CHỦ ĐỀ DẠY HỌC TRỰC TUYẾN
Môn: Ngữ văn 11
Năm học: 2021 - 2022


TỰ TÌNH(II)
Hồ Xuân Hương
KHỞI ĐỘNG
Câu 1. Câu nào sau đây không phải là ca dao?
A. Thân em như trái bần trôi B. Thân em như quả cau khô
C. Thân em như quả mít trên cây D. Thân em như củ ấu gai
Câu 2. Âm thanh tiếng gà xuất hiện trong bài thơ Tự tình nào của Hồ Xuân Hương
A. Tự tình I B. Tự tình II C. Tự tình III D. Cả ba bài
Câu 3. Điền từ thích hợp vào câu thơ sau:
Ấy ai thăm ván cam lòng vậy,
Ngán…….ôm đàn những tấp tênh
A. quá B. nỗi C. ngẫm D. lắm
Câu 4. “Xuân Hương là bà chúa thơ Nôm” là nhận định của ai? A. Hoài Thanh B. Xuân Quỳnh C. Vũ Ngọc Phan D. Xuân Diệu
Câu 5. Chuyện tình duyên của Hồ Xuân Hương gợi ta liên tưởng đến tác phẩm nào:
A. Cung oán ngâm khúc B. Đọc Tiểu Thanh kí
C. Truyện Kiều D. Chinh phụ ngâm khúc
Kiến thức:
- Cảm nhận được tâm trạng buồn tủi, vừa phẫn uất trước tình cảnh éo le và khát vọng sống, khát vọng hạnh phúc của Hồ Xuân Hương
- Thấy được tài năng nghệ thuật thơ Nôm của Hồ Xuân Hương
PHẦN 1: NHIỆM VỤ HỌC TẬP
Kĩ năng:
Biết cách đọc hiểu bài thơ Đường luật
Thái độ:
Trân trọng, khâm phục bản lĩnh, tài năng của Hồ Xuân Hương
PHẦN 12:
HỌC LIỆU (NỘI DUNG BÀI HỌC)
I. Tiểu dẫn
1/Tác giả:
- Hồ Xuân Hương là một thiên tài kì nữ nhưng cuộc đời tình duyên lại gặp nhiều éo le ngang trái.
2/Tác phẩm:
- Được mệnh danh là bà chúa thơ Nôm
- Bài thơ thể hiện thái độ, tâm trạng vừa đau đớn, vừa phẫn uất trước thực tại đau buồn, tuy vậy, bà vẫn gắng gượng vươn lên, nhưng rồi vẫn rơi vào bi kịch.
- “Tự tình” (II) là bài thơ thuộc chùm thơ “Tự tình” gồm ba bài của bà
II. Đọc-hiểu
1. Hai câu đề: Nỗi niềm buồn tủi của Xuân Hương
Bối cảnh
=> Bối cảnh gợi tâm trạng
Không gian, thời gian
Âm thanh
Đêm khuya thanh vắng
Tiếng trống dồn
Hình ảnh con người
trơ
Cái hồng nhan
=> Nỗi xót xa, đau đớn, tủi hổ, bẽ bàng của người phụ nữ một mình giữa đêm khuya
=> Bản lĩnh, cá tính mạnh mẽ.
“Chén rượu hương đưa say lại tỉnh
Vầng trăng bóng xế khuyết chưa tròn”
Trơ trọi, lẻ loi
- Trơ lì
Cái đẹp hóa tầm thường, rẻ rúng
- Phép đối: hồng nhan >< nước non
II. Đọc-hiểu
2. Hai câu thực: Thực tình, thực cảnh của Xuân Hương
Mượn rượu giải sầu để quên đi thực tại đau buồn nhưng khi tỉnh ra, thực tại không thay đổi -> Nỗi xót xa, cay đắng
Chén rượu
Say lại tỉnh?
giải sầu
vòng quẩn quanh
Nỗi chán chường, ê chề trước duyên phận
vầng trăng bóng xế
khuyết chưa tròn
=> Tâm trạng bế tắc và nỗi đau đớn trước duyên phận hẩm hiu, lỡ làng
tuổi xuân trôi đi
Tình duyên trưa trọn vẹn
“Chén rượu hương đưa say lại tỉnh
Vầng trăng bóng xế khuyết chưa tròn”
II. Đọc-hiểu
3. Hai câu luận: Nỗi niềm phẫn uất

Đảo ngữ + Đối lập + Động từ mạnh
Xiên ngang
Đâm toạc
=> Hình ảnh thiên nhiên động, thiên nhiên “nổi loạn”
“Xiên ngang mặt đất rêu từng đám
Đâm toạc chân mây đá mấy hòn”
Mặt đất
Chân mây
Rêu từng đám
Đá mấy hòn
=> Sự bướng bỉnh, phẫn uất, ngang ngạnh. Đó chính là bản lĩnh cá tính mạnh mẽ của Xuân Hương
II. Đọc-hiểu
4. Hai câu kết:
Tâm trạng chán chường, buồn tủi
Ngán nỗi
Xuân
=> Thở dài ngao ngán trước sự trôi chảy tàn nhẫn của thời gian khiến tuổi xuân phai nhạt
Mảnh tình
San sẻ
tí
=> Tâm trạng chán chường, buồn tủi và khát vọng hạnh phúc cũng là nỗi lòng của người phụ nữ trong XHPH xưa.
“Ngán nỗi xuân đi xuân lại lại
Mảnh tình san sẻ tí con con”
Chán ngán, ngán ngẩm
Mùa xuân lặp lại
Tuổi xuân đi mãi
Nhỏ bé
con con
chia sẻ
Ít ỏi
Không thể nhỏ hơn
- Nhịp thơ: 2/2/1/2 -> câu thơ bị cắt nát. Cái vụn nát đó chính là cái tình cảm mà người phụ nữ nhận được.
-> Nghệ thuật tăng tiến: nhấn mạnh sự nhỏ bé dần của mảnh tình.
III. Kết luận
- Đưa ngôn ngữ đời thường vào thơ.
1. Nội dung
2. Nghệ thuật
- Tâm trạng buồn tủi, số phận éo le của người phụ nữ
- Khát vọng hạnh phúc của người phụ nữ
- Sử dụng từ ngữ đặc sắc
- Xây dựng hình ảnh thơ gợi cảm, độc đáo
PHẦN 3
BÀI TẬP KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ CỦA CHỦ ĐỀ
Phân tích bài thơ Tự tình II của Hồ Xuân Hương
Bài tập:
* Hình thức làm bài: HS làm bài vào tờ giấy đôi, điền đầy đủ thông tin (họ và tên, lớp, ô điểm)
* Cách thức nộp bài:
- Mỗi cá nhân chụp hình bài làm (ngay ngắn, rõ nét) gửi qua zalo cho lớp trưởng.
Lớp trưởng chuyển bài của các bạn vào zalo cho GV
THANK YOU!!!