TRƯỜNG THCS VIỆT HƯNG

PHÒNG GIÁO DỤC HUYỆN KIM THÀNH
ĐIỆP NGỮ

MÔN: NGỮ VĂN LỚP 7
Giáo viên thực hiện: Phạm Thị Ngọc

Năm học: 2016 - 2017
Gạo
KIỂM TRA MIỆNG
Câu 1: Thế nào là thành ngữ?
Giải nghĩa thành ngữ “mò kim đáy bể”.
Câu 2: Nhìn hình, đoán thành ngữ?
Câu 1: Thành ngữ là loại cụm từ có cấu tạo cố định, biểu thị một ý nghĩa hoàn chỉnh.
Mò kim đáy bể (Việc làm khó khăn)
ĐÁP ÁN
Gạo
Chuột sa chĩnh gạo
Treo đầu dê, bán thịt chó
Câu 2:
Nhanh như sóc
Chậm như rùa
Chậm như ốc sên
10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
0
Kiểm tra bài cũ
- Thế nào là thành ngữ?
- Đọc một bài thơ em đã học có sử dụng thành ngữ.
Thành ngữ là loại cụm từ có cấu tạo cố định, biểu thị một ý nghĩa hoàn chỉnh.
VD: Bài thơ “Bánh trôi nước” của Hồ xuân Hương
“Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm với nước non
Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
Mà em vẫn giữ tấm lòng son”.
Trả lời

NGỮ VĂN 7
Tiết 55: ĐIỆP NGỮ
ĐIỆP NGỮ
Bài 13-
Tiết 55: Tiếng Việt

a,"Trờn du?ng h�nh quõn xa D?ng chõn bờn xúm nh? Ti?ng g� ai nh?y ?: "C?c. c?c tỏc c?c ta" Nghe xao d?ng n?ng trua Nghe b�n chõn d? m?i Nghe g?i v? tu?i tho."
b, “Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.”
( Hồ Chí Minh )
c, “Hồ Chí Minh muôn năm! Hồ Chí Minh muôn năm! Hồ Chí Minh muôn năm ! Phút giây thiêng Anh gọi Bác ba lần.”
( Tố Hữu )
Tiết 55- Tiếng Việt Điệp ngữ
“…Cháu chiến đấu hôm nay Vì lòng yêu Tổ quốc Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi, cũng vì bà Vì tiếng gà cục tác Ổ trứng hồng tuổi thơ.”
(Xuân Quỳnh)
I. Điệp ngữ và tác dụng của điệp ngữ
- Nhấn mạnh cảm xúc được gợi lên từ âm thanh của tiếng gà.
- Nhớ về những kỉ niệm tuổi thơ
- Nhấn mạnh mục đích chiến đấu của người chiến sĩ.
- Tình yêu bà, yêu làng xóm, yêu đất nước.
- Nhấn mạnh tình yêu thiên nhiên, yêu đất nước.
- Tình cảm kính yêu đối với Bác
- Nhấn mạnh nỗi xúc động của anh Trỗi trước họng súng của quân thù..
- Cảm xúc tự hào của anh Trỗi đối với Bác Hồ .
Tiết 55- Tiếng Việt Điệp ngữ
I. Điệp ngữ và tác dụng của điệp ngữ
1.Ví dụ :
2. Nhận xét:
3. Kết luận:
Ghi nhớ 1/152:
Khi nói hoặc viết người ta có thể dùng biện pháp lặp lại từ ngữ (hoặc cả một câu) để làm nổi bật ý, gây cảm xúc mạnh. Cách lặp lại như vậy gọi là phép điệp ngữ; từ ngữ được lặp lại gọi là điệp ngữ.
BÀI TẬP NHANH
Xác định và nêu tác dụng của điệp ngữ trong đoạn văn sau:
a. Tre xung phong vào xe tăng, đại bác. Tre giữ làng, giữ nước, giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín. Tre hi sinh để bảo vệ con người. Tre, anh hùng lao động! Tre, anh hùng chiến đấu!...
b. Buổi sáng mùa hè, sân trường ngập tràn sắc nắng. Nắng nhảy nhót trên những tán lá, nắng nhuộm vàng những sắc hoa, nắng đậu trên vai áo của cô, của bạn. Nắng làm bừng sáng lớp học, bừng sáng những gương mặt học trò.
a. Tre xung phong vào xe tăng, đại bác. Tre giữ làng, giữ nước, giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín. Tre hi sinh để bảo vệ con người. Tre, anh hùng lao động! Tre, anh hùng chiến đấu!...
=> Ý nghĩa: Trong bất kì hoàn cảnh nào thì tre vẫn anh dũng, kiên cường.
b. Buổi sáng mùa hè, sân trường ngập tràn sắc nắng. Nắng nhảy nhót trên những tán lá, nắng nhuộm vàng những sắc hoa, nắng đậu trên vai áo của cô, của bạn. Nắng làm bừng sáng lớp học, bừng sáng những gương mặt học trò.
=> Ý nghĩa: Ánh nắng có mặt khắp nơi, tô điểm thêm cho cuộc sống.
VÍ DỤ

“Ăn thì chọn những miếng ngon
Làm thì chọn việc cỏn con mà làm”.

(Ca dao)
VD1: Nhà em có một cái bàn, có một cái tủ. Nhà em có một cái giường, có một cái bếp. Nhà em có ba, có má, có chị em, anh em. Nhà em có rất nhiều thứ.
VD2: Con bò đang ăn cỏ. Con bò chợt ngẩng đầu lên. Con bò đột nhiên rống ò ò…Con bò đó của gia đình em.
=> Đây không phải là điệp ngữ mà là lỗi lặp từ do thiếu vốn từ.
?Cách lặp từ ngữ như vậy có gọi là điệp ngữ không? Vì sao?
Cần phân biệt phép điệp ngữ với hiện tượng lặp từ – một loại lỗi thường mắc phải do vốn từ nghèo nàn.
2. Lưu ý:
*Ghi nhớ 1: SGK/152
Cần phân biệt điệp ngữ với lỗi lặp từ ngữ:
Điệp ngữ mang giá trị nghệ thuật, là một phép tu từ.
Lỗi lặp từ không cần thiết làm cho câu văn rườm rà, làm giảm giá trị lời văn.

a,"Trờn du?ng h�nh quõn xa D?ng chõn bờn xúm nh? Ti?ng g� ai nh?y ?: "C?c. c?c tỏc c?c ta" Nghe xao d?ng n?ng trua Nghe b�n chõn d? m?i Nghe g?i v? tu?i tho."
b, “Anh đã đi tìm em, rất lâu, rất lâu
Cô gái ở Thạch Kim Thạch Nhọn
Khăn xanh, khăn xanh phơi đầy lán sớm
Sách giấy mở tung trắng cả rừng chiều...
Chuyện kể từ nỗi nhớ sâu xa
Thương em, thương em, thương em biết mấy”
( Phạm Tiến Duật)
c, “Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy
Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu
Ngàn dâu xanh ngắt một màu
Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai?
( Đoàn Thị Điểm )
Tiết 55- Tiếng Việt Điệp ngữ
II. Các dạng điệp ngữ:
( Xuân Quỳnh )
? Hóy d?t tờn g?i cỏc d?ng di?p ng? cho cỏc cỏch xỏc d?nh du?i dõy?
b.................................: l� phộp di?p ng? m� ngu?i ta s?p x?p cỏc t? ng? du?c di?p liờn ti?p nhau, t?o ?n tu?ng m?i m? cú tớnh ch?t tang ti?n.
a......................................: l� phộp di?p ng? ngu?i ta s?p x?p cỏc t? ng? du?c di?p gión cỏch nhau, t?o ?n tu?ng n?i b?t v� t?o tớnh nh?c.
c...............................: l� phộp di?p ng? m� ? dú t? ng? du?c di?p n?m cu?i cõu trờn chuy?n xu?ng d?u cõu du?i ti?p v?i nú, l�m cõu van, tho li?n nhau nhu m?t d?t súng, kh?c sõu ?n tu?ng.
Điệp ngữ cách quãng
Điệp ngữ nối tiếp
Điệp ngữ vòng
Ghi nhớ 2/152:
Điệp ngữ có nhiều dạng: điệp ngữ cách quãng, điệp ngữ nối tiếp, điệp ngữ chuyển tiếp (điệp ngữ vòng).
II. Các dạng điệp ngữ
1. Ví dụ :
2. Nhận xét:
3. Kết luận:
Tiết 55- Tiếng Việt Điệp ngữ
10

10



1
2
3
HỘP QUÀ MAY MẮN
Bài tập 1: Tìm điệp ngữ trong đoạn trích sau đây và cho biết tác giả muốn nhấn mạnh điều gì?
Một dân tộc đã gan góc chống ách nô lệ của Pháp hơn tám mươi năm nay, một dân tộc đã gan góc đứng về phe Đồng minh chống phát xít mấy năm nay, dân tộc đó phải được tự do! Dân tộc đó phải được độc lập!
Đáp án:
- Đoạn văn của Hồ Chí Minh có các điệp ngữ: một dân tộc đã gan góc, dân tộc đó phải được.
=> Tác dụng: làm nổi bật sự quyết tâm, ý chí chiến thắng của dân tộc ta.
- Ca ng?i s? gan gĩc ch?ng k? th� b?n b? v� quy?t li?t c?a d�n t?c Vi?t Nam, kh?ng d?nh quy?n x?ng d�ng du?c hu?ng t? do d?c l?p c?a ngu?i Vi?t Nam. S? l?p l?i cho th?y gi?ng di?u h�ng h?n, danh th�p c?a l?i van.
Bài tập 2:
Tìm điệp ngữ trong đoạn văn sau và nói rõ đấy là những dạng điệp ngữ gì?
Vậy mà giờ đây, anh em tôi sắp phải xa nhau. Có thể sẽ xa nhau mãi mãi. Lạy trời đây chỉ là một giấc mơ. Một giấc mơ thôi.
(Khánh Hoài)
Đáp án:
- Điệp ngữ: Xa nhau -> điệp ngữ cách quãng.
- Điệp ngữ: một giấc mơ -> điệp ngữ chuyển tiếp.
Bài tập 3.
a, Theo em, trong đoạn văn sau đây, việc lặp đi lặp lại một số từ ngữ có tác dụng biểu cảm hay không?
Phía sau nhà em có một mảnh vườn. Mảnh vườn ở phía sau nhà em, em trồng rất nhiều loài hoa. Em trồng hoa cúc. Em trồng hoa thược dược. Em trồng hoa đồng tiền. Em trồng hoa hồng. Em trồng cả hoa lay ơn nữa. Ngày Phụ nữ quốc tế, em hái hoa sau vườn nhà em tặng mẹ em. Em hái hoa tặng chị em...
b, Em hãy chữa lại đoạn văn trên cho tốt hơn.
b, Mảnh vườn phía sau nhà em trồng rất nhiều loài hoa: hoa cúc, hoa thược dược, hoa đồng tiền, hoa hồng và cả hoa lay ơn nữa. Nhân ngày Quốc tế Phụ nữ, em hái hoa tặng mẹ và chị ...
THẢO LUẬN NHÓM
Nghe bài đồng dao sau và tìm phép điệp ngữ có trong bài đồng dao đó?
GÁNH GÁNH GỒNG GỒNG
Gánh gánh gồng gồng
Gánh gánh gồng gồng
Gánh sông gánh núi
Gánh củi gánh cành
Gánh gánh gồng gồng
Gánh gánh gồng gồng
Ta chạy cho nhanh
Về xây nhà bếp
Nấu nồi cơm nếp
Chia ra năm phần
Một phần cho mẹ
Một phần cho cha
Một phần cho bà
Một phần cho chị
Một phần cho anh
Gánh gánh gồng gồng
III. Luyện tập
Tiết 55- Tiếng Việt Điệp ngữ
Lưu ý: Cần phân biệt điệp ngữ mang giá trị chân chính là biện pháp tu từ; với sự lặp lại từ ngữ không cần thiết làm câu văn rườm rà, nặng nề, không mang giá trị nào cả (lỗi lặp từ).
- Đây là những lỗi mà học sinh thường hay mắc khi viết văn. Vì thế, ta cần phải tránh.
Bài tập 4/153: Viết đoạn văn ngắn có sử dụng điệp ngữ.
* Yêu cầu:
- Chủ đề: Tình yêu quê hương, đất nước.
Phương thức biểu đạt: Biểu cảm
- Viết đoạn văn đầy đủ nội dung, hoàn chỉnh hình thức.
- Có sử dụng điệp ngữ và chỉ ra dạng điệp ngữ nào, nêu tác dụng của điệp ngữ đó.
Tiết 55- Tiếng Việt Điệp ngữ
III. Luyện tập
Ví dụ:
Nói đến quà bánh cổ truyền của Hà Nội, ta không thể không kể đến món phở, bún ốc... và đặc biệt thanh nhã là Cốm Vòng - mùa thu. Cốm Vòng càng dậy hương sắc qua những trang tùy bút của Thạch Lam.
Hướng dẫn về nhà
1. Học thuộc 2 ghi nhớ trang 152.
2. Hoàn thành vở bài tập.
3. Soạn: Luyện nói phát biểu cảm nghĩ về tác phẩm văn học.
- Lập dàn ý cho đề văn sau: Phát biểu cảm nghĩ của em về bài thơ “cảnh khuya” của Hồ Chí Minh.
Xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo
và các em học sinh về dự tiết học