BÀI 1
LẮNG NGHE LỊCH SỬ NƯỚC MÌNH

1. Hãy cho biết lễ hội trên là tưởng nhớ vị anh hùng nào của dân tộc ?
2. Theo em, người anh hùng là người như thế nào? Người đó có những phẩm chất và thành tích gì khiến em ngưỡng mộ?
? Hãy kể tên 1 vài vị anh hùng mà em biết
https://youtu.be/Tlhb9cP4d8E

ĐỌC
KIẾN THỨC NGỮ VĂN
Tri thức đọc hiểu
* Truyền thuyết
* Nhân vật trong văn bản văn học
* Nhân vật truyền thuyết
* Cốt truyện
* Cốt truyện truyền thuyết
* Yếu tố kì ảo trong truyền thuyết
Tri thức tiếng Việt
* Từ đơn và từ phức
* Nghĩa của một số thành ngữ thông dụng
VĂN BẢN 1
THÁNH GIÓNG

Đọc, chú thích
Đọc
Chú thích
Hoạt động cá nhân
? Thánh Gióng thuộc thể loại truyện gì?
=> Truyền thuyết
? Nhắc lại khái niệm? Truyền thuyết thường có yếu tố gì? Qua truyền thuyết nhân dân ta muốn thể hiện thái độ gì?
? Truyện có những nhân vật nào? Ai là nhân vật chính?
?Truyện sử dụng ngôi kể nào? Dựa vào đâu em nhận ra ngôi kể đó?
Ngôi kể thứ ba
? Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản? Vì sao?
=> Tự sự

Văn bản chia làm mấy phần? Nêu nội dung của từng phần?

* Bố cục: 4 phần
- P1: từ đầu… nằm đấy
=>Sự ra đời của Gióng
- P2: Tiếp… cứu nước
=>Sự trưởng thành của Gióng
- P3: Tiếp… lên trời
=>Gióng đánh tan giặc và bay về trời
- P4: Còn lại
=>Những vết tích còn lại của Gióng.
II. Tìm hiểu văn bản
Sự ra đời của Gióng




? Tìm và liệt kê các chi
tiết kì ảo về sự ra đời
của Gióng
? Sự ra đời
và những biểu hiện
khác thường của Gióng dự
báo sự việc sắp xảy ra
như thế nào ?


+ 2 phút suy nghĩ và chia sẻ thông tin với bạn bên cạnh
+1 phút chia sẻ thông tin trước lớp


* Chi tiết
- Người mẹ ướm chân mình vào vết chân lạ và thụ thai.
- Mười hai tháng sau sinh ra một cậu bé.
- Lên ba: không biết nói, biết cười, chẳng biết đi, cứ đặt đâu nằm đấy
=> Sự ra đời và những biểu hiện khác thường của cậu bé dự báo đây là một con người phi thường
Kể tên một số nhân vật có sự ra đời kì lạ?
2. Sự ra đời của Gióng vừa có yếu tố bình thường vừa có yếu tố khác thường? Điều đó có ý nghĩa gì ?

2. Sự trưởng thành của Gióng



Thảo luận nhóm
- Tìm và liệt kê những chi tiết kì lạ về sự trưởng thành của Gióng?
Chi tiết kì ảo đó có ý nghĩa gì?








* Tiếng nói đầu tiên của Gióng là đòi đi đánh giặc:
+ Mẹ ra mời sứ giả vào đây
+ Đòi ngựa sắt, roi sắt, áo giáp sắt để đánh giặc
=>Ca ngợi ý thức đánh giặc cứu nước đã tạo cho người anh hùng những khả năng thần kì
=>Gióng là hình ảnh của nhân dân, lúc bình thường thì âm thầm lặng lẽ nhưng khi đất nước gặp nguy biến thì sẵn sàng đứng ra cứu nước.
=> để chống giặc ngoại xâm bảo vệ Tổ quốc đòi hỏi chúng ta phải chuẩn bị đầy đủ về tinh thần và vũ khí đấu tranh
* Gióng lớn nhanh như thổi:
+ Cơm ăn mấy cũng không biết no
+ Áo vừa mặc xong đã căng đứt chỉ
+ Bà con làng xóm góp gạo nuôi Gióng
=> Sức mạnh của Gióng được nuôi dưỡng bằng cái bình thường, giản dị. Gióng đâu chỉ là con của một bà mẹ mà là con của cả làng, của nhân dân.
=>Sức mạnh của Gióng là sức mạnh của toàn dân. Đồng thời còn nói lên truyền thống yêu nước tinh thần đoàn kết của dân tộc thuở xưa.


* Tiếng nói đầu tiên của Gióng là đòi đi đánh giặc:
+ Đòi ngựa sắt, roi sắt, áo giáp sắt để đánh giặc
=>Ca ngợi ý thức đánh giặc cứu nước. Gióng là hình ảnh của nhân dân sẵn sàng cứu nước.
=> Để chống giặc ngoại xâm chúng ta phải chuẩn bị đầy đủ tinh thần và vũ khí
* Gióng lớn nhanh như thổi:
+ Cơm ăn mấy cũng không no
+ Áo vừa mặc xong đã đứt chỉ
+ Bà con góp gạo nuôi Gióng
=> Sức mạnh của Gióng được nuôi dưỡng bằng cái bình thường, giản dị. Gióng là con của cả làng, của nhân dân.
=>Sức mạnh của Gióng là sức mạnh của toàn dân. Thể hiện truyền thống yêu nước, tinh thần đoàn kết của dân tộc
Vì sao khi nghe Gióng nói đòi đi đánh giặc thì sứ giả vừa kinh ngạc lại vừa mừng rỡ
2. Lấy dẫn chứng, thể hiện tinh thần đoàn kết, tinh thần yêu nước của dân tộc ta

3. Gióng đánh giặc và bay về trời

Hoạt động nhóm bàn
? Tìm và liệt kê các chi tiết kì ảo về Gióng
đánh tan giặc và bay về trời
? Chi tiết kì ảo đó có ý nghĩa gì?

*Chi tiết kì lạ
- Gióng vươn vai thành tráng sĩ
- Ngựa phun ra lửa.
- Đánh hết lớp này đến lớp khác.
- Roi sắt gãy nhổ tre đánh giặc.
- Giặc tan, Gióng cưỡi ngựa bay về trời.
Ý nghĩa
- Roi sắt gãy, nhổ tre đánh giặc:
+ Sự sáng tạo, nhanh chóng của Gióng.
+ Quyết tâm giết giặc đến cùng.
- Giặc tan Gióng bay về trời:
+ Nhân dân yêu mến, trân trọng muốn giữ mãi hình ảnh của người anh hùng.
+ Gióng là biểu tượng của người dân Văn Lang.

*Chi tiết kì lạ
- Gióng vươn vai thành tráng sĩ
- Ngựa phun ra lửa.
- Gióng nhổ tre đánh giặc.
- Giặc tan, Gióng cưỡi ngựa bay về trời.
* Ý nghĩa
+ Thể hiện sự sáng tạo, nhanh chóng của Gióng; quyết tâm giết giặc đến cùng.
+ Nhân dân yêu mến, trân trọng muốn giữ mãi hình ảnh của người anh hùng.
+ Gióng là biểu tượng của người dân Văn Lang.




Thể hiện quan niệm của nhân dân ta về mong ước có một người anh hùng đủ sức mạnh để đáp ứng nhiệm vụ dân tộc đặt ra trong hoàn cảnh cấp thiết.


Sự lớn lên của Gióng đã đáp ứng được yêu cầu và nhiệm vụ cứu nước.


Khi lịch sử đặt ra vấn đề sống còn cấp bách, khi tình thế đòi hỏi dân tộc vươn lên một tầm vóc phi thường thì dân tộc ta vụt lớn dậy như Thánh Gióng, tự mình thay đổi tư thế tầm vóc của mình.
Từ “chú bé” được thay bằng “tráng sĩ” có ý nghĩa gì ?


Theo một số bạn truyện Thánh Gióng lẽ ra nên kết thúc ở câu “Đến đấy, một mình một ngựa, tráng sĩ lên đỉnh núi, cởi giáp sắt bỏ lại, rồi cả người lẫn ngựa từ từ bay lên trời”.
- Các bạn ấy cho rằng: phần văn bản sau câu văn này là không cần thiết, vì không còn gì hấp dẫn nữa. Em có đồng ý như vậ không? Vì sao?

* Em không đồng ý với ý kiến trên
vì phần cuối truyện kể về những dấu tích của Gióng còn để lại khiến cho câu chuyện hấp dẫn hơn.
Đó là những di sản mà Gióng thể lại cho dân tộc ta đến ngày nay.
Qua đó cũng thể hiện sự trân trọng, biết ơn, niềm tự hào và ước muốn của nhân dân ta về một người anh hùng cứu nước giúp dân.
4. Những vết tích còn lại của Gióng

? Liệt kê những dấu tích đánh giặc của
Thánh Gióng?

? Việc kể về những dấu tích đánh giặc của Thánh Gióng trong đoạn kết có ý nghĩa gì

? Sau khi đọc truyện Thánh Gióng, em có suy nghĩ gì về truyền thống yêu nước, chống giặc ngoại xâm của dân tộc ta?
* Dấu tích còn để lại sau khi Gióng đánh giặc:
+ Tre đằng ngà vì ngựa phun bị cháy ngả màu vàng
+ Vết chân ngựa thành những hồ ao liên tiếp
+ Khi ngựa hét lửa, lửa cháy một làng -> làng cháy
* - Việc kể về những dấu tích đánh giặc của Thánh Gióng trong đoạn kết thể hiện sự trân trọng, biết ơn, niềm tự hào và ước muốn về một người anh hùng cứu nước giúp dân. Đồng thời cũng giải thích được các sự kiện, địa điểm lịch sử ( đền thờ Phù Đổng Thiên Vương, làng Cháy).
* Sau khi đọc truyện Thánh Gióng, em thấy rằng Gióng chính là hình ảnh của nhân dân ta, khi dân tộc gặp cơn nguy biến thì họ sẵn sàng đứng ra cứu nước, giống như Gióng, khi vua vừa kêu gọi đã đáp lời cứu nước. Gióng là hình tượng người anh hùng đầu tiên, tiêu biểu cho lòng yêu nước, cho ý thức đánh giặc cứu nước của nhân dân ta.
? Nêu nội dung chính của văn bản “Thánh Gióng”
? Nêu những biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong văn bản
? Ý nghĩa của văn bản

III. Tổng kết
1. Nội dung:
-Truyện kể về công lao đánh đuổi giặc ngoại xâm của người anh hùng Thánh Gióng, qua đó thể hiện ý thức tự cường của dân tộc ta.
2. Nghệ thuật
- Chi tiết tượng tượng kì ảo.
- Khéo kết hợp huyền thoại và thực tế (cốt lõi sự thực lịch sử với những yếu tố hoang đường).
3. Ý nghĩa:
- Truyện ca ngợi người anh hùng đánh giặc tiêu biểu cho sự trỗi dậy của truyền thống yêu nước, tinh thần đoàn kết, anh dũng kiên cường của dân tộc ta.

Luyện tập
- Viết đoạn văn (từ 5 – 7 câu) kể lại một sự việc trong văn bản “Thánh Gióng” bằng lời của một nhân vật do em tự chọn.
- Bài tập 1: Đóng vai nhân vật Thánh Gióng, kể lại câu chuyện.