CH�O M?NG C�C EM D?N V?I L?P H?C TR?C TUY?N
2
KHỞI ĐỘNG
TRẢ LỜI NHANH
Tiết 84: Đọc-hiểu văn bản:
Khi con tu hú
_Tố Hữu_
I. Tìm hiểu chung
Khi con tu hú gọi bầy
Lúa chiêm đang chín,trái cây ngọt dần
Vườn râm dậy tiếng ve ngân
Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào
Trời xanh càng rộng càng cao
Đôi con diều sáo lộn nhào từng không...

Ta nghe hè dậy bên lòng
Mà chân muốn đạp tan phòng, hè ôi!
Ngột làm sao, chết uất thôi
Con chim tu hú ngoài trời cứ kêu!
KHI CON TU HÚ
1. Đọc:
2. Chú thích:
Trình bày những hiểu biết của em về tác giả Tố Hữu?
a.Tác giả
- Tố Hữu ( 1920 – 2002 ), tên thật Nguyễn Kim Thành, quê ở Thừa Thiên - Huế.
- Thơ ông trở thành lá cờ đầu của thơ ca cách mạng Việt Nam.
- Giác ngộ lý tưởng cách mạng trong phong trào học sinh, sinh viên.
a. Tác giả
Một số hình ảnh về hoạt động cách mạng của nhà thơ Tố Hữu
Tố Hữu với Bác Hồ ở Pắc Bó 1961
Tố Hữu làm việc với Bác Hồ 1961
Tố Hữu vào chiến trường Miền Nam
Các tác phẩm chính của nhà thơ Tố Hữu
Các tác phẩm chính của nhà thơ Tố Hữu
Máu và hoa
b. Tác phẩm
Trình bày những hiểu biết của em về tác phẩm?
Hoàn cảnh sáng tác
Sáng tác tháng 7/1939 khi tác giả bị bắt giam trong nhà lao Thừa Phủ (Huế).
Xuất xứ
In trong tập thơ “Từ ấy” (phần 2)
Từ ấy
(1937 - 1946)
Máu lửa
(1937 - 1939)
Xiềng xích
(1939 - 1942)
Giải phóng
(1942 - 1946)
Bế tắc
Giác ngộ
Bị bắt vào tù
Khi con tu hú
Thể loại
Lục bát
Bố cục
2 phần
6 câu đầu: Cảnh đất trời vào hè
4 câu cuối: Tâm trạng người tù
II. Phân tích:
1. Nhan đề: Khi con tu hú
Chỉ là vế phụ của một câu trọn ý
Mở ra bao nhiêu liên tưởng
“Khi chim tu hú gọi bầy là khi mùa hè đến người tù cách mạng
(nhân vật trữ tình) càng cảm thấy ngột ngạt trong phòng giam
chật chội, càng thèm khát cháy bỏng cuộc sống tự do tưng
bừng ở bên ngoài”
Nhan đề bài thơ đã gợi mạch cảm xúc của toàn bài
2. Bức tranh mùa hè
Đọc thầm khổ thơ 1 + Hoàn thiện sơ đồ gợi ý
Trình bày ra giấy trong 2 phút
Đại diện lên trình bày trong 2 phút
Bức tranh mùa hè
Hình ảnh, cảnh vật
Màu sắc
Âm thanh
Hương vị
Cách lựa chọn từ
Phép liệt kê
Phép đảo ngữ
Hình ảnh
Màu sắc
Âm thanh
Hương vị
Trời - rộng, cao
Khoáng đạt, tự do
Diều sáo - lộn nhào
Vàng - Lúa chiêm, bắp
Xanh - Vườn, trời
Hồng - Nắng


Rực rỡ, tươi tắn
Tiếng tu hú
Tiếng ve ngân
Tiếng sáo diều
Vui tươi, rộn rã
Lúa chín
Trái cây ngọt dần

Ngọt ngào
Khi con tu hú gọi bầy
Lúa chiêm đang chín,trái cây ngọt dần
Vườn râm dậy tiếng ve ngân
Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào
Trời xanh càng rộng càng cao
Đôi con diều sáo lộn nhào từng không...
 Hương vị ngọt ngào
 Âm thanh rộn rã
 Màu sắc tươi tắn
 Không gian khoáng đạt
 Bức tranh mùa hè bình dị, tươi vui, giàu sức sống
Lòng yêu cuộc sống, niềm khao khát tự do + Sức sống tuổi trẻ, hồn thơ lãng mạn
Giúp nhà thơ vẽ nên bức tranh mùa hè từ tiếng chim tu hú rộn ràng ấy
3. Tâm trạng người tù
Đọc thầm khổ thơ 2
Hoàn thành bảng trong 2 phút
Đại diện lên trình bày trong 2 phút
Ta nghe / hè dậy / bên lòng
Mà chân muốn đạp tan phòng, / hè ôi!
Ngột làm sao, / chết uất thôi
Con chim tu hú / ngoài trời / cứ kêu!
Ngắt nhịp bất thường ở câu 8 và 9
Động từ mạnh: dậy, đạp tan, ngột, chết uất
Từ cảm thán: ôi, làm sao, thôi, cứ
Ẩn dụ: đạp tan phòng = Phá tan xiềng xích nô lệ
 Trạng thái: Đau khổ, u uất, ngột ngạt
Khi con tu hú gọi bầy
Lúa chiêm đang chín,trái cây ngọt dần
Vườn râm dậy tiếng ve ngân
Bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào
Trời xanh càng rộng càng cao
Đôi con diều sáo lộn nhào từng không...

Ta nghe hè dậy bên lòng
Mà chân muốn đạp tan phòng, hè ôi!
Ngột làm sao, chết uất thôi
Con chim tu hú ngoài trời cứ kêu!
KHI CON TU HÚ
Tâm trạng người tù khi nghe tiếng chim tu hu kêu ở đoạn thơ đầu và ở đoạn cuối có gì
khác nhau?
MỞ ĐẦU BÀI THƠ
KẾT THÚC BÀI THƠ
Gợi cảnh đất trời bao la, tưng bừng sự sống lúc vào hè , tâm trạng náo nức hoà vào cảnh vật
Gợi niềm chua xót đau khổ - tâm trạng u uất, bực bội, khao khát tự do
Con tu hú to nhất họ, nó kêu “tu hú” là mùa tu hú chín; không sai một tẹo nào. Cả làng có mỗi cây tu hú ở vườn ông Tấn. Tu hú đỗ ngọn cây tu hú mà kêu. Quả chín đỏ, đầy ụ như mâm xôi gấc. Tiếng tu hú hiếm hoi; quả hết, nó bay đi đâu biệt.
( Lao xao – Duy Khán)
Tu hú ơi chẳng đến ở cùng bà
Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa
(Bếp lửa – Bằng Việt)
III. Tổng kết
1. Nghệ thuật
Lựa chọn lời thơ đầy ấn tượng để biểu lộ cảm xúc
Viết theo thể thơ lục bát mượt mà, uyển chuyển
Sử dụng các biện pháp tu từ tạo tính thống nhất của văn bản và đối lập giữa cuộc sống tự do bên ngoài với bên trong ngục tù
2. Nội dung
Lòng yêu đời
Lòng yêu lí tưởng
Khát vọng tự do cháy bỏng
Bài thơ
thể hiện
Của người chiến sĩ Cách mạng trong hoàn cảnh tù đày
Vẽ sơ đồ củng cố bài học
TIẾNG CHIM TU HÚ
Bức tranh mùa hè
Rộn rã âm thanh, rực rỡ sắc màu, ngọt ngào hương vị, không gian khoáng đạt.
Bức tranh đẹp, tự do, đầy sức sống.
KHÁT VỌNG
Bức tranh tâm trạng
Uất ức, ngột ngạt, muốn đạp tan xiềng xích.
Yêu đời, yêu tự do gắn bó với lý tưởng cách mạng.
TỰ DO
Nhiều loài chim đang bị săn bắt theo kiểu “ tận diệt ”.

Các em hãy chung tay cứu các loài chim bằng cách
trả lời đúng các câu hỏi sau:
GIẢI CỨU
LOÀI CHIM
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
Bài thơ “Khi con tu hú” sáng tác khi nào?
Khi tác giả mới bị thực dân Pháp bắt giam ở nhà lao Thừa Phủ
Tâm trạng người tù – chiến sĩ được thể hiện ở bốn câu cuối trong bài thơ “ Khi con tu hú” là gì?
Đau khổ, u uất, ngột ngạt, khao khát tự do đến cháy bỏng
Trong sáu câu thơ đầu của bài “Khi con tu hú”, bằng tưởng tượng, nhà thơ đã khắc họa sinh động một bức tranh mùa hè…
Bức tranh mùa hè bình dị, tươi vui, giàu sức sống
Hãy viết một câu văn có bốn chữ đầu là “Khi con tu hú” để tóm tắt nội dung bài thơ.
“Khi con tu hú” thể hiện lòng yêu đời, yêu lí tưởng và khát vọng tự do mãnh liệt của người chiến sĩ cách mạng trong cảnh tù đày
Vì sao tiếng tu hú kêu lại tác động mạnh mẽ đến tâm hồn nhà thơ như vậy?
Vì đó là tín hiệu của mùa hè rực rỡ, của sự sống tưng bừng, của trời cao lồng lộng, là sự mời gọi của tự do.
Nêu bố cục và nội dung chính của từng phần trong bài
P1: Cảnh trời ngày hè
P2: Tâm trạng người chiến sĩ
Nêu những nghệ thuật được sử dụng trong đoạn cuối
Nhịp thơ biến đổi + Động từ mạnh + Từ cảm than + Ẩn dụ
Bức tranh mùa hè hiện ra mới những đặc điểm như thế nào?
Hương vị ngọt ngào + Âm thanh rộn ra + Màu sắc tươi tắn + Không gian khoáng đạt
Nhận định nào nói đúng nhất ý nghĩa của nhan đề bài thơ “ Khi con tu hú”?
A. Gợi ra sự việc được nói đến trong bài thơ.
B. Gợi ra tư tưởng được nói đến trong bài thơ.
C. Gợi ra hình ảnh nhân vật trữ tình của bài thơ.
D. Gợi ra thời điểm được nói đến trong bài thơ.
D
Theo em, những tác dụng của thể thơ lục bát đem lại cho bài thơ này là gì?
Có ưu thế diễn tả cảm xúc tha thiết, nồng cháy của tâm hồn + Giàu nhạc điệu + Dễ đọc, dễ thuộc, dễ nhớ
Hướng dẫn tự học
Ôn lại bài cũ + Làm bài tập
Tìm đọc những đoạn thơ/ bài thơ về cuộc sống và tâm tư khi ở trong tù của Tố Hữu
Soạn bài “Ngắm trăng”.
Tạm biệt các em!