BÀI CA NGẤT NGƯỞNG
- Nguyễn Công Trứ -
I. ĐỌC – TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả: (1778 – 1858)
- Sinh ra trong gia đình nhà nho nghèo ở Nghi Xuân, Hà Tĩnh.
- Là người học giỏi, giàu chí khí, tài hoa, văn võ toàn tài nhưng lại nhiều thăng trầm trên đường công danh.
- Có đóng góp quan trọng vào việc phát triển thể hát nói trong văn học Việt Nam.
- Năm 1819, thi đậu giải Nguyên, được bổ đi làm quan.
Ông đã kinh qua rất nhiều chức vụ
Hành tẩu ở Quốc Sứ Quán (1820)
Tri huyện Đường Hào (1823)
Tư nghiệp Quốc Tử Giám (1824)
…..
Năm 1848, ông nghỉ hưu.
 Một người tài năng vẹn toàn.






- Nhiều lần bị giáng phạt
- Làm binh ở miền ven biên giới Quảng Ngãi.
Xảy ra liên tiếp cuộc khởi nghĩa nông dân.
 Nguyễn Công Trứ cầm quân, làm tướng, đánh đâu thắng đó
Các cuộc khởi nghĩa
- 1827 dẹp Khởi nghĩa Phan Bá Vành.
- 1833 dẹp Khởi nghĩa Nông Văn Vân.
- 1835 dẹp giặc Khách.
- Góp công lớn trong cuộc Chiến tranh Việt–Xiêm (1841-1845).
Đặt nhà học cho con em.
Đặt xã thương ở nông thôn.
Tố cáo cường hào.
 Được nhân dân tôn làm THÀNH HOÀNG làng.
Công cuộc khai hoang
Chiêu mộ dân nghèo, đắp đê lấn biển.

Lập ấp, khai sinh các huyện Tiền Hải, Kim Sơn
- Là một ông quan thanh liêm, chính trực, không nhận hối lộ.
- Khi nghe tin thực dân Pháp tấn công Đà Nẵng
Ông đã 80 tuổi nhưng vẫn xin vua cho đi đánh giặc. 
BÀI CA NGẤT NGƯỞNG
- Nguyễn Công Trứ -
I. ĐỌC – TÌM HIỂU CHUNG
2. Tác phẩm
- Hoàn cảnh ra đời: khoảng năm 1848 khi nhà thơ đã cáo quan về hưu
- Thể loại: hát nói - một thể thơ tự do, phóng khoáng.
- Bố cục
+ 6 câu đầu: “Ngất ngưởng” khi làm quan
+ 10 câu tiếp: “Ngất ngưởng” khi cáo quan về hưu
+ 3 câu cuối: tổng kết cuộc đời
Trừ nhan đề, bao nhiêu lần tác giả nhắc đến từ “ngất ngưởng” trong bài thơ?


Theo em, “ngất ngưởng” diễn tả tư thế nào của con người, sự vật?
BÀI CA NGẤT NGƯỞNG
- Nguyễn Công Trứ -
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1. Cảm hứng chủ đạo
- “ngất ngưởng” – tư thế trên cao lắc lư, nghiêng ngả, không vững chắc
- Nghĩa ẩn dụ: - thái độ sống ngông nghênh vượt ra ngoài, coi thường khuôn phép của xã hội phong kiến
Tư tưởng sống của người có tài, có nhân cách
BÀI CA NGẤT NGƯỞNG
- Nguyễn Công Trứ -
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
2. Hình ảnh ông ngất ngưởng
a) Ngất ngưởng khi làm quan
- Quan niệm sống tiến bộ:
“Vũ trụ nội mạc phi phận sự”
Tự tin, ý thức sâu sắc về vai trò, trách nhiệm và tài năng của bản thân
- Cách xưng danh “ông Hi Văn”
Ý thức cá nhân rõ nét; với ông làm quan là một sự trói buộc nhưng đó là điều kiện để thực hiện hoài bão, tài năng
- Khẳng định tài năng hơn người
Giỏi văn chương ( thủ khoa)
Giỏi dùng binh (thao lược)
- Khoe danh vị hơn người: Tham tán, Tổng đốc, Đại tướng ,..
BÀI CA NGẤT NGƯỞNG
- Nguyễn Công Trứ -
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
2. Hình ảnh ông ngất ngưởng
a) Ngất ngưởng khi làm quan
Khẳng định tài năng toàn diện, danh vị xã hội vẻ vang xứng đáng một con người xuất chúng.
=> Bản lĩnh hơn người.
BÀI CA NGẤT NGƯỞNG
- Nguyễn Công Trứ -
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
2. Hình ảnh ông ngất ngưởng
a) Ngất ngưởng khi làm quan
b) Ngất ngưởng khi về hưu
- Việc làm khác người, trái khoáy, trêu ngươi
+ Cưỡi bò vàng, đeo đạc ngựa
+ Chuyển đổi cuộc đời: kiếm cung từ bi
+ Lên chùa, dẫn theo đào hát
- Quan niệm sống
+ Sống hết mình giữa cuộc đời
+ Sống thỏa thích theo ý mình
+ Không quan trọng chuyện được mất, khen chê, những lời đàm tiếu, thị phi
BÀI CA NGẤT NGƯỞNG
- Nguyễn Công Trứ -
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
2. Hình ảnh ông ngất ngưởng
a) Ngất ngưởng khi làm quan
b) Ngất ngưởng khi về hưu
Cuộc sống tự do, tự tại, phóng khoáng, vượt ra ngoài những quy tắc hà khắc của xã hội phong kiến – bản lĩnh vững vàng, cứng cỏi
BÀI CA NGẤT NGƯỞNG
- Nguyễn Công Trứ -
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
2. Hình ảnh ông ngất ngưởng
c) Lời tổng kết cuộc đời
- Xếp mình ngang hàng với những danh tướng tài năng, chí khí trong lịch sử Trung Quốc: Chẳng Trái, Nhạc....... Phường Hàn Phú.
- Khẳng định mình là bề tôi, trung quân ái quốc: vẹn đạo sơ chung
Tự hào về lối sống thẳng thắn, không khom lưng, quỳ gối trước danh lợi tầm thường
- Kết lại bằng lời thách thức cả triều đình ai ngất ngưởng như ông
BÀI CA NGẤT NGƯỞNG
- Nguyễn Công Trứ -
III. TỔNG KẾT
1. Nội dung: Chân dung của một con người có tài, cá tính, bản lĩnh, nhân cách cao đẹp
2. Nghệ thuật:
- Sử dụng nhiều khẩu ngữ, xưng danh
- Đối thoại ngầm
- Lời thơ tự do, phóng khoáng