Ai
nhanh
hơn?

 Chia lớp thành 4 nhóm
với 4 màu giấy tương ứng
 Trong vòng 3', nhóm sẽ
viết nhanh những từ ngữ
xưng hô trong tiếng Việt
vào giấy nhớ theo 3
nhóm
 Nhóm nào dán được
nhiều từ đúng lên bảng

Gia
đình,
Đồng
Bạn bè
họ
nghiệp
hàng

XƯNG HÔ TRONG HỘI
THOẠI

I
Từ ngữ.xưng hô

và việc sử dụng
từ ngữ xưng hô

Điền đại từ xưng hô, các danh từ chỉ quan hệ
thích hợp vào 2 bảng sau và so sánh
TIẾNG VIỆT
NGÔ
I
Ngôi
I
Ngôi
II
Ngôi
III

SỐ ÍT

SỐ NHIỀU

TIẾNG ANH
NGÔI
Ngôi
I
Ngôi
II
Ngôi
III

SỐ ÍT

SỐ NHIỀU

TIẾNG VIỆT
NGÔ
SỐ ÍT
I
Tôi, ta, tao,
Ngôi
tớ…
I

SỐ NHIỀU

Chúng tôi, chúng
ta, bọn tớ…
Mày, cậu, anh, Chúng mày, tụi
bay, các cậu, các
Ngôi chị…
anh/chị…
II
Anh ấy, chị ấy, Họ, các bạn ấy,
Ngôi bạn ấy, nó… chúng nó…

III

TIẾNG ANH
NGÔI

SỐ ÍT

SỐ NHIỀU

Ngôi
I

I

We

Ngôi
II

You

You

Ngôi
III

He, she, it

They

 Hệ thống từ ngữ xưng hô trong tiếng Việt rất phong phú

Nước mắt ràn rụa, cô bé mếu máo:
- Bác sĩ ơi, liệu ba con có qua khỏi không?
Vị bác sĩ ôn tồn:
- Con yên tâm đi, ba con không sao, bác sĩ hứa sẽ
chữa khỏi bệnh cho ba con.
Gạt nước mắt, cô bé ghé sát tai cha:
- Ba ơi! Bác sĩ giỏi lắm ba ạ, ba sẽ khoẻ lại thôi

 Danh từ khi dùng làm từ ngữ xưng hô có thể ở 3 ngôi

TỪ NGỮ XƯNG HÔ PHONG PHÚ

TỪ NGỮ XƯNG HÔ PHONG PHÚ

TỪ NGỮ XƯNG HÔ PHONG PHÚ

Đọc ví dụ 2a- 2b (sgk –tr38
-39)

Xác định từ ngữ xưng hô

Phân tích, lí giải sự thay
đổi về cách xưng hô

DẾ CHOẮT

DẾ MÈN

Xưng “em” +
Gọi “anh” 
Nhún nhường,
lễ phép

Xưng “ta” +
gọi “chú mày”
 Kiêu căng
vì là kẻ mạnh

Xưng “tôi” +
gọi “anh” 
Quan hệ bình
đẳng

Xưng “tôi” +
Gọi “anh” 
Sự tôn trọng

Sự thay đổi về cách xưng
hô là do tình huống giao
tiếp thay đổi, vị thế hai
nhân vật thay đổi. Ở
đoạn (a), Dế Choắt yếu
thế, Mèn là kẻ mạnh.
Đoạn (b), Mèn là kẻ
mang ơn Dế Choắt, Mèn
hối hận về hành động
của mình.

Qua những ví dụ vừa
rồi, em thấy hệ thống
từ ngữ xưng hô trong
tiếng Việt có gì đặc
biệt?

Ghi
nhớ
Tiếng Việt có một hệ thống từ ngữ xưng hô rất
phong phú, tinh tế và giàu sắc thái biểu cảm

Người nói cần căn cứ vào đối tượng và các đặc
điểm khác của tình huống giao tiếp để xưng hô
cho thích hợp

II.

Luyện tập

Nội dung thiệp mời đám cưới (của 1 học viên
nước ngoài gửi cho giáo sư VN) dưới đây có gì
nhầm lẫn? Vì sao có sự nhầm lẫn ấy? Em sẽ
sửa thế nào?

... Ngày mai,
chúng ta làm
lễ thành hôn,
ĐA

Ngày mai, chúng ta làm
lễ thành hôn, mời thầy
 Chúngđến
ta: Gồmdự.
người nói + người nghe  Ngôi gộp
Ngày mai, chúng tôi làm
lễ thành hôn, mời thầy
 Chúng tôi: Chỉ có người nói, không có người nghe  Ngôi
đến
dự.
Trở
trừ
vê

Nhận xét cách xưng hô của cậu
bé với mẹ và với sứ giả trong
đoạn trích sau:

-Mẹ ra mời sứ giả vào
đây...
- Ông về tâu với vua sắm
cho ta một con ngựa sắt,
...ta sẽ phá tan lũ giặc
này.
ĐA

Với mẹ: Xưng hô, gọi
“mẹ” như bình
thường

Với sứ giả, xưng hô “ông
– ta”  Biểu hiện kì lạ,
khác thường

→ Đối với mẹ, Gióng là đứa trẻ, đối với quốc gia,
Gióng là người hùng

Trở
vê

Vì sao trong văn bản khoa học, mặc dù tác giả văn bản chỉ
gồm 1 người nhưng người ta vẫn xưng
là chúng tôi?

Việc dùng “chúng tôi”
dụng ý làm tăng tính khách
quan ngôn ngữ khoa học,
thể hiện sự khiêm tốn của
tác giả

Khi tác giả văn bản khoa
học xưng tôi, tác giả muốn
nhấn mạnh quan điểm cá
nhân của mình trước vấn
đề nào đó.
Trở
vê

Phân tích cách dùng từ ngữ xưng
hô và thái độ của người nói trong
câu chuyện sau:
-Thưa thầy, thầy nhớ con không?
- Thưa ngài, ngài là...
- Thưa thầy, với thầy, con vẫn là đứa
học trò cũ. Con có được những thành
công hôm nay là là nhờ sự giáo dục
của thầy ngày nào...
ĐA

Vị tướng: Xưng “con”,
gọi “thầy”  Kính trọng,
biết ơn thầy

Thầy: Gọi “ngài”
 Tôn trọng

 Xưng khiêm, hô tôn  Câu chuyện giáo dục về tinh
thần “tôn sư trọng đạo”

Trở
vê

Phân tích tác dụng của việc
dùng từ xưng hô trong câu
nói sau của Bác

- Tôi nói, đồng bào
nghe rõ không?
ĐA

Trước Cách mạng
tháng tám 1945, đất
nước phong kiến,
người đứng đầu nhà
nước xưng “trẫm” với
bề tôi, kẻ dưới

Bác - chủ tịch nước,
người đứng đầu nước
Việt Nam mới xưng
“tôi” gọi nhân dân là
“đồng bào”

→ Người nghe cảm
giác gần gũi người nói
với người nghe

Trở
vê

Phân tích cách dùng từ ngữ xưng hô và thái độ của bé
Đản trong 2 lời sau:
Ô hay! Thế ra ông cũng là cha tôi ư?
Ông lại biết nói chứ không như cha
tôi trước kia chỉ nín thin thít.
Chàng ngạc nhiên gạn hỏi. Đứa con
nhỏ nói:
- Trước đây thường có một người đàn
ông, đêm nào cũng đến, mẹ Đản đi
cũng đi, mẹ Đản ngồi cũng ngồi,
nhưng chẳng bao giờ bế Đản cả

ĐA

Ô hay! Thế ra ông cũng là
cha tôi ư? Ông lại biết nói
chứ không như cha tôi trước
kia chỉ nín thin thít.

• Ngạc nhiên, xa
lạ

Trước đây thường có một
người đàn ông, đêm nào cũng
đến, mẹ Đản đi cũng đi, mẹ
Đản ngồi cũng ngồi, nhưng
chẳng bao giờ bế Đản cả

• Bước đầu quen
với đối tượng
Trở
vê

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

01

Ôn bài + hoàn thiện bài tập 6 (sgk – tr 41-42)

02

Sưu tầm 1 số câu nói về chủ đề giao tiếp

03

Chuẩn bị bài viết số 1 – Văn thuyết minh