BÀI 10: HY LẠP CỔ ĐẠI
Hoạt động khởi động
I. Điều kiện tự nhiên
Xác định vị trí của Hy Lạp cổ đại trên bản đồ
Kể tên một số thành phố cổ của Hy Lạp cổ đại trên bản đồ
Chú thích:
màu xám là “núi cao”; màu xanh lá cây là “đồng bằng”
Điều kiện tự nhiên của Hy Lạp cổ đại có đặc điểm gì ?
với điều kiện tự nhiên như trên, cư dân Hy Lạp cổ đại có ưu thế phát triển các ngành kinh tế nào
Vai trò của cảng Piraeus với kinh tế Hy Lạp cổ đại ?
Cây ô-liu tượng trưng cho điều gì trong văn hoá Hy Lạp cổ đại
- Hy Lạp cổ đại nằm ở khu vực Nam Âu, có điều kiện tự nhiên thuận lợi: đường bờ biển dài, ít đồng bằng và khí hậu ấm áp
=> tạo điều kiện cho sự phát triển của thủ công nghiệp và buôn bán (thương nghiệp)
I. Điều kiện tự nhiên
II. Tổ chức nhà nước thành bang
Thành bang là gì, trong thành bang có những gì ?
- Thành bang: là nhà nước lấy thành thị làm trung tâm, xung quanh là vùng đất trồng trọt), tiếng Anh là "city-state”, tiếng Pháp là “ville-état”. Ở lớp 10 thì được gọi là “thị quốc” (polis). Diện tích thành bang không lớn (lớn nhất cũng không quá 8.000 km2) với một số lượng cư dân vừa phải (khoảng từ 30-40 vạn người).
- Trong thành bang có quân đội, lãnh thổ, luật pháp… riêng
Thành bang tiêu biểu nhất của Hy Lạp cổ đại là thành bang nào ?
Trình bày tổ chức nhà nước thành bang Athenes qua sơ đồ
+ Đại hội nhân dân: gồm hơn 30.000 công dân nam từ 18 tuổi trở lên, có quyền thảo luận và biểu quyết các vấn đề hệ trọng của nhà nước. Đại hội cũng sẽ họp mỗi năm một phiên đặc biệt vào mùa xuân để xét xử các viên chức trong chính quyền, bỏ phiếu bằng vỏ sò trục xuất ra khỏi Athènes trong 10 năm. Thời Perikles, ông quy định cứ 10 ngày Đại hội nhân dân được họp 1 lần. Những người tham gia Đại hội này đều không có lương bổng, riêng quan chấp chính được nhận 4 obole/ngày. Trong đại hội này, phụ nữ, trẻ nhỏ và công dân Athènes nhưng cha mẹ không phải người Athenes đều không được hưởng quyền công dân (tức là quyền bầu cử). Nếu người nào bị nghi ngờ là mưu phản thì Đại hội này họp vào mùa xuân sẽ bỏ phiếu bằng vỏ sò, bị 6.000 phiếu vỏ sò sẽ bị trục xuất ra khỏi Athènes 10 năm
+ Hội đồng 500 người (Boulée): gồm 500 người được bầu ra từ 10 khu (Phylar, mỗi khu (phường) bầu 50 người). Hội đồng 500 người này lại chia nhỏ thành 10 pritanny (uỷ ban thường trực), mỗi pritanny có nhiệm kỳ 36 – 39 ngày/năm, viên chức được quyền tái cử. Hội đồng này ra chính sách và là cơ quan tư vấn, đưa cho Đại hội nhân dân thảo luận; nếu Đại hội duyệt mới được thi hành. Những người tham gia Hội đồng này được cấp tiền lương là 5 obole/ngày (6 obole = 1 drasme = 4,3 gam bạc).
+ Hội đồng 10 tướng lĩnh: hội đồng này phụ trách việc quân sự của Athènes, được bổ nhiệm bằng phương pháp bốc thăm dựa trên tài năng. 10 tướng lĩnh này bầu ra 1 người đứng đầu và người này cũng có thể được bầu lại (réelection possible).
+ Toà án 6.000 người (Helié): gồm 6.000 thẩm phán. Cứ một ngày xét xử xong, mỗi thẩm phán nhận 2 obole. Muốn xét xử vụ án nào thì phải bắt thăm chọn thẩm phán, vụ nhỏ chọn ra 201 thẩm phán; vụ án lớn từ cần từ 501 đến 1.501 thẩm phán, để tránh tình cảm hay thù hằn cá nhân.
Chỉ ra các yếu tố dân chủ trong thành bang Athenes qua tài liệu sau:
Em hiểu từ “Dân chủ” nghĩa là gì ?
Các yếu tố dân chủ trong thành bang Athenes được thể hiện như thế nào qua bức tranh:
“Quyền công dân” là gì ?
Theo em, những ai “có quyền công dân” ?
Những ai không có quyền công dân ?
Theo em, yếu tố “dân chủ” của nhà nước thành bang Athenes có lợi cho ai ?
“Trước hết số lượng công dân Athens chỉ chiếm khoảng 1/4 dân số (khoảng 90.000 dân tự do), còn lại 3/4 dân số (khoảng 365.000 nô lệ, 45.000 kiều dân, phụ nữ, nam công dân 18 nhưng cha hoặc mẹ không phải là người Athens…) không được xem là công dân, tức là bị gạt ra khỏi đời sống chính trị, xã hội, mặc dù họ là lực lượng lao động, đóng thuế… quan trọng của Athens”
II. Tổ chức nhà nước thành bang
Đại hội nhân dân, có quyền lực cao nhất
Hội đồng 500
Hội đồng 10 tướng lĩnh
Toà án 6.000 người
Nhà nước thành bang Hy Lạp cổ đại mang tính dân chủ cao
III. Những thành tựu văn hoá tiêu biểu
Những thành tựu nào còn được bảo tồn đến ngày nay ?
- Chữ viết: chữ cái Hy Lạp
- Văn học: sử thi Illiad (I-li-át) – Odyssey (Ô-đi-xê) và các vở kịch
- Về khoa học: xuất hiện nhiều nhà khoa học như Archimedes, Herodotes, Pythagoras, Socrates, Platon, Aristotles…
- Về kiến trúc: đền Athena, nhà hát Dionysos, tượng thần Zeus…