CHÀO CÁC EM ĐẾN TIẾT HỌC

KIỂM TRA 5 PHÚT
Câu 1. Tác giả của văn bản; Đức tính giản dị của Bác
Hồ là ai ? Giới thiệu xuất xứ văn bản (ngắn gọn) ? (4 đ)
Câu 2. Nêu nội dung của văn bản; Đức tính giản dị của
Bác Hồ ? (6 điểm)
5 phút
Hết
thời bắt
gianđầu
làm bài

NGỮ VĂN 8
Văn bản;
Ý NGHĨA VĂN CHƯƠNG
Hoài Thanh

BÀI 24 – TIẾT 96: Văn bản:

Ý NGHĨA VĂN CHƯƠNG

- HOÀI THANH-

I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả:

+ Hoài Thanh (1909-1982) tên khai sinh là
Nguyễn Đức Nguyên, sinh ra trong một gia
đình nhà nho nghèo.
+ Năm 1927 gia nhập Tân Việt Cách mạng
đảng. Năm 1931 vào Huế đi dạy học, làm
báo, viết văn.
- Đã từng là hội viên Hội nhà văn Việt
Nam, Tổng thư kí Hội Liên hiệp Văn học
nghệ thuật Việt Nam.
+ Nhà phê bình văn học xuất sắc, tác
giả của cuốn Thi nhân Việt Nam (một
công trình nghiên cứu về phong trào Thơ
mới)

I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả:
- Hoài Thanh- Nguyễn Đức Nguyên (1902 – 1982)
- Quê: Nghệ An
- Là nhà văn, nhà báo, nhà giáo, nhà phê bình văn học
- Ông được truy tặng giải thưởng Hôc Chí Minh
về văn học nghệ thuật.

I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả:
2. Tác phẩm:
a. Xuất xứ: Ra đời năm 1936, có lần ra đời đã đổi tên thành
“ ý nghĩa và công dụng của văn chương”
b. Thể loại: Nghị luận
Vấn đề nghị luận => nghị luận về ý nghĩa của văn chương.
c. Bố cục: 2
- Phần 1( từ đầu…. “muôn vật, muôn loài”) => Nguồn gốc
của văn chương.
- Phần 2( còn lại): => Công dụng của văn chương.

Ý nghĩa văn chương
Người ta kể chuyện đời xưa, một nhà thi sĩ Ấn Độ trông thấy một
con chim bị thương rơi xuống bên chân mình. Thi sĩ thương hại
quá, khóc nấc lên, quả tim cùng hòa một nhịp với sự run rẩy của
con chim sắp chết. Tiếng khóc ấy, dịp đau thương ấy chính là
nguồn gốc của thi ca.
Câu chuyện có lẽ chỉ là một câu chuyện hoang đường, song không
phải là không có ý nghĩa. Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là
lòng thương người và rộng ra thương cả muôn vật, muôn loài. […]

Văn chương sẽ là hình dung của sự sống muôn hình vạn trạng. Chẳng
những thế, văn chương còn sáng tạo ra cả sự sống.[…]
Vậy thì, hoặc hình dung sự sống, hoặc sáng tạo sự sống, nguồn gốc
của văn chương đều là tình cảm, là lòng vị tha.Và vì thế, công dụng
của văn chương cũng là giúp cho tình cảm và gợi lòng vị tha.
Một người hằng ngày chỉ cặm cụi lo lắng vì mình, thế mà khi xem
truyện hay ngâm thơ có thể vui, buồn, mừng, giận cùng những người
ở đâu đâu, vì những chuyện ở đâu đâu, há chẳng phải là chứng cớ cho
cái mãnh lực lạ lùng của văn chương hay sao?

Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có, luyện những tình
cảm ta sẵn có; cuộc đời phù phiếm và chật hẹp của cá nhân vì văn chương
mà trở nên thâm trầm và rộng rãi đến trăm nghìn lần.
Có kẻ nói từ khi các thi sĩ ca tụng cảnh núi non, hoa cỏ, núi non, hoa cỏ
trông mới đẹp; từ khi có người lấy tiếng chim kêu, tiếng suối chảy làm đề
ngâm vịnh, tiếng chim, tiếng suối nghe mới hay. Lời ấy tưởng không có gì là
quá đáng.
[...] Nếu trong pho lịch sử loài người xóa các thi nhân,văn nhân và đồng
thời trong tâm linh loài người xóa hết những dấu vết họ còn lưu lại thì cái
cảnh tượng nghèo nàn sẽ đến bực nào!...

(Hoài Thanh* trong Bình luận văn chương,
NXB Giáo dục, Hà Nội, 1998)

Người ta kể chuyện đời xưa, một nhà thi sĩ Ấn Độ trông thấy một con chim bị thương rơi
xuống bên chân mình. Thi sĩ thương hại quá, khóc nức lên, quả tim cùng hoà một nhịp với sự
run rẩy của con chim sắp chết. Tiếng khóc ấy, dịp đau thương ấy chính là nguồn gốc của thi ca.
Câu chuyện có lẽ chỉ là một câu chuyện hoang đường, song không phải không có ý nghĩa.
Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là lòng thương người và rộng ra là thương cả muôn vật,
muôn loài.[…] Phần 1: Nguồn gốc cốt yếu của văn chương
Văn chương sẽ là hình dung của sự sống muôn hình vạn trạng. Chẳng những
thể, văn chương còn sáng tạo ra sự sống.[…]  Nhiệm vụ của văn chương
Vậy thì, hoặc hình dung sự sống, hoặc sáng tạo ra sự sống, nguồn gốc của văn
chương đều là tình cảm, là lòng vị tha. Và vì thế, công dụng của văn chương cũng là
Phần 2
giúp cho tình cảm và gợi lòng vị tha.
Một người hằng ngày chỉ cặm cụi lo lắng vì mình, thế mà khi xem truyện hay ngâm
thơ có thể vui, buồn, mừng, giận cùng những người ở đâu đâu, vì những chuyện ở đâu
đâu, há chẳng phải là chứng cớ cho cái mãnh lực lạ lùng của văn chương hay sao?
Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có, luyện những tình cảm ta sẵn có;
cuộc đời phù phiếm và chật hẹp của cá nhân vì văn chương mà trở nên thâm trầm và rộng
rãi đến trăm nghìn lần.
Có kẻ nói từ khi các thi sĩ ca tụng cảnh núi non, hoa cỏ, núi non trông mới đẹp; từ khi
có người lấy tiếng chim kêu, tiếng suối chảy làm đề ngâm vịnh, tiếng chim, tiếng suối
nghe mới hay. Lời ấy tưởng không có gì là quá đáng.
[…] Nếu trong pho lịch sử loài người xoá hết các thi nhân, văn nhân và đồng thời trong
tâm linh loài người xoá hết những dấu vết họ còn lưu lại thì cái cảnh tượng nghèo nàn sẽ
đến bực nào!... Công dụng của văn chương

“ Người ta kể chuyện đời xưa, một nhà thi sĩ Ấn Độ trông
thấy một con chim bị thương rơi xuống bên chân mình. Thi sĩ
thương hại quá, khóc nức lên, quả tim cùng hoà nhịp với sự run
rẩy của con chim sắp chết. Tiếng khóc ấy, dịp đau thương ấy
chính là nguồn gốc của thi ca.
Câu chuyện có lẽ chỉ là một câu chuyện hoang đường, song
không phải không có ý nghĩa. Nguồn gốc cốt yếu của văn chương
là lòng thương người và rộng ra thương cả muôn vật, muôn loài.
[...]”

Tìm luận điểm, lí lẽ, dẫn chứng?

“(Dẫn chứng) Người ta kể chuyện đời xưa, một
nhà thi sĩ Ấn Độ trông thấy một con chim bị
thương rơi xuống bên chân mình. Thi sĩ thương
hại quá, khóc nức lên, quả tim cùng hoà nhịp với sự
run rẩy của con chim sắp chết. (Lí lẽ)Tiếng khóc ấy,
dịp đau thương ấy chính là nguồn gốc của thi ca.
(Lí lẽ) Câu chuyện có lẽ chỉ là một câu chuyện
hoang đường, song không phải không có ý nghĩa.
(Luận điểm) Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là
lòng thương người và rộng ra thương cả muôn
vật, muôn loài. [...]”

II. Phân tích :
1. Nguồn gốc cốt yếu của văn chương

- Dẫn chứng: “một thi sĩ…chân mình.”
→ Tạo sự hấp dẫn, dẫn dắt người đọc vào tác phẩm.
- Lí lẽ: “Câu chuyện…ý nghĩa”
→ Khẳng định tính nhân văn của câu chuyện.
Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là lòng thương người
và rộng ra thương cả muôn vật, muôn loài.
→ Quan niệm hoàn toàn đúng đắn và sâu sắc.

Người ta kể chuyện đời xưa, một nhà
thi sĩ Ấn Độ trông thấy một con chim
bị thương rơi xuống bên chân mình.
Thi sĩ thương hại quá, khóc nức lên,
quả tim hoà cùng một nhịp với sự run
rẩy của con chim sắp chết. Tiếng khóc
ấy, dịp đau thương ấy chính là nguồn
gốc cốt yếu của thi ca.
Câu chuyện có lẽ chỉ là một câu
chuyện hoang đường song không phải
là không có ý nghĩa. Nguồn gốc cốt
yếu của văn chương là lòng thương
người và rộng ra là thương cả muôn
vật muôn loài ...

(Dẫn chứng)
Người ta kể chuyện đời xưa, một nhà thi sĩ Ấn
Độ trông thấy một con chim bị thương rơi xuống bên
chân mình. Thi sĩ thương hại quá, khóc nức lên, quả tim
cùng hoà một nhịp với sự run rẩy của con chim sắp chết.
(Lí lẽ)

Tiếng khóc ấy, dịp đau thương ấy chính là nguồn gốc
của thi ca.
Câu chuyện có lẽ chỉ là một câu chuyện hoang
đường, song không phải không có ý nghĩa.
(Luận điểm)
Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là lòng thương
người và rộng ra thương cả muôn vật, muôn loài. [...]”

- Lập luận chặt chẽ.

Người ta kể chuyện đời xưa, một nhà thi sĩ Ấn Độ
trông thấy một con chim bị thương rơi xuống bên
chân mình. Thi sĩ thương hại quá, khóc nức lên, quả
tim hoà cùng một nhịp với sự run rẩy của con chim
sắp chết. Tiếng khóc ấy, dịp đau thương ấy chính là
nguồn gốc cốt yếu của thi ca.
Câu chuyện có lẽ chỉ là một câu chuyện hoang
đường song không phải là không có ý nghĩa. Nguồn
gốc cốt yếu của văn chương là lòng thương người và
rộng ra là thương cả muôn vật muôn loài ...

+ Văn chương xuất hiện khi con người có cảm xúc mãnh liệt trước
một hiện tượng đời sống.
+ Văn chương là niềm xót thương của con người trước những điều
đáng thương.

Cuộc chia tay của những con búp bê

Cổng trường mở ra

Người ta kể chuyện đời xưa, một nhà thi sĩ Ấn Độ
trông thấy một con chim bị thương rơi xuống bên
chân mình. Thi sĩ thương hại quá, khóc nức lên, quả
tim hoà cùng một nhịp với sự run rẩy của con chim
sắp chết. Tiếng khóc ấy, dịp đau thương ấy chính là
nguồn gốc cốt yếu của thi ca.
Câu chuyện có lẽ chỉ là một câu chuyện hoang
đường song không phải là không có ý nghĩa. Nguồn
gốc cốt yếu của văn chương là lòng thương người
và rộng ra là thương cả muôn vật muôn loài ...
Tình thương, lòng nhân ái, vị tha

II. Phân tích
1. Nguồn gốc cốt yếu của văn chương
- Kể câu chuyện => nêu luận điểm:
“ Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là lòng thương
người và rộng ra thương cả muôn vật, muôn loài”.
Dẫn dắt luận điểm theo kiểu quy nạp, tự nhiên, hấp
dẫn, xúc động.
Quan niệm đúng đắn, sâu sắc.

Trâu ơi, ta bảo trâu này.
Trâu ra ngoài ruộng, trâu cày với ta.
Cày đồng đang buổi ban trưa
Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày
Ai ơi bưng bát cơm đầy
Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần

 Văn chương bắt nguồn từ cuộc sống lao động.

Đêm nay Bác không ngủ. Bác thương người chiến sĩ đứng gác...

Bác thương
đoàn dân công...

 Văn chương bắt nguồn từ thực tế đấu tranh bảo vệ Tổ quốc, chống
giặc ngoại xâm.

 Văn chương bắt
nguồn từ đời sống văn
hoá, lễ hội, trò chơi...

25

Tình thương, lòng nhân ái,
vị tha
Nguồn gốc của
văn chương

Cuộc sống lao động
Cuộc sống chiến đấu
Lễ hội, trò chơi, phong tục
truyền thống...

II. Phân tích
2. Nhiệm vụ của văn chương
“ Văn chương sẽ là hình dung của sự sống muôn hình vạn
trạng. Chẳng những thế, văn chương còn sáng tạo ra sự
sống.(...)”
Cuộc sống của con người, của xã hội vốn muôn hình vạn
trạng, văn chương có nhiệm vụ phản ánh cuộc sống đó.

• Hoài Thanh viết: “Văn chương sẽ là hình dung
của sự sống muôn hình vạn trạng. Chẳng những
thế, văn chương còn sáng tạo ra sự sống…”
• Em hãy giải thích và tìm các dẫn chứng để làm
rõ các ý trên.

II. Phân tích
2. Nhiệm vụ của văn chương
“ Văn chương sẽ là hình dung của sự sống muôn hình vạn
trạng. Chẳng những thế, văn chương còn sáng tạo ra sự
sống.(...)”
- Văn chương phản ánh hiện thực cuộc
sống.
CÂU HỎI THẢO LUẬN
Em hãy tìm dẫn chứng để chứng minh rằng: văn
chương phản ánh cuộc sống qua các văn bản đã học?

 từ cuộc sống lao động.

Văn chương
là hình dung
của sự sống

Đêm nay Bác
không ngủ

Đức tính giản dị của Bác Hồ

Trò chơi

Lễ hội

Lượm
Cuộc
sống
chiến
đấu

Phong tục

Văn chương sẽ là hình dung của sự sống muôn hình vạn trạng.
Chẳng những thế, văn chương còn sáng tạo ra sự sống. [...]
.
•

.
Hình ảnh, kết quả của sự phản ánh,
sự miêu tả cuộc sống trong văn
chương.

Văn chương dựng lên những hình
ảnh, đưa ra những ý tưởng mà cuộc
sống hiện tại chưa có để mọi người
phấn đấu xây dựng.

Cây bút thần
Phản ánh cuộc đấu tranh
giữa người lao động và
giai cấp bóc lột trong
xã hội phong kiến.

Mã Lương là hình ảnh nhân
vật thể hiện ước mơ của nhân
dân về tài năng thần kì của
con người và tài năng đó
được dùng để chống lại cái
ác và tạo dựng cuộc sống tốt
đẹp cho người lao động.

“Cái cò lặn lội bờ ao...”
( Ca dao )
→ Phản ánh cuộc sống lao
động.

“Vụt qua mặt trận, đạn bay
vèo vèo”.
( Lượm - Tố Hữu)
→ Phản ánh cuộc sống
chiến đấu.

“ Văn chương sẽ là hình dung của sự sống
muôn hình vạn trạng. Chẳng những thế, văn
chương còn sáng tạo ra sự sống.(...)”
Văn chương dựng lên những hình ảnh, đưa ra những ý tưởng
mà cuộc sống hiện tại chưa có để mọi người phấn đấu xây
dựng, biến chúng thành hiện thực tương lai tốt đep.

II. Phân tích
2. Nhiệm vụ của văn chương
“ Văn chương sẽ là hình dung của sự sống muôn hình vạn
trạng. Chẳng những thế, văn chương còn sáng tạo ra sự
sống.(...)”
- Văn chương phản ánh hiện thực cuộc
- Văn chương sáng tạo ra sự sống.
sống.
CÂU HỎI THẢO LUẬN
Em hãy tìm dẫn chứng để chứng minh rằng: văn
chương sáng tạo cuộc sống qua các văn bản đã học?

Truyện “Thạch Sanh”

Truyện “ Cây bút thần”

 Phản ánh ước mơ công lý, cải tạo hiện thực xã hội, sự
công bằng cho người lao động của người xưa.

II. Phân tích
3. Công dụng của văn chương

Vậy thì, hoặc hình dung sự sống, hoặc sáng tạo ra sự sống, nguồn gốc của văn
chương đều là tình cảm, là lòng vị tha. Và vì thế, công dụng của văn chương cũng là
giúp cho tình cảm và gợi lòng vị tha.
Một người hằng ngày chỉ cặm cụi lo lắng vì mình, thế mà khi xem truyện hay
ngâm thơ có thể vui, buồn, mừng giận cùng những người ở đâu đâu, vì những chuyện ở
đâu đâu, há chẳng phải là các chứng cớ cho cái mãnh lực lạ lùng của văn chương hay
sao?
Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có, luyện những tình cảm ta sẵn
có; cuộc đời phù phiếm và chật hẹp của cá nhân vì văn chương mà trở lên thâm trầm
và rộng rãi đến trăm nghìn lần.
Có kẻ nói từ khi các ca sĩ ca tụng cảnh núi non, hoa cỏ, núi non, hoa cỏ trông mới
đẹp; từ khi có người lấy tiếng chim kêu, tiếng suối chảy làm đề tài ngâm vịnh, tiếng chim,
tiếng suối ấy nghe mới hay. Lời ấy tưởng không có gì quá đáng.
[…] Nếu trong pho lịch sử loài người xóa các thi nhân, văn nhân và đồng thời trong tâm
linh loài người xóa hết những dấu vết họ còn lưu lại thì cái cảnh tượng nghèo nàn đến bực
nào!...

Vậy thì, hoặc hình dung sự sống, hoặc sáng tạo ra sự sống, nguồn gốc của văn
chương đều là tình cảm, là lòng vị tha. ( Luận điểm) Và vì thế, công dụng của văn
chương cũng là giúp cho tình cảm và gợi lòng vị tha.
(Dẫn chứng) Một người hằng ngày chỉ cặm cụi lo lắng vì mình, thế mà khi xem
truyện hay ngâm thơ có thể vui, buồn, mừng giận cùng những người ở đâu đâu, vì
những chuyện ở đâu đâu, há chẳng phải là các chứng cớ cho cái mãnh lực lạ lùng của
văn chương hay sao?
(Lí lẽ) Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có, luyện những tình cảm
ta sẵn có; cuộc đời phù phiếm và chật hẹp của cá nhân vì văn chương mà trở lên
thâm trầm và rộng rãi đến trăm nghìn lần.
(Dẫn chứng) Có kẻ nói từ khi các ca sĩ ca tụng cảnh núi non, hoa cỏ, núi non,
hoa cỏ trông mới đẹp; từ khi có người lấy tiếng chim kêu, tiếng suối chảy làm đề tài
ngâm vịnh, tiếng chim, tiếng suối ấy nghe mới hay. Lời ấy tưởng không có gì quá đáng.
(Lí lẽ)[…] Nếu trong pho lịch sử loài người xóa các thi nhân, văn nhân và đồng
thời trong tâm linh loài người xóa hết những dấu vết họ còn lưu lại thì cái cảnh tượng
nghèo nàn đến bực nào!...

Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có, luyện những tình cảm
ta sẵn có; cuộc đời phù phiếm và chật hẹp của cá nhân vì văn chương mà trở
nên thâm trầm và rộng rãi đến trăm nghìn lần.
Có kẻ nói từ khi các thi sĩ ca tụng cảnh núi non, hoa cỏ, núi non, hoa cỏ
trông mới đẹp; từ khi có người lấy tiếng chim kêu, tiếng suối chảy làm đề
ngâm vịnh, tiếng chim, tiếng suối nghe mới hay. Lời ấy tưởng không có gì là
quá đáng.
 Văn chương làm đẹp và làm hay những thứ bình thường.
[...] Nếu trong pho lịch sử loài người xóa các thi nhân,văn nhân và đồng thời
trong tâm linh loài người xóa hết những dấu vết họ còn lưu lại thì cái cảnh
tượng nghèo nàn sẽ đến bực nào!...
-> Văn chương làm giàu đẹp thêm cho cuộc
sống.

II. Phân tích
3. Công dụng của văn chương
-(Dẫn
Khơichứng)
dậy trạng
cảm hằng
xúc cao
thượng
cho cụi
conlongười.
Mộtthái
người
ngày
chỉ cặm
lắng vì
mình, thế mà khi xem truyện hay ngâm thơ có thể vui, buồn,
-mừng
Rèn luyện
thế giới
cảmngười
xúc của
con đâu,
người.
giận cùng
những
ở đâu
vì những chuyện ở đâu
há
chẳng
phải
là
các
chứng
cớ
cho
cái
mãnh
lực
lạ
lùng
của
-đâu,
Văn
chương
làm
đẹp,
làm
hay
những
thứ
bình
thường.
(Lí lẽ) Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có,
văn chương hay sao?
luyện những tình cảm ta sẵn có; cuộc đời phù phiếm và chật hẹp
(Dẫn chứng) Có kẻ nói từ khi các ca sĩ ca tụng cảnh núi non, hoa
→của
Khơi
dậy
trạng
thái
cảm
xúc cao
thượng
cho con
người.
cá
nhân
vì
văn
chương
mà
trở
lên
thâm
trầm
và loại.
rộng rãi
- cỏ,
Cácnúi
thinon,
nhân,
văn
nhân
làm
giàu
sang
cho
lịch
sử
nhân
hoa cỏ trông mới đẹp; từ khi có người lấy tiếng
đếnlẽ)[…]
trăm nghìn
lần. pho lịch sử loài người xóa các thi nhân,
(Lí
Nếu
trong
chim kêu, tiếng suối chảy làm đề tài ngâm vịnh, tiếng chim, tiếng
văn
nhân
và
đồng
thời
trong
tâm
linh
loài
người
xóa
hết
→
Rèn
luyện
thế
giới
cảm
xúc
của
con
người.
suối ấy nghe mới hay. Lời ấy tưởng không có gì quá đáng.
những dấu vết họ còn lưu lại thì cái cảnh tượng nghèo nàn đến
→ Văn
chương làm đẹp, làm hay những thứ bình thường.
bực
nào!...
→ Các thi nhân, văn nhân làm giàu sang cho lịch sử nhân loại.

Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có, vì:
• Văn chương làm cho ta biết vui, buồn, hờn, giận vì những
chuyện không đâu, những người không quen biết.
• Văn chương làm cho đời sống thêm phong phú.
Nhưng mấy ai có nỗi lo nước thương nhà như Bác Hồ
trong bài “Cảnh khuya”.
Mấy ai có nỗi thương cảm khát vọng cao cả như Đỗ Phủ
trong bài “Bài ca nhà tranh bị gió thu phá”.
Nhưng mấy ai có tình cảm sâu sắc và cao cả, tình bạn
đậm đà chân thật như Nguyễn Khuyến trong bài thơ: “ Bạn
đến chơi nhà''. . .

Văn chương luyện những tình cảm ta sẵn có vì:
• Tình yêu ông bà, cha, mẹ… là những tình cảm sẵn có, văn
chương nhắc nhở ta tình cảm đối với ông bà, cha, mẹ…
Văn chương giáo dục lòng biết ơn đối với con người.
• Văn chương giúp chúng ta thêm yêu cái đẹp, yêu thiên
nhiên đất nước… giúp ta biết phân biệt phải- trái, xấutốt…

Ý NGHĨA VĂN CHƯƠNG
Nguồn gốc
Lòng
thương
người,
muôn vật,
muôn loài

Nhiệm vụ
Là hình
dung
của sự
sống

Sáng
tạo
ra sự
sống

Công dụng
Tình cảm và vị tha
Gây những
tình cảm ta
không có

Luyện
những
tình cảm
ta sẵn có

Tâm hồn, cuộc sống con người giàu, đẹp hơn nhờ văn chương

Trình bày vấn đề phức tạp một cách ngắn gọn,
chặt chẽ, dễ hiểu, có lí lẽ, có cảm xúc, hình ảnh

Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn

Vậy thì, hoặc hình dung sự sống, hoặc sáng tạo ra sự sống, nguồn gốc
của văn chương đều là tình cảm, là lòng vị tha. Và vì thế, công dụng
của văn chương cũng là giúp cho tình cảm và gợi lòng vị tha.
Một người hằng ngày chỉ cặm cụi lo lắng vì mình, thế mà khi xem
truyện hay ngâm thơ có thể vui, buồn, mừng, giận cùng những người
ở đâu đâu, vì những chuyện ở đâu đâu, há chẳng phải là chứng cớ
cho cái mãnh lực lạ lùng của văn chương hay sao ?
Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có, luyện những tình
cảm ta sẵn có; cuộc đời phù phiếm và chật hẹp của cá nhân vì văn
chương mà trở nên thâm trầm và rộng rãi đến trăm nghìn lần.
Có kẻ nói từ khi các thi sĩ ca tụng cảnh núi non, hoa cỏ, núi non, hoa
cỏ trông mới đẹp; từ khi có người lấy tiếng chim kêu, tiếng suối chảy
làm đề ngâm vịnh, tiếng chim, tiếng suối nghe mới hay.  Văn chương làm
đẹpNếu
và làmtrong
hay những
pho thứ
lịchbình
sửthường
loài người xóa các thi nhân, văn nhân và
đồng thời trong tâm linh loài người xóa hết những dấu vết họ còn
Văn chương
đẹp thêm
lưu lại thì cái cảnh tượng
nghèo làm
nàngiàu
sẽ đến
bực cho
nàocuộc
!...sống.
Lập luận chặt chẽ, giàu lí lẽ và cảm xúc.

NGHỆ THUẬT
Phong cách viết văn nghị luận của tác giả
+ Kết hợp lí lẽ, cảm xúc và hình ảnh
+ Có luận điểm rõ ràng, luận chứng minh bạch,
thuyết phục
+ Cách nêu dẫn chứng đa dạng, khi trước khi
sau, khi là một câu chuyện
+ Lời văn giản dị, giàu hình ảnh, cảm xúc

III. Tổng kết:
1. Nghệ thuật :Văn nghị luận có lí lẽ, cảm xúc và hình ảnh.
2. Nội dung : Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là tình
cảm, lòng vị tha. Văn chương là hình dung của sự sống
muôn hình và vạn trạng và sáng tạo ra sự sống, gây những
tình cảm ta không có, luyện những tình cảm sẵn có. Đời
sống tinh thần nhân loại nếu thiếu văn chương thì sẽ rất
nghè nàn.

IV. Luyện tập /trang 63,SGK:
Hoài Thanh viết: ''Văn chương gây cho ta những tình cảm
ta không có, luyện những tình cảm ta sẵn có''. Hãy dựa vào
kiến thức văn học đã có, giải thích và tìm dẫn chứng minh
cho câu nói đó.

* Giải thích:
Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có: văn chương có khả
năng rung động, khơi gợi những xúc cảm bên trong con người như nỗi
buồn, niềm vui, sự đồng cảm,…
Văn chương luyện những tình cảm ta sẵn có: văn chương diễn tả sâu sắc
những tình cảm của con người, khiến những tình cảm sẵn có trong ta trở
nên rõ ràng hơn, sắc nét hơn, phong phú hơn.
* Dẫn chứng:
Bài Sông nước Cà Mau của Đoàn Giỏi: tạo cho người đọc sự xúc động trước
vẻ đẹp sông nước Cà Mau dù người đọc chưa một lần được đến nơi này, tác
phẩm còn bồi dưỡng trong người đọc tình yêu với cảnh sắc quê hương, đất
nước.
Bài thơ Lượm gây cho người đọc sự xúc động, xót thương trước sự hi sinh
của chú bé liên lạc trong một thời chiến tranh đã qua, khiến người đọc cảm
thấy quý trọng cuộc sống hòa bình mà mình đang sống.

- Nắm chắc kiến thức bài học.
- Làm bài tập; Luyện tập/tr63
- Chuẩn bị bài: Dùng cụm chủ
vị để mở rộng câu , chú ý:
+ Đọc kĩ ngữ liệu.
+ Trả lời theo câu hỏi gợi ý
trong sgk – Tr.68 và 96.