỉ X – XV?
Nhóm 3: Tìm hiểu về nghệ thuật trong thế kỉ X – XV?
Nhóm 4: Tìm hiểu về khoa học- kĩ thuật trong thế kỉ X-XV?
Bia Tiến sĩ
II, Giáo dục, văn học, nghệ thuật, khoa học – kĩ thuật.
2, Văn học
Phát triển mạnh từ thời nhà Trần, nhất là văn học chữ Hán.
Tác phẩm tiêu biểu: Nam Quốc Sơn Hà, Bạch Đằng Giang Phú, Bình Ngô Đại Cáo,…
Từ thế kỉ XV, văn học chữ Nôm và chữ Hán đều phát triển.
BÀI 20: XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA DÂN TỘC TRONG CÁC TK X - XV
Chữ Hán
Hịch Tướng Sĩ – Trần Hưng Đạo
Bình Ngô Đại Cáo - Nguyễn Trãi
Chữ Nôm
BÀI 20: XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA DÂN TỘC TRONG CÁC TK X - XV
II, Giáo dục, văn học, nghệ thuật, khoa học – kĩ thuật.
2, Văn học
Đặc điểm:
+ Thể hiện tinh thần dân tộc, lòng yêu nước, tự hào dân tộc ta.
+ Ca ngợi những chiến công oai hùng, cảnh đẹp quê hương đất nước.
Văn học thời kì này có đặc điểm gì ?
BÀI 20: XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA DÂN TỘC TRONG CÁC TK X - XV

II, Giáo dục, văn học, nghệ thuật, khoa học – kĩ thuật.
3, Nghệ thuật
- Kiến trúc phát triển, chủ yếu ở giai đoạn Lý, Trần, Hồ thế kỷ X – XV theo hướng Phật giáo, gồm chùa, tháp, đền.

Tháp chùa Phổ Minh (Nam Định)
Chùa Dâu (Bắc Ninh)
BÀI 20: XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA DÂN TỘC TRONG CÁC TK X - XV

II, Giáo dục, văn học, nghệ thuật, khoa học – kĩ thuật.
3, Nghệ thuật
- Bên cạnh đó có những công trình kiến trúc ảnh hưởng của Nho giáo: Cung điện, thành quách, thành Thăng Long.
Hoàng Thành Thăng Long
BÀI 20: XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA DÂN TỘC TRONG CÁC TK X - XV


II, Giáo dục, văn học, nghệ thuật, khoa học – kĩ thuật.
3, Nghệ thuật
- Điêu khắc: gồm những công trình chạm khắc, trang trí ảnh hưởng của Phật giáo và Nho giáo, song vẫn mang những nét đọc đáo riêng.
Lá đề rồng thời Lý
Điêu khắc đầu rồng
BÀI 20: XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA DÂN TỘC TRONG CÁC TK X - XV



II, Giáo dục, văn học, nghệ thuật, khoa học – kĩ thuật.
3, Nghệ thuật
- Nghệ thuật sân khấu ca, múa, nhạc mang đậm tính dân gian truyền thống.
Hát Tuồng
Múa rối
Đua thuyền
Đấu vật
BÀI 20: XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA DÂN TỘC TRONG CÁC TK X - XV




II, Giáo dục, văn học, nghệ thuật, khoa học – kĩ thuật.
4, Khoa học – kĩ thuật
Đại Việt Sử Kí Toàn Thư, Lam Sơn Thực Lục
Dư địa chí, Hồng Đức bản đồ
Thiên Nam Dư Hạ, Hoàng Triều đại điển
Đại thành toán Pháp, lập thành toán pháp
Binh Thư Yếu Lược, Chế tạo súng thần cơ, đóng thuyền chiến có lầu (Nhà Hồ).
Đại Việt Sử kí Toàn thư
Binh Thư Yếu lược
Súng thần cơ
CỦNG CỐ BÀI HỌC
Câu 1: Hệ tư tưởng chính thống của các triều đại phong kiến Việt Nam từ thế kỉ X đến thế kỉ XV là:
A. Nho Giáo
B. Phật Giáo
C. Hồi Giáo
D. Đạo Giáo

NHÀ SỬ HỌC THÔNG THÁI
Đáp án: B
Câu 2: Nho giáo trở thành hệ tư tưởng chiếm vị trí độc tôn ở nước ta từ thế kỉ nào?
A. TK XIV
B. TK XV
C. TK XII-XV
D. TK XIII
Đáp án: B
Câu 3: Ý nào không chính xác về biểu hiện đạo Phật luôn luôn giữ một vị trí đặc biệt quan trọng dưới thời Lý – Trần?
A. Nhà nước cấm các tôn giáo khác hoạt động, trừ đạo Phật
B. Vua quan nhiều người cũng theo đạo Phật, đã góp tiền để xây dựng chùa đúc chuông, tô tượng
C. Nhà sư được triều đình tôn trọng, có lúc cùng tham gia bàn việc nước
D. Khắp nơi trong cả nước, đâu đâu cũng có chùa chiền được xây dựng
Đáp án: A
Câu 4: Trong các TK X-XIV, xuất hiện hàng loạt những công trình nghệ thuật kiến trúc liên quan đến Phật giáo là:
A. Đền
B. Đạo, quán
C. Chùa, tháp
D. Văn miếu
Đáp án: C
Câu 5: Nghệ thuật chèo, tuồng, múa rối nước ở nước ta phát triển từ thời:
A. Đinh-Tiền Lê
B. Trần
C. Lý
D. Lê Sơ
Đáp án: C