Bài 6: Sự chuyển biến và phân hoá của xã hội nguyên thuỷ
Mục tiêu bài học
Trình bày được quá trình phát hiện ra kim loại và tác động của nó đối với việc chuyển biến từ xã hội nguyên thuỷ sang xã hội có giai cấp
Giải thích quá trình tan rã của xã hội nguyên thuỷ
Mô tả được sự hình thành xã hội có giai cấp
Mô tả và giải thích được sự phân hoá không triệt để của xã hội nguyên thuỷ ở phương Đông
Nêu được một vài nét cơ bản về quá trình tan rã của xã hội nguyên thuỷ ở Việt Nam
Hoạt động khởi động
Các hiện vật này được làm bằng kim loại gì ?
Kim loại được phát hiện từ bao giờ ?
Kim loại có tác dụng như thế nào trong cuộc sống con người nguyên thuỷ ?
1. Sự phát triển ra kim loại và bước tiến của xã hội nguyên thuỷ
+ Hoạt động cá nhân:
Kim loại được phát hiện vào thời gian nào ?
Quan sát trục thời gian, kể tên các loại kim loại mà em biết và thời gian xuất hiện kim loại đó.
Tác dụng của công cụ bằng kim loại là gì ? (ưu điểm, nhược điểm)
Những thay đổi trong đời sống xã hội khi công cụ bằng kim loại xuất hiện ?
+ Thảo luận: Vì sao xã hội nguyên thuỷ ở phương Đông phân hoá nhưng không triệt để ?
Đây là hình nói về điều gì, những nhân vật trong bức hình đang làm gì ?
Trong gia đình, ai đóng vai trò lớn nhất ? Nam giới làm gì, nữ giới làm gì
Sự xuất hiện các gia đình phụ hệ báo hiệu điều gì với xã hội nguyên thuỷ ?
Trò chơi: Nhà sử học nhỏ tuổi
Người nguyên thuỷ đã có nhiều phát minh ảnh hưởng tích cực đến sự phát triển của loài người. Dựa vào những hình vẽ bên dưới, em hãy nêu tên và cho biết phát minh nào còn tồn tại đến ngày nay.
Đáp án

1. Công cụ lao động bằng đá thô sơ

2. Chế tạo ra lửa

3. Công cụ lao động bằng đá mài

4. Biết sử dụng công cụ lưới hái, lưỡi liềm gặt lúa -> nền văn minh lúa nước

5. Biết chăn nuôi động vật

6. Tạo ra các sản phẩm đồ để chứa, đựng

7. Sử dụng trâu làm công cụ cày ruộng

8. Tạo ra các công cụ cày cuốc

9. Xây dựng nhà cửa định cư, sinh sống
1. Sự phát triển ra kim loại và bước tiến của xã hội nguyên thuỷ
Vào thiên niên kỷ IV TCN, kim loại đã xuất hiện. Đó là đồng đỏ, đồng thau và sắt
+ Hệ quả:
Kinh tế: năng suất tăng lên, sản phẩm nhiều đến mức dư thừa
Xã hội: phân hoá giàu và nghèo, hình thành chế độ phụ hệ
=> Xã hội nguyên thuỷ tan rã, nhường chỗ cho xã hội có giai cấp xuất hiện.
2. Sự tan rã của xã hội nguyên thuỷ ở Việt Nam
Xác định các di chỉ đồ đồng trên bản đồ Việt Nam
Thời đại đồ đồng ở Việt Nam trải qua các nền văn hoá nào ?
Thảo luận nhóm:
Em hãy nêu tên các nền văn hoá, đặc điểm của từng nền văn hoá trên trục thời gian trên.
Hãy viết thành một đoạn văn trình bày quá trình phát triển của các nền văn hoá trên (theo cách hiểu của em – tập làm nhà sử học)
Kể tên một số công cụ lao động thuộc văn hoá Gò Mun. Sự xuất hiện đồ kim loại trên lãnh thổ Việt Nam cho em biết điều gì ?
Dựa vào ba tư liệu dưới đây, em hãy viết đoạn văn (cá nhân) trình bày quá trình tan rã của xã hội nguyên thuỷ Việt Nam
Các gợi ý cho slide trên:
Sự mở rộng địa bàn cư trú
Sự tập trung dân cư (dân cư tập trung ở đâu)
Sự phát triển của nghề nông (lúa má, công cụ)
Sự phân hoá xã hội (các nhóm người bị phân hoá)
2. Sự tan rã của xã hội nguyên thuỷ ở Việt Nam
Từ khoảng 4.000 năm về trước, cư dân Việt Nam biết dùng đồ đồng. Họ trải qua các nền văn hoá là Phùng Nguyên, Đồng Đậu, Gò Mun và Đông Sơn
Cư dân đã mở rộng địa bàn cư trú xuống định cư ở đồng bằng, ven các sông lớn. Từ đó hình thành các quốc gia đầu tiên trên đất nước Việt Nam
Luyện tập và vận dụng