Nhưng nó phải bằng hai mày
I. Tiểu dẫn
Thuộc truyện cười trào phúng
- Mục đích: phê phán
- Bố cục:
+ Mở đầu: giới thiệu nhân vật, sự việc
+ Diễn biến: Tình huống của truyện
+ Kết thúc bất ngờ
Nhưng nó phải bằng hai mày
I. Tìm hiểu chung
II. Đọc- hiểu văn bản
1. Đọc
- Tóm tắt văn bản.
2. Tìm hiểu văn bản:
a. Tình huống truyện
- Ngô, Cải - đánh nhau => mang nhau đi kiện ở công đường.
- Cả 2 đều hối lộ lí trưởng
- Lí trưởng nhận tiền của cả 2
-Tổ 1:Nêu mối quan hệ của thầy lí và Cải?
- Tổ 2: Nêu lên cách xử kiện của thầy lí và tâm lí của Cải, Ngô khi nghe xong lời phán xét của thầy lí?
-Tổ 3: Cách ứng xử của thầy lí khi Cải xòe 5 ngón tay?
- Tổ 4:Nghĩa của từ phải trong câu”Tao biết mày phải(1) nhưng nó lại phải(2) ….bằng hai mày”
Thảo luận nhóm:
b. Tính kịch khi xử kiện
- Quan hệ giữa nhân vật thầy lí và cải
+ Thầy lí: người xử kiện, đại diện cho nhà nước pk thực thi pháp luật, được người đời truyền tụng nổi tiếng xử kiện giỏi.
+ Cải: lao động nghèo, lo tiền đút lót thầy lí, mong được xử thắng kiện.
- Cách xử kiện của thầy lí: Không điều tra, không phân tích, vội kết án ngay “Cải đánh Ngô đau hơn bị phạt 10 roi” không hề có sức thuyết phục.
- Tâm lí của Cải và Ngô:
+ Cải: ngạc nhiên, vội tìm cách xin được xét lại.
+ Ngô: im lặng vì đã được xử thắng kiện.
- Ứng xử của thầy lí:
+ Cải: Xin thầy lí xét lại ngầm kết hợp với cử chỉ xoè 5 ngón tay. Lẽ phải của Cải = 5 ngón tay = 5 đồng Thầy lí đã nhận.
+ Thầy lí: Hiểu ý Cải và giải thích nhanh, “hợp lí” mà bất ngờ “Tao biết mày phải ...mày”- thầy xoè 5 ngón tay trái úp lên 5 ngón tay phải Lẽ phải của Ngô = 10 ngón tay = 10 đồng (gấp đôi của Cải) mà thầy lí đã nhận của Ngô.
- Lẽ phải không phải xuất phát từ pháp luật, công lí mà từ tiền, từ việc hối lộ. Đồng tiền là cán cân công lí, “nén bạc đâm toạc tờ giấy”. Lẽ phải = Tiền.
“Tao biết mày phải (1) nhưng nó lại phải (2)... bằng hai mày”.
Phải (1): lẽ phải, cái đúng, đối lập với cái sai, điều trái.
- Phải (2): điều bắt buộc cần phải có – là tiền.
Nghĩa của từ “phải”
c. Ý nghĩa phê phán của truyện
- Cải vừa là nạn nhân vừa là thủ phạm tiếp tay cho tệ nạn quan liêu tham nhũng. Hành vi đút lót tiêu cực làm anh ta trở nên thảm hại, vừa đáng thương vừa đáng trách.
- Ngô thắng thế vì đút lót nhiều tiền hơn.
- Phê phán những tên tham quan
IV. Luyện tập
So sánh truyện cười “Tam đại con gà” và
“Nhưng nó phải bằng hai mày” theo bảng sau
Anh học trò dốt hay khoe chữ
Thầy lí, Cải, Ngô
Thói “giấu dốt” của con người
Bi kịch của hối lộ và nhận hối lộ
Luống cuống khi không biết chữ “kê”
Đã hối lộ mà vẫn bị đánh
Khi học trò đọc to “Dủ dỉ là con dù dì”
Khi thầy lí nói “nhưng nó phải bằng hai mày”