CÁC THẦY CÔ GIÁO ĐẾN DỰ GIỜ MÔN NGỮ VĂN LỚP 6A1
Người Thực Hiện:đặng nguyễn anh kiệt

NHIỆT LIỆT CHÀO MỪNG
a. Tuần này, lớp 6A1 có nhiều tiến bộ trong học tập.
Kiểm tra bài cũ
b. Em là học sinh lớp 6A1.
-Thế nào là thành phần chính của câu?
- Xác định các thành phần chính trong hai câu sau:
C
V
C
V
CÂU XÉT THEO PHƯƠNG DIỆN
CÂU THEO MỤC ĐÍCH NÓI
CÂU THEO CẤU TẠO
NGỮ PHÁP
Câu
cầu
khiến
(Yêu cầu,
đề nghị,
mong
muốn)
Câu
cảm
thán
(Bộc lộ
cảm xúc)


Câu
trần
thuật
(Kể, tả,
giới thiệu,
nêu ý kiến
nhận xét)
Câu
nghi vấn
(Hỏi)


Câu đơn
(Có 1 cụm
C-V)




Câu ghép
(Có 2 hoặc
nhiều cụm
C-V tạo
thành)


Tiết 111: Tiếng Việt:
CÂU TRẦN THUẬT ĐƠN
Chưa nghe hết câu, tôi đã hếch răng lên, xì một hơi rõ dài. Rồi, với bộ điệu khinh khỉnh, tôi mắng:
Hức! Thông ngách sang nhà ta? Dễ nghe nhỉ! Chú mày hôi như cú mèo thế này, ta nào chịu được. Thôi, im cái điệu hát mưa dầm sùi sụt ấy đi. Đào tổ nông thì cho chết!
Tôi về, không một chút bận tâm.

Ví dụ: SGK/101
( Tô Hoài )
- Mỗi câu trong đoạn văn được dùng làm gì?
- Dựa vào tác dụng các em vừa tìm ra và kiến thức đã học ở Tiểu học, em hãy phân loại các câu trên theo mục đích nói?
Hoạt động nhóm:
Kể
Bộc lộ cảm xúc
Tả, kÓ
Hỏi
Bộc lộ cảm xúc
Nêu ý kiến
Ra lệnh
Bộc lộ cảm xúc
Kể
Kể
Bộc lộ cảm xúc
Tả, kÓ
Hỏi
Bộc lộ cảm xúc
Nêu ý kiến
Ra lệnh
Bộc lộ cảm xúc
Kể
Câu trần thuật
Câu trần thuật
Câu trần thuật
Câu trần thuật
Câu nghi vấn
Câu cảm thán
Câu cảm thán
Câu cảm thán
Câu cầu khiến
- Xác định chủ ngữ, vị ngữ của các câu trần thuật vừa tìm được?
(1) Chưa nghe hết câu, tôi đã hếch rang lờn, xì một hơi rõ dài.

(2) Rồi, với điệu bộ khinh khỉnh, tôi mắng.

(6) Chỳ m�y hụi nhu cỳ mốo th? n�y, ta n�o ch?u du?c.

(9) Tụi v?, khụng m?t chỳt b?n tõm.

CN VN
CN VN
CN VN
VN
CN
CN VN
(1) Chưa nghe hết câu, tôi đã hếch rang lờn, xì một hơi rõ dài.

(2) Rồi, với điệu bộ khinh khỉnh, tôi mắng.

(6) Chỳ m�y hụi nhu cỳ mốo th? n�y, ta n�o ch?u du?c.

(9) Tụi v?, khụng m?t chỳt b?n tõm.

CN VN
CN VN
CN VN
CN VN
(1),(2),(9)
(6)
CN VN
1,2,9 là câu trần thuật đơn.
Câu 1, 2, 9
Xét về cấu tạo:
Là câu đơn (chỉ có một cụm C-V).

Xét về mục đích nói:
Là câu trần thuật
(dùng để giới thiệu,
kể, tả, nêu ý kiến).
Ghi nhớ SGK/101 :
C©u trÇn thuËt ®¬n lµ lo¹i c©u do mét côm C-V t¹o thµnh, dïng ®Ó giíi thiÖu, t¶ hoÆc kÓ vÒ mét sù viÖc sù vËt hay ®Ó nªu mét ý kiÕn.

- Mai, Hoa, Thảo đều là học sinh chăm ngoan.

- Tre trông thanh cao, giản dị, chí khí như người.

- Xác định chủ ngữ - vị ngữ trong các câu sau:
Lưu ý 1: Câu trần thuật đơn có thể có một hay nhiều chủ ngữ hoặc một hay nhiều vị ngữ.
//
C1 C2 C3
V
//
C
V1 V2 V3

-Mèo chạy làm đổ lọ hoa.


- Cái bàn này chân bị gãy.

- Xác định chủ ngữ - vị ngữ trong các câu sau:
Lưu ý 2: Trong câu trần thuật đơn, có thể CN hoặc VN được cấu tạo bằng một cụm C-V nhỏ.
CN
VN
cN
VN
CN
VN
CN
VN

- Các câu sau có phải câu trần thuật đơn không
và có tác dụng gì?
a) Bà đỡ Trần là người huyện Đông Triều.
(Vũ Trinh)

b) Có một con ếch sống lâu ngày trong một giếng nọ.
( Ếch ngồi đáy giếng)


Lưu ý 3: Dạng đặc biệt của câu trần thuật đơn có mục đích giới thiệu : “CÓ + CỤM DT”, “LÀ + CỤM DT”;
-> Câu trần thuật đơn - giới thiệu nhân vật chÝnh :bà đỡ Trần
-> Câu trần thuật đơn - giới thiệu nhân vật chÝnh : con ếch
II. LUYỆN TẬP:
1. Bài tập 1 SGK/ 101: Tìm câu trần thuật đơn trong đoạn trích sau đây. Cho biết những câu trần thuật đơn ấy được dùng làm gì?
Ngày thứ 5 trên đảo Cô Tô là một ngày trong trẻo, sáng sủa.(1) Từ khi có vịnh Bắc Bộ và từ khi quần đảo Cô Tô mang lấy dấu hiệu của sự sống con người thì, sau mỗi lần giông bão, bao giờ bầu trời Cô Tô cũng trong sáng như vậy.(2) Cây trên núi đảo lại thêm xanh mượt, nước biển lại lam biếc đậm đà hơn hết cả mọi khi, và cát lại vàng giòn hơn nữa.(3) Và nếu cá có vắng tăm biệt tích trong một ngày động bão, thì nay lưới càng thêm nặng mẽ cá giã đôi.(4)
(Nguyễn Tuân)
Trả lời: Các câu trần thuật đơn
(1) Ngày thứ năm trên đảo Cô Tô là một ngày trong trẻo sáng sủa.
Từ khi có vịnh bắc bộ và từ khi có quần đảo Cô Tô mang lấy dấu hiệu của sự sống con người thì sau mỗi lần dông bão, bao giờ bầu trời Cô Tô cũng trong sáng như vậy.
- > Giới thiệu vẻ đẹp của Cô Tô
-> Nêu ý kiến nhận xét về vẻ đẹp trong sáng của Cô Tô sau trận bão.
1. Bài tập 1:
3.Bài tập 3 : (SGK/102)
So sánh cách giới thiệu nhân vật chính ở bài tập 2 với cách giới thiệu nhân vật ở các câu trong bài tập 3 (T102).

2.Bài tập 2:

Ngày xưa, ở miền đất Lạc Việt, cứ như bây giờ là Bắc Bộ nước ta, có một vị thần thuộc nòi rồng, con trai thần Long Nữ, tên là Lạc Long Quân. (Con Rồng, cháu Tiên)


b) Có một con ếch sống lâu ngày trong một giếng nọ.

( Ếch ngồi đáy giếng)
c) Bà đỡ Trần là người huyện Đông Triều.
(Vũ Trinh)
Câu trần thuật đơn - giới thiệu nhân vật chÝnh : Lạc Long Quân
Câu trần thuật đơn - giới thiệu nhân vật chÝnh : con ếch
Câu trần thuật đơn - giới thiệu nhân vật chÝnh :bà đỡ Trần
Giới thiệu ngay
nhân vật chính
So sánh cách giới thiệu nhân vật chính ở 2 bài tập
b. Hùng Vương thứ mười tám có một người con gái tên là Mị Nương, người đẹp như hoa, tính nết hiền dịu. Vua cha yêu thương nàng hết mực, muốn kén cho con một người chồng thật xứng đáng.
( Son Tinh, Th?y Tinh )
Giới thiệu nhân vật phụ trước, rồi từ những việc làm của nhân vật phụ mới giới thiệu nhân vật chính.
Tìm câu trần thuật đơn trong đoạn trích sau:
"Xưa, mẹ Âu Cơ sinh được trăm con. Năm
mươi xuống biển, năm mươi lên non."
BÀI TẬP NHANH
C V
TN
/
/
Trong các câu sau, câu nào không phải là câu trần thuật đơn ? Vì sao ?
1. Tre vẫn mang khúc nhạc tâm tình.
2. Trăng đẹp quá !
3. Gió đưa tiếng sáo, gió nâng cánh diều.
2. Trăng đẹp quá !

BÀI TẬP NHANH

3. Gió đưa tiếng sáo, gió nâng cánh diều.
->Sai
Câu trần thuật đơn là câu có ít nhất 2 cụm (C-V).
Đúng hay sai? Vỡ sao?
BÀI TẬP NHANH
Câu trần thuật đơn
Cấu tạo
Tác dụng
Có một cụm C-V
Giới thiệu
Nêu ý kiến
Tả
Kể
Sơ đồ bài học
Hướng dẫn học bài ở nhà:
N?m du?c th? n�o l� cõu tr?n thu?t don,
Nh?n di?n cõu tr?n thu?t don v� tỏc d?ng c?a cõu tr?n thu?t don
Ho�n thi?n cỏc b�i t?p, l�m b�i t?p 4 sgk/103
Chu?n b? b�i Cõu tr?n thu?t don cú t? l�.