TIWWTA TIẾT 56,57:
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
( Huy Cận)
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả, tác phẩm:
a. Tác giả: Huy cận (1919-2005) quê Hà Tĩnh.
Là một trong những nhà thơ xuất sắc của nền thơ ca hiện đại
Đề tài trong thơ
+Trước cách mạng: thơ mang cảm hứng vũ trụ và nỗi sầu nhân thế
+ Sau CM: Cảm hứng vũ trụ mang đầy niềm vui
Nêu những hiểu biết về tác giả?
Phong cách ST: thơ của ông luôn có sự vận động : Vũ trụ- cuộc đời; niềm vui – nỗi buồn; sự sống và cái chết; hiện thực- lãng mạn….
b. Tác phẩm:
Năm 1958, Huy Cận có chuyến đi thực tế dài ngày ở vùng mỏ Quảng Ninh.
Bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” được sáng tác trong hoàn cảnh đó, in trong tập thơ “Trời mỗi ngày lại sáng” (1958).
Bài thơ sáng tác trong hoàn cảnh nào?
2. Đọc- Chú thích
a. Đọc
b. Từ khó

2. Đọc- chú thích
Cá bạc
Cá song
Cá đé
Cá chim
Cá nhụ
Cá thu
Loài cá cùng họ với cá thu, thân và má có vảy nhỏ, màu trắng nhạt.
Loài cá biển sống ở tầng mặt nước, thân dẹt hình thoi.
Loài cá mình dẹt, vây lớn.
Còn gọi là cá bẹ, cùng họ với cá trích nhưng lớn hơn.
Thân dài, hơi dẹt.
Sống ở gần bờ, thân dày và dài, có nhiều vạch dọc thân hoặc các chấm tròn màu đen và hồng.
c. Ý nghĩa nhan đề
-Hình ảnh đoàn thuyền gợi sự đoàn kết, sự đồng lòng chung sức của mỗi thành viên
- Phản ánh không khí lao động hăng say của người dân chài
- Gợi thành quả lao động góp phần xây dựng đất nước sau chiến tranh
3. Bố cục: 3 phần
- P1: Cảnh đoàn thuyền đánh cá ra khơi
- P2: Cảnh đoàn thuyền đánh cá trân biển
- P3:Cảnh đoàn thuyền đánh cá trở về
Bố cục văn bản?
1. Cảnh đoàn thuyền đánh cá ra khơi.
II. Đọc –hiểu
“ Mặt trời xuống biển như hòn lửa
Sóng đã cài then, đêm sập cửa”
a. Cảnh thiên nhiên
*Thời gian: buổi chiều” hoàng hôn”
* NT: - so sánh Mặt trời…như hòn lủa→ hình ảnh tả thực, mặt trời xuống biển khép lại một ngày
+ Gợi quang cảnh kì vĩ tráng lệ.
+ Gợi bước đi của thời gian không chết mà vận động theo hành trình của đoàn thuyền
Cảnh Thiên nhiên được nhà thơ miêu tả như thế nào?
Chỉ ra biện pháp nghệ thuật?
-
Nhân hóa:
+ Sóng- cài then→Tả những con sóng xô bờ như chiếc then cửa vũ trụ → sau 1ngày vũ trụ đi vào nghỉ ngơi ,thư giãn
+ Đêm- sập cửa
→ Tác dụng NT nhân hóa: gợi cảm giác gần giũ , thân thương, vũ trụ được hình dung như ngôi nhà lớn của người
↔ Huy Cận yêu thiên nhiên và yêu mến cuộc đời
b. Cảnh đoàn thuyền ra khơi

b. Cảnh đoàn thuyền ra khơi
* Hình ảnh con người xuất hiện:
Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi
Từ ngữ: Lại
Tạo điểm nhấn cho câu thơ
+ Miêu tả hành động đối lập giữa vũ trụ và con người
+ Gợi tư thế chủ động của con người→ Công việc ra khơi vẫn lặp đi lặp lại hằng ngày
?Theo em từ lại trong câu thơ có ý nghĩa như thế nào?
Câu hát căng buồm cùng gió khơi
+ Cách nói độc đáo: tưởng như tiếng hát hòa cùng gió mạnh thổi căng buồm, đẩy con thuyền rẽ sóng
+ “Cánh buồm ” no gió còn tượng trưng cho khí thế phơi phới đi lên của công cuộc xây dựng đất nước:
+ Cụ thể hóa niềm vui, sự hào hứng, hăm hở của người lao động
Em hiểu như thế nào về câu thơ: Câu hát căng buồm cùng gió khơi?
Đoàn thuyền ra khơi trong tâm trạng phấn chấn náo nức của người lao động → sức mạnh của con người và sức mạnh của thiên nhiên đã đẩy con thuyền ra khơi.
* Câu hát của người lao động
- Hát .. Biển đông lặng
Gợi lên niềm vui, mong ước về một chuyến đi bình yên, trời yên biển lặng
Gợi không khí hăng say của người lao động
Gợi hình ảnh đàn cá dệt tấm lưới giữa biển đêm
Gợi vệt nước lấp lánh khi đàn cá bơi lội giữa ánh trăng
Nghệ thuật
+ liệt kê: Cá bạc, cá thu
+So sánh : Cá = đoàn thoi

+ Nhân hóa: dệt biển..
dệt lưới
Tự hào về sự giàu có của biển cả
Hát rằng cá bạc biển Đông lặng
Cá thu biển đông như đàn thoi
Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng
Đến dệt lưới ta, đoàn ca ơi!
Nêu suy nghĩ của em về khổ thơ trên?
Tác giả đã khắc họa thành công bức tranh thiên nhiên kì vĩ, thơ mộng→ gợi tâm hồn phóng khoáng, tình yêu lao động, Khát vọng chinh phục biển khơi
2. Cảnh đoàn thuyền đánh cá trên biển
a. Hình ảnh đoàn thuyền đánh cá
Thuyền
- dàn thế trận
- dò bụng biển
- Lướt giữa mây, biển
- lái gió
Đoàn thuyền được tái hiện trên nền của thiên nhiên bao la rộng lớn.
- Động từ: lái, lướt, dò, dàn → Đoàn thuyền vốn nhỏ bé nay đã trở thành kì vĩ ,khổng lồ hòa nhập với không gian bao la của vũ trụ→ con thuyền như con người đang làm chủ không gian
Đoàn thuyền đánh cá được tái hiện trên khung cảnh thiên nhiên như thế nào?
Khổ thơ gợi lên bức tranh lao động đặc sắc và tráng lệ, bức tranh như thâu tóm được cả không gian vũ trụ,nâng con người lên tầm vóc vũ trụ
*b. Sự giàu có của biển khơi
Cá nhụ cá chim cùng cá đé
…………………………………
Đêm thở sao lùa nước Hạ Long
NT:
+ Liệt kê: cá nhụ, cá đé, cá song→ tác giả miêu thả sự phong phú giàu có của biển quê hương
+ H/ả ẩn dụ: “cá song lấp lánh đuốc đen hồng” → tả thực loại cá song thân dài, vảy có chấm nhỏ mà đen hồng
→ gợi về đoàn cá song như cây đuốc lấp lánh dưới trăng đêm
+ Nhân hóa: “Cái đuôi em quẫy” → miêu tả động tác quẫy
một chú cá dưới trăng
+ Gợi đêm trăng đẹp , huyền ảo đầy mặt biển→ cá quẫy nước như quẫy trên trăng
+ Nhân hóa: đêm thở- sao lùa→ biển như mang linh hồn của con người như sinh thể cuộn trào sức sống.
Trước niềm vui háo hức người dân chài cất cao tiếng hát:
Ta hát bài ca gọi vào
…………………………
Nuôi lớn đời ta tự thủa nào
→ Câu thơ thể hiện thái độ trân trọng đới vơi biển khơi và lòng biết ơn của người dân chài với biển. Biển như nguồn sữa khổng lồ đã nuôi dưỡng con người tự bao đời
- Thời gian: gần sáng
- Công việc: “ Kéo xoăn tay”, “ xếp lưới”→ miêu tả cụ thể công việc của những người ngư dân
c. Khung cảnh lao động hăng say trên biển
- Hình ảnh ngư dân: “ Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng xoăn tay” → nét tạo hình gân guốc, chắc khỏe, vẻ đẹp khỏe khoắn của người dân chài dân chài
+ Vảy bạc, đuuôi vàng lóe rạng đông: giàu có của biển cả quê hương; màu đuôi cá dưới ánh nắng rạng đông
↔ bức tranh thiên hùng vĩ , sự giàu có hào phóng của biển đông, khắc họa thành công của người lao động,lớn lao , phi thường.
3. Cảnh đoàn thuyền đánh cá trở về.
Câu hát căng buồm với gió khơi
→ gợi niềm vui phơi phới khi họ được trở về trên những con thuyền đầy ắp cá
Tạo nên kết cấu đầu cuối tương ứng ( sự lặp lại của hình ảnh mặt trời, đoàn thuyền, câu thơ cuối ) → gợi cho ta thấy điệp khúc của khúc ca lao động .
NT: nhân hóa : đoàn thuyền – chạy đua→ hình ảnh đoàn thuyền như một sinh thể sống, chạy đua với thiên nhiên
+ Gợi được sự khẩn trương, hào hứng để giành lấy tg lao động.
H/ả: Mắt cá huy hoàng → Hoán dụ-đây là ánh sáng của thành quả lao động
Khổ thơ mang âm hưởng của khúc tráng ca, ca ngợi không khí lao động vui tươi hăng say của người làm chủ cuộc đời