1
XỬ LÍ TÌNH HUỐNG:
MỘT VỤ MẤT TIỀN CỦA HỌC SINH
Chuyện là, vào năm học 2013-2014, tôi được nhà trường phân công dạy lớp 5/3; lớp có 29 học sinh. Tôi nhận lớp và chủ nhiệm được khoảng hơn hai tháng đầu ở học kỳ I . Đa số các em đều ngoan ngoãn, chăm chỉ học tập và điều làm cho tôi yên tâm nhất là chưa xảy ra tình huống nào để tôi phải xử lý. Tôi mừng thầm, vậy là năm nay mình dạy lớp này chắc sẽ nhẹ nhàng lắm đây.
Một hôm, đang dạy tiết thứ ba, tôi nêu câu hỏi giúp các em chốt lại kiến thức trọng tâm để kết thúc tiết học thì học sinh giơ tay. Tôi nghĩ là các em xin phát biểu về kiến thức tôi vừa hỏi, nhưng không ngờ, em nói:
2
- Thưa cô, bạn Ngọc Hân mất tiền.
Tôi hỏi:
- Ngọc Hân, em mất bao nhiêu tiền?
Em trả lời:
- Thưa cô, em mất 50.000 đồng.
Tôi nghĩ: Hôm nay mình gặp tình huống khó rồi đây, lớp học không còn bình yên nữa rồi. Thế là tôi chốt nhanh kiến thức để kết thúc tiết học vì lúc này còn khoảng 6 phút nữa là đến giờ ra chơi giữa giờ.
3
XỬ LÝ:

Bước 1: Xác định tình huống có thật hay không:
Khi nghe em nói mất 50.000 đồng, tôi thấy hơi bất ngờ. Tôi suy nghĩ giây lát, rồi hỏi:
- Em nhớ kỹ xem, hôm nay có mang theo số tiền đó không? Em khẳng định:
- Thưa cô, có ạ!
Tôi hỏi tiếp:
- Vậy, em để tiền ở đâu?
- Thưa cô, em để tiền trong cặp của em.
4
Để xác định rõ tình huống, tôi hỏi tiếp:
- Trong lớp, có bạn nào thấy Ngọc Hân để 50.000 đồng trong cặp không?
Em học sinh báo với tôi Ngọc Hân mất tiền lúc nãy, liền đứng lên nói:
- Thưa cô, em thấy bạn Ngọc Hân đem theo 50.000 và còn có bạn Mai, bạn Liên, Bạn Trâm, bạn D cũng thấy nữa cô. Em còn thấy bạn ép tờ tiền vào trong bìa sách Toán. Sau một số thông tin trao đổi với các em, tôi nhận định số tiền mà Ngọc Hân bị mất là đúng sự thật.
5
Bước 2. Trấn an học sinh.
Khi nghe bạn nói Ngọc Hân mất tiền, cả lớp xôn xao có vẻ như nghi ngờ lẫn nhau. Để trấn an học sinh mất tiền và học sinh cả lớp, tôi nói:
- Các em bình tĩnh, giữ trật tự, không nên nghi ngờ nhau như vậy! Rồi tôi bảo Ngọc Hân yên tâm, cô sẽ giúp em tìm lại tiền.
6
Bước 3. Xác định phạm vi học sinh có thể lấy cắp tiền.
Sau khi xác định số tiền bị mất tại lớp là sự thật, tôi bắt đầu xác định phạm vi học sinh có thể lấy cắp tiền là học sinh trong lớp hay là học sinh lớp khác. Tôi hỏi:
- Các em có thấy bạn nào ở các lớp khác hay người lạ vào lớp mình không? Học sinh trả lời: Dạ không có.
Vậy là phạm vi đã được thu hẹp lại là chỉ còn học sinh trong lớp. Tôi tiếp tục thăm dò học sinh trong lớp.
7
Tôi nhìn quanh lớp một lượt rồi dừng lại ở nhóm học sinh ngồi xung quanh Ngọc Hân thì thấy em D không lên tiếng và hình như em đang bối rối,vẻ mặt không được tự nhiên. Không lẽ em D đã lấy cắp tiền? Nếu đúng như thế thì phạm vi lại càng thu hẹp. Thế là tôi bắt đầu quan sát cử chỉ, thái độ em D kỹ hơn.
Bước 4. Tôi dùng lời khuyên bảo để học sinh trả lại tiền. Chợt có tiếng trống báo hiệu giờ ra chơi, tôi nán lại thêm vài phút để khuyên em trả lại tiền. Tôi nghĩ em không có lòng tham mà chỉ vì thấy số tiền lớn nên ham tiền, nhất thời mới phạm lỗi.Tôi nói:
- Các em biết không, đầu năm học, qua tìm hiểu, cô được biết gia đình bạn Ngọc Hân có hoàn cảnh khó khăn.
8
9
Vì vậy, để có 50.000 đồng mua sách tham khảo, ngoài giờ học và chăm sóc ông bà ( lúc ba mẹ vắng nhà), bạn đã ra các đám ruộng gần nhà để câu cá bán, lâu lắm rồi mới dành dụm được số tiền này. Hoàn cảnh của bạn khó khăn như thế, các em nên thương bạn nhiều hơn, chứ ai lại nỡ lòng nào nhặt được tiền của bạn mà không cho bạn xin lại, phải không các em? Rồi tôi vừa cười vừa hỏi: Phải không bạn D?
Nói đến đây, tôi cho lớp ra chơi. Đồng thời tôi cũng đến nói nhỏ với cô bán quà bánh ở căn tin nhờ cô để ý xem có học sinh nào mua quà bánh bằng tờ giấy tiền 50.000 đồng hay không.
10
Hết giờ ra chơi, tôi đến hỏi thì được cô cho biết là không có. Tôi trở về lớp, trước khi bắt đầu tiết học thứ tư, tôi tiếp tục đánh vào tâm lý các em một lần nữa. Tôi nói:
- Bạn Ngọc Hân mất tiền, vẫn chưa có em nào cho bạn xin lại. Hay là các em ngại vì sợ bạn cho là mình lấy cắp. Nếu ngại thì cuối buổi học, có thể gặp riêng cô, nhờ cô đưa tiền lại cho bạn Ngọc Hân cũng được. Cô hứa sẽ giữ bí mật, không nói tên bạn này cho ai biết. Rồi tôi tiếp tục các tiết dạy cho đến cuối buổi học, tình hình không có gì khả quan.
11
Bước 5. Đánh vào tâm lý học sinh.
Tôi nói:
- Số tiền 50.000 đồng đối với các em có hoàn cảnh gia đình khá giả thì không lớn, có thể các em được cha mẹ cho để mua sách. Còn đối với bạn Ngọc Hân thì nó rất lớn, nó do chính sức lao động của bạn làm ra và dành dụm đã lâu lắm rồi mới có được. Bạn lỡ đánh rơi, các em nhặt được không cho bạn xin lại mà giữ lại để mua quà bánh ăn. Vậy các em ăn bánh có ngon không? Dừng lại một chút, tôi nói tiếp:
- Cô nghĩ, chắc bạn đó ăn bánh không ngon đâu các em. Cả lớp lại nhao nhao lên: Không ngon đâu cô, không ngon đâu cô,…. Tôi nhìn em D, tôi thấy em vẫn có vẻ lúng túng, bối rối.
12
Chợt có tiếng trống báo hiệu hết buổi học, tôi tiếp tục đánh tâm lý mạnh hơn. Tôi nói:
- Từ lúc phát hiện Ngọc Hân mất tiền đến giờ, cô đã quan sát kỹ các bạn trong lớp chúng ta, cô thấy có một bạn bị bối rối, lúng túng, cô có thể đoán được bạn đó nhặt được tiền của bạn Hân. Nếu ngại không dám gặp cô trả lại tiền cho bạn thì em có thể để lại tiền đâu đó hoặc chỗ Ngọc Hân ngồi cũng được. Rồi tôi cho lớp ra về.
Cuối buổi học, tôi nán lại một chút vẫn không thấy em D ở lại gặp tôi để trả lại tiền. Tôi đi xuống chỗ ngồi của Ngọc Hân cũng không thấy tiền. Tôi tự hỏi: Không lẽ mình đã thất bại trong tình huống này rồi sao?
13
Đêm hôm đó, tôi cứ suy nghĩ mãi vì chưa tìm lại được tiền cho Ngọc Hân. Phải chăng các giải pháp của tôi chưa được tốt? Tiếp theo, tôi phải dùng biện pháp gì nữa đây,… . Tôi quyết định, hôm sau tiếp tục đánh vào tâm lý em D mạnh hơn, dùng từ ngữ thiết tha hơn nữa để em trả lại tiền.
Hôm sau, vừa vào lớp, tôi định nói những gì đêm qua tôi đã nghĩ nhưng tôi chưa kịp nói thì học sinh lại cho biết là Ngọc Hân đã tìm lại được tiền. Nhìn thấy Ngọc Hân rất là vui mừng, tôi thở phào nhẹ nhỏm.
14
Bước 6. Giáo dục:
Tôi nói: Bạn Ngọc Hân đã tìm lại được tiền, cô vui lắm, cô nghĩ chắc các em cũng vui như cô. Tôi đưa mắt nhìn, nét mặt em nào cũng rạng rỡ, tươi vui không còn vẻ lo lắng nghi ngờ lẫn nhau như trước nữa.
Tôi nói tiếp: Từ nay các em nhớ giữ gìn đồ dùng, tiền của,….của mình cẩn thận hơn. Nếu bạn lỡ đánh rơi, em nào nhặt được thì nên cho bạn xin lại, hoặc báo với cô để nhờ cô trả lại cho bạn. Có như vậy, các em mới xứng đáng là trò ngoan, cháu ngoan Bác Hồ, nghe các em!
Tôi bắt đầu tiết dạy như thường ngày. Đến giờ ra chơi, lúc học sinh ra khỏi phòng học, chỉ có em D còn đang nán lại làm gì đó.
15
Bước lại gần, tôi hỏi:
- Sao em không ra chơi cùng các bạn? Em từ từ đứng lên và ngập ngừng nói:
- Thưa cô, em …em có lỗi. Tôi hỏi:
- Em có lỗi gì? Em D trả lời:
- Thưa cô, em đã lỡ… lấy …. tiền của bạn.
Tôi dỗ dành: Em có lỗi mà biết suy nghĩ như vậy là tốt! Em đã trả lại tiền cho bạn, biết nhận lỗi và hứa sửa lỗi là em cũng đáng khen. Đừng làm như vậy nữa nghe em! Thôi, em hãy ra chơi cùng các bạn đi!
Được nhận lỗi, được tôi tha thứ, em D bước nhanh ra sân cùng nô đùa với các bạn như chưa có chuyện gì xảy ra.
Tóm lại:
Lúc sinh thời, Bác Hồ có nói:
Hiền dữ phải đâu là tính sẵn
Phần nhiều do giáo dục mà nên.
Vì vậy, muốn giáo dục thế hệ trẻ trở thành người tốt, người hữu dụng cho đất nước, chúng ta phải chung sức làm tốt công tác giáo dục ngay từ khi các em còn ngồi trên ghế nhà trường.