Ai nhanh hơn?
*Chia lớp thành 4 nhóm với 4 màu giấy tương ứng
*Trong vòng 3', nhóm sẽ viết nhanh những từ ngữ xưng hô trong tiếng Việt vào giấy nhớ theo 3 nhóm
Gia đình, họ hàng

Bạn bè

Đồng nghiệp
*Nhóm nào dán được nhiều từ đúng lên bảng hơn sẽ thắng
XƯNG HÔ TRONG HỘI THOẠI
I.

Từ ngữ xưng hô và việc sử dụng từ ngữ xưng hô
TIẾNG VIỆT
NGÔI

SỐ ÍT

SỐ NHIỀU
Ngôi

I
Ngôi II
Ngôi III
Điền đại từ xưng hô, các danh từ chỉ quan hệ thích hợp vào 2 bảng sau và so sánh
TIẾNG ANH
NGÔI

SỐ ÍT

SỐ NHIỀU
Ngôi

I
Ngôi II
Ngôi III
TIẾNG VIỆT
NGÔI

SỐ ÍT

SỐ NHIỀU
Ngôi

I
Ngôi II
Ngôi III
TIẾNG ANH
NGÔI

SỐ ÍT

SỐ NHIỀU
Ngôi

I
Ngôi II
Ngôi III
Tôi, ta, tao, tớ…

Chúng tôi, chúng ta, bọn tớ…

Mày, cậu, anh, chị…

Chúng mày, tụi bay, các cậu, các anh/chị…

Anh ấy, chị ấy, bạn ấy, nó…

Họ, các bạn ấy, chúng nó…

I

We

You

You

He, she, it

They

 Hệ thống từ ngữ xưng hô trong tiếng Việt rất phong phú
Nước mắt ràn rụa, cô bé mếu máo:

* Bác sĩ ơi, liệu ba con có qua khỏi không?

Vị bác sĩ ôn tồn:

- Con yên tâm đi, ba con không sao, bác sĩ hứa sẽ chữa khỏi bệnh cho ba con.

Gạt nước mắt, cô bé ghé sát tai cha:

- Ba ơi! Bác sĩ giỏi lắm ba ạ, ba sẽ khoẻ lại thôi
 Danh từ khi dùng làm từ ngữ xưng hô có thể ở 3 ngôi
TỪ NGỮ XƯNG HÔ PHONG PHÚ
TỪ NGỮ XƯNG HÔ PHONG PHÚ
TỪ NGỮ XƯNG HÔ PHONG PHÚ
Đọc ví dụ 2a- 2b (sgk –tr38 -39)

Xác định từ ngữ xưng hô

Phân tích, lí giải sự thay đổi về cách xưng hô
DẾ CHOẮT

Xưng “em” + Gọi “anh”  Nhún nhường, lễ phép

Xưng “tôi” + gọi “anh”  Quan hệ bình đẳng

DẾ MÈN

Xưng “ta” + gọi “chú mày”  Kiêu căng vì là kẻ mạnh

Xưng “tôi” + Gọi “anh”  Sự tôn trọng
Sự thay đổi về cách xưng hô là do tình huống giao tiếp thay đổi, vị thế hai nhân vật thay đổi. Ở đoạn (a), Dế Choắt yếu thế, Mèn là kẻ mạnh. Đoạn (b), Mèn là kẻ mang ơn Dế Choắt, Mèn hối hận về hành động của mình.
Qua những ví dụ vừa rồi, em thấy hệ thống từ ngữ xưng hô trong tiếng Việt có gì đặc biệt?
Ghi nhớ

Tiếng Việt có một hệ thống từ ngữ xưng hô rất phong phú, tinh tế và giàu sắc thái biểu cảm

Người nói cần căn cứ vào đối tượng và các đặc điểm khác của tình huống giao tiếp để xưng hô cho thích hợp
II.

Luyện tập
... Ngày mai, chúng ta làm lễ thành hôn, mời thầy đến dự.

Anna.

Nội dung thiệp mời đám cưới (của 1 học viên nước ngoài gửi cho giáo sư VN) dưới đây có gì nhầm lẫn? Vì sao có sự nhầm lẫn ấy? Em sẽ sửa thế nào?

ĐA
Ngày mai, chúng ta làm lễ thành hôn, mời thầy đến dự.

_ Chúng ta_: Gồm người nói + người nghe  Ngôi gộp

Ngày mai, chúng tôi làm lễ thành hôn, mời thầy đến dự.

*_Chúng tôi_: Chỉ có người nói, không có người nghe  Ngôi trừ
Trở vê
*Mẹ ra mời sứ giả vào đây... * Ông về tâu với vua sắm cho ta một con ngựa sắt, ...ta sẽ phá tan lũ giặc này.
Nhận xét cách xưng hô của cậu bé với mẹ và với sứ giả trong đoạn trích sau:

ĐA
Trở vê

→ Đối với mẹ, Gióng là đứa trẻ, đối với quốc gia, Gióng là người hùng

Với mẹ: Xưng hô, gọi “mẹ” như bình thường

Với sứ giả, xưng hô “ông – ta”  Biểu hiện kì lạ, khác thường
Vì sao trong văn bản khoa học, mặc dù tác giả văn bản chỉ gồm 1 người nhưng người ta vẫn xưng

là chúng tôi?

Việc dùng “chúng tôi” dụng ý làm tăng tính khách quan ngôn ngữ khoa học, thể hiện sự khiêm tốn của tác giả

Khi tác giả văn bản khoa học xưng tôi, tác giả muốn nhấn mạnh quan điểm cá nhân của mình trước vấn đề nào đó.

Trở vê
*Thưa thầy, thầy nhớ con không? * Thưa ngài, ngài là... * Thưa thầy, với thầy, con vẫn là đứa học trò cũ. Con có được những thành công hôm nay là là nhờ sự giáo dục của thầy ngày nào...
ĐA

Phân tích cách dùng từ ngữ xưng hô và thái độ của người nói trong câu chuyện sau:
Trở vê

 Xưng khiêm, hô tôn  Câu chuyện giáo dục về tinh thần “tôn sư trọng đạo”

Vị tướng: Xưng “con”, gọi “thầy”  Kính trọng, biết ơn thầy

Thầy: Gọi “ngài”

 Tôn trọng
- Tôi nói, đồng bào nghe rõ không?

Phân tích tác dụng của việc dùng từ xưng hô trong câu nói sau của Bác

ĐA
Trước Cách mạng tháng tám 1945, đất nước phong kiến, người đứng đầu nhà nước xưng “trẫm” với bề tôi, kẻ dưới

Bác - chủ tịch nước, người đứng đầu nước Việt Nam mới xưng “tôi” gọi nhân dân là “đồng bào”

→ Người nghe cảm giác gần gũi người nói với người nghe

Trở vê
Ô hay! Thế ra ông cũng là cha tôi ư? Ông lại biết nói chứ không như cha tôi trước kia chỉ nín thin thít.

_Chàng ngạc nhiên gạn hỏi. Đứa con nhỏ nói:_

* Trước đây thường có một người đàn ông, đêm nào cũng đến, mẹ Đản đi cũng đi, mẹ Đản ngồi cũng ngồi, nhưng chẳng bao giờ bế Đản cả
Phân tích cách dùng từ ngữ xưng hô và thái độ của bé Đản trong 2 lời sau:

ĐA
Trở vê
*Ngạc nhiên, xa lạ
Ô hay! Thế ra ông cũng là cha tôi ư? Ông lại biết nói chứ không như cha tôi trước kia chỉ nín thin thít.
*Bước đầu quen với đối tượng
Trước đây thường có một người đàn ông, đêm nào cũng đến, mẹ Đản đi cũng đi, mẹ Đản ngồi cũng ngồi, nhưng chẳng bao giờ bế Đản cả
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

01

02

03

Ôn bài + hoàn thiện bài tập 6 (sgk – tr 41-42)

Sưu tầm 1 số câu nói về chủ đề giao tiếp

Chuẩn bị bài viết số 1 – Văn thuyết minh