HÃY QUAN SÁT MỘT SỐ HÌNH ẢNH SAU
KHỞI ĐỘNG
Hồ Chí Minh đẹp nhất tên Người!
Chiến dịch biên giới Thu - Đông 1950 và Bác làm việc ở Chiến khu
Hồ Chí Minh đẹp nhất tên Người!
Hồ Chí Minh đẹp nhất tên Người!
Bác Hồ thăm đền Hùng
“Các vua Hùng đã có công dựng nước. Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”.
Hồ Chí Minh đẹp nhất tên Người!
Hồ Chí Minh đẹp nhất tên Người!
Hồ Chí Minh đẹp nhất tên Người!
Sáng ra bờ suối tối vào hang,
Cháo bẹ rau măng đã sẵn sàng.
Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng,
Cuộc đời Cách mạng thật là sang.
(Tức cảnh Pác Pó)
Hồ Chí Minh đẹp nhất tên Người!
Mùa xuân là tết trồng cây,
Làm cho đất nước càng ngày càng xuân.
Hồ Chí Minh đẹp nhất tên Người!
Phong cách Hồ Chí Minh
10
Em cảm nhận được gì về Người qua những bức ảnh trên?
Hồ Chí Minh đẹp nhất tên Người, lời bài hát có lẽ đã nói lên bao cảm xúc đẹp về một con người siêu phàm nhưng cũng hết sức gần gũi giản dị không thể nhầm lẫn với một ai khác mà chúng ta dù là thế hệ nào, thời gian nào vẫn quen gọi là Bác Hồ. Vì sao vậy? Có lẽ chỉ có thể dùng từ phong cách để giải thích về một lối sống, làm việc, ứng xử ,... Vừa hết sức vĩ đại vừa hết sức giản dị, vừa rất mới rất hiện đại nhưng cũng mang đậm chất truyền thống, dân tộc. Những điều này đã được nhà văn Lê Anh Trà nói hộ chúng ta trong văn bản Phong cách Hồ Chí Minh. Chúng ta cùng tìm hiểu văn bản này nhé!
- Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1990 – 2/9/1969)
- Sinh tại làng Sen, xã Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An. Cha là cụ Nguyễn Sinh Sắc. Mẹ là cụ Hoàng Thị Loan.
- Năm 1911, Người ra đi tìm đường cứu nước từ Bến cảng Nhà Rồng.
- Tháng 2 - 1941 Người trở về nước.
- Ngày 2 - 9 - 1945, tại quảng trường Ba Đình, Người đọc Bản Tuyên Ngôn Độc Lập, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng Hòa.
- Năm 1990, nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, UNESCO đã ghi nhận và suy tôn Người là “Anh hùng Giải phóng dân tộc Việt Nam, nhà văn hóa lớn”.
Hồ Chí Minh đẹp nhất tên Người!
Bài 1:
Văn bản:
PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH
- Lê Anh Trà -
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả, tác phẩm:
a. Tác giả: SGK/7
b. Tác phẩm:
Năm 1990, nhân dịp kỷ niệm 100 năm ngày sinh Bác Hồ, có nhiều bài viết về Người. “Phong cách Hồ Chí Minh” là một phần trong bài viết Phong cách Hồ Chí Minh, cái vĩ đại gắn với cái giản dị của tác giả Lê Anh Trà.
Lê Anh Trà
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả, tác phẩm:
a. Tác giả: SGK
b. Tác phẩm:
2. Chú thích:
- bất giác: một cách tự nhiên.
- đạm bạc: sơ sài, giản dị, không cầu kỳ, hợp vệ sinh.
- Uyên thâm: trình độ kiến thức rất cao siêu.
- Hiền triết: người có tài năng, đức độ, hiểu biết sâu rộng, được người đời tôn vinh.
- Di dưỡng tinh thần: bồi bổ cho sảng khoái về tinh thần, giữ cho tinh thần vui vẻ.
Phong cách Hồ Chí Minh
15
Qua việc đọc văn bản, em hãy suy nghĩ và trả lời những câu hỏi sau?
1/ Văn bản này thuộc dạng văn bản nào? ( gợi ý: Tự sự/ miêu tả/ thuyết minh/ nghị luận,.. Hay một dạng văn bản chuyên viết về những vấn đề của cuộc sống – văn bản nhật dụng?)
2/ Xác định phương thức biểu đạt?
3/ Văn bản nhật dụng này viết về điều gì?
4/ Bài văn có bố cục như thế nào?
I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả, tác phẩm:
2. Chú thích:
- Kiểu VB: Nghị luận (loại VB: Nhật dụng).
- PTBĐ: Nghị luận + thuyết minh
- Từ đầu – “rất hiện đại”: Quá trình hình thành phong cách Hồ Chí Minh.
- Tiếp theo – “hạ tắm ao”: Vẻ đẹp cụ thể trong phong cách Hồ Chí Minh.
- Còn lại: Khẳng định ý nghĩa trong phong cách Hồ Chí Minh.
3. Kiểu VB và PTBĐ:
4. Bố cục:
3 phần
II. Tìm hiểu văn bản
1. Con đường hình thành phong cách Hồ Chí Minh.
Hoàn cảnh: Bắt nguồn từ khát vọng tìm đường cứu nước hồi đầu thế kỳ XX
Năm 1911 rời bến Nhà Rồng
Qua nhiều cảng trên thế giới
Thăm , làm việc và ở nhiều nước
Ngày 4/6/1911, Người lấy tên Văn Ba, rời phân cuộc Liên Thành thương quán. Ngày 5/6/1911, trên con tàu Amiral Latouche Treville, Người rời bến cảng Nhà Rồng, ra đi tìm con đường giành độc lập, tự do cho dân tộc. Trải qua hơn 30 năm đi qua khoảng 30 quốc gia, bốn Châu lục,... chỉ với chí lớn và hai bàn tay trắng.
1/ Từ thông tin trên, em hãy cho biết Bác Hồ tiếp thu văn hoá nhân loại trong hoàn cảnh nào?
2/ Đọc đoạn 1 sgk/5, tìm hiểu cách mà Người đã tiếp thu văn hoá nhân loại?
II. Tìm hiểu văn bản
1. Con đường hình thành phong cách Hồ Chí Minh.
- Cách tiếp thu văn hóa nhân loại:
+ Coi trọng ngôn ngữ giao tiếp – tự học
+ Đi nhiều, luôn học hỏi, tìm hiểu văn hóa các nước
+ Tiếp thu chọn lọc tinh hoa văn hóa nước ngoài.
+ Vận dụng cái đẹp, hay; phê phán những hạn chế, tiêu cực (trên nền tảng của văn hoá dân tộc).
+ Không chịu ảnh hưởng một cách thụ động.
+ Giữ vững giá trị văn hóa  dân tộc.
- Sử dụng phương pháp giải thích, bình luận, liệt kê.
 Nhấn mạnh nét độc đáo trong phong cách Hồ Chí minh là sự kết hợp hài hoà giữa truyền thống và hiện đại, dân tộc và quốc tế, vĩ đại và bình dị.
21
Khoảng 4 năm: từ 1913-1917) với một trong số các mục đích được xác định rõ ràng ngay từ đầu là học tiếng Anh. Tại đây, để có tiền trang trải cuộc sống và học tập, Bác đã làm rất nhiều nghề cực nhọc như: quét tuyết, đốt lò, làm phụ bếp cho khách sạn Các-lơ-tơn. Mỗi ngày Người phải làm việc từ 9 đến 10 tiếng đồng hồ trong điều kiện ăn mặc thiếu thốn nhưng Người vẫn dành một khoản tiền ít ỏi kiếm được để đi học tiếng Anh vào ngày nghỉ hằng tuần. Nhờ quá trình học tập kiên trì Người đã có thể sử dụng tiếng Anh khá thành ....
Nói về khả năng học tiếng Nga của Bác, một đồng chí của Bác ở Matxcơva từng nhận xét: “Từ trước đến nay, những người nổi tiếng trên thế giới đến Liên Xô mà nói được tiếng Nga có đồng chí Mo-rít Tô-rê (Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Pháp), nhà nghệ sĩ da đen người Mỹ Pôn Rốp-sơn và nay có đồng chí Hồ Chí Minh nữa là người thứ ba”. Bác viết rất nhiều bài cho một số tờ báo như “Đời sống công nhân Ba-kin-xki”, “Tiếng còi”, “Tạp chí đỏ”, “Thời mới”, “Sự thật”...
Người có thể nói được tiếng Trung Quốc phổ thông, lại có thể nói được các phương ngữ, thổ âm của họ như tiếng Quảng Đông, Quảng Châu, Thượng Hải, Vân Nam... Người viết báo, viết văn, làm thơ bằng vốn Hán học mà tập Nhật ký trong tù là một minh chứng tiêu biểu.
Từ những dẫn chứng trên, em học tập được gì về khả năng học ngoại ngữ của Bác? Liên hệ việc học ngoại ngữ của bản thân em?
2. Nét đẹp trong phong cách Hồ Chí Minh.
Lần đầu tiên trong lịch sử Việt Nam và có lẽ cả thế giới, có một vị Chủ tịch nước lấy chiếc nhà sàn nhỏ bằng gỗ bên cạnh chiếc ao làm “cung điện” của mình. Qủa như một câu chuyện thần thoại, như câu chuyện về một vị tiên, một con người siêu phàm nào đó trong cổ tích. Chiếc nhà sàn đó cũng chỉ vẻn vẹn có vài phòng tiếp khách, họp Bộ Chính trị, làm việc và ngủ, với những đồ đạc rất mộc mạc đơn sơ.
 Nơi ở và nơi làm việc mộc mạc, đơn sơ
Quan sát những hình ảnh sau và nêu cảm nhận của em về hình ảnh đó ?
Vị trí: Nằm trong khuôn viên Phủ Chủ tịch, thuộc quận Ba Đình, thành phố Hà Nội.
Ðặc điểm: Đây là ngôi nhà Bác ở và làm việc từ năm 1958 đến khi qua đời.
Tầng dưới nhà sàn là nơi Bác thường họp với Bộ Chính trị. Tầng trên là hai phòng nhỏ, nơi Bác làm việc và phòng ngủ với những vật dụng đơn sơ giản dị. Trước nhà là ao cá Bác nuôi, bên bờ ao là các loài hoa phong lan nở quanh năm. Nhân dân ta từ mọi miền đất nước cũng như du khách quốc tế đến thủ đô Hà Nội, ai cũng muốn đến viếng Lăng, thăm nhà ở của Bác và đi dạo quanh quảng trường.
Quan sát những hình ảnh sau và nêu cảm nhận của em về hình ảnh đó ?
Quan sát những hình ảnh sau và nêu cảm nhận của em về hình ảnh đó ?
Quan sát những hình ảnh sau và nêu cảm nhận của em về hình ảnh đó ?
Quan sát những hình ảnh sau và nêu cảm nhận của em về hình ảnh đó ?
Quan sát những hình ảnh sau và nêu cảm nhận của em về hình ảnh đó ?
Quan sát những hình ảnh sau và nêu cảm nhận của em về hình ảnh đó ?
Quan sát những hình ảnh sau và nêu cảm nhận của em về hình ảnh đó ?
Quan sát những hình ảnh sau và nêu cảm nhận của em về hình ảnh đó ?
Và chủ nhân chiếc nhà sàn này cũng trang phục hết sức giản dị, với bộ quần áo bà ba nâu, chiếc áo trấn thủ, đôi dép lốp thô sơ như của các chiến sĩ Trường Sơn đã được một tác giả phương Tây ca ngợi như một vật thần kì.
 Trang phục giản dị
Chỗ ở đơn sơ và trang phục giản dị của Bác
Hằng ngày, việc ăn uống của Người cũng rất đạm bạc, với những món ăn dân tộc không chút cầu kì, như cá kho, rau luộc, dưa ghém, cà muối, cháo hoa.
 Bữa ăn đạm bạc
Và Người sống ở đó, một mình, với một tư trang ít ỏi, một chiếc va li con với vài bộ quần áo, vài vật kỉ niệm của cuộc đời dài. Tôi dám chắc không một vị vua hiền nào ngày trước lại sống đến mức giản dị và tiết chế như vậy. Bất giác ta nghĩ đến các vị hiền triết ngày xưa như Nguyễn Trãi ở Côn Sơn hay Nguyễn Bỉnh Khiêm sống ở quê nhà với những thú quê thuần đức:
Thu ăn măng trúc, đông ăn giá
Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao…
 Tư trang ít ỏi
Lần đầu tiên trong lịch sử Việt Nam và có lẽ cả thế giới, có một
vị chủ tịch nước lấy chiếc nhà sàn nhỏ bằng gỗ bên cạnh chiếc ao
làm “cung điện” của mình. Quả như một câu chuyện thần thoại,
như câu chuyện về một vị tiên, một con người siêu phàm nào đó
trong cổ tích. Chiếc nhà sàn đó cũng chỉ vẻn vẹn có vài phòng tiếp
khách, họp Bộ Chính trị, làm việc và ngủ, với những đồ đạc rất
mộc mạc đơn sơ. Và chủ nhân chiếc nhà sàn này cũng trang phục
hết sức giản dị, với bộ quần áo bà ba nâu, chiếc áo trấn thủ, đôi
dép lốp thô sơ như của các chiến sĩ Trường Sơn đã được một
tác giả phương Tây ca ngợi như một vật thần kì. Hằng ngày, việc
ăn uống của Người cũng rất đạm bạc, với những món ăn dân tộc
không chút cầu kì, như cá kho, rau luộc, dưa ghém, cà muối,
cháo hoa.
Liệt kê: nhưng không để nhấn mạnh vào tính chất phong phú
của sự vật mà ngược lại, càng giúp ta thấy mức độ ít ỏi đơn sơ; ít
đến mức có thể liệt kê, tính đếm một cách dễ dàng. Qua đó ta càng
thấy xúc động biết bao trước cách sống giản dị thanh cao của Bác.
- Nơi ở:
- Trang phục:
- Bữa ăn:
- Tư trang:
Cái nhà sàn nhỏ đơn sơ cạnh bờ ao.
vài bộ quần áo bà ba nâu, chiếc áo trấn thủ, đôi dép lốp…
chỉ có vài ba món giản đơn: cá kho, rau luộc, cà muối, dưa ghém, cháo hoa.
ít ỏi, một chiếc va li con…
- Sử dụng cách so sánh đầy ấn tượng, đưa ra chứng cụ thể kết hợp lời bình hấp dẫn.
 Nhấn mạnh lối sống đẹp, văn minh: Cái hiện đại gắn liền giản dị, hài hoà giữa tự nhiên và sự thoả mãn về tâm hồn.
2. Nét đẹp trong phong cách Hồ Chí Minh.
44
Trang phục của Bác tại Viện bảo tàng
“Nơi Bác ở sàn mây vách gió
Sáng nghe chim rừng hót sau nhà
Đêm trăng ngọn đèn khêu nhỏ”

“Bác Hồ ngồi đó chiếc áo nâu giản dị
Màu quê hương bền bỉ đậm đà”.

Người ngồi đó với cây chì đỏ
Vạch đường đi từng phút, từng giờ

Nhà gác đơn xơ một góc vườn
Gỗ thường mộc mạc chẳng mùi sơn
Giường mây, chiếu cói đơn chăn gối
Tủ nhỏ vừa treo mấy áo sờn
THƠ VIẾT VỀ BÁC
3. Ý nghĩa phong cách Hồ Chí Minh:
- Đây không phải là lối sống khắc khổ của những con người tự vui trong cảnh nghèo khó.
- Đây cũng không phải cách tự thần thánh hoá, tự làm cho khác đời, hơn đời.
- Không xem mình nằm ngoài nhân loại như các thánh nhân siêu phàm.
- Không tự đề cao mình, không đặt mình lên trên sự thông thường ở đời.
- Đây là lối sống có văn hoá -> một quan niệm thẩm mỹ, cái đẹp là sự giản dị tự nhiên.
=> Nét đẹp của lối sống rất Việt Nam trong phong cách Hồ Chí Minh (gợi cách sống của các vị hiền triết xưa). Từ đó đặt ra một vấn đề của thời kì hội nhập: Hội nhập tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại nhưng phải giữ gìn, phát huy bản sắc văn hoá dân tộc
III. Tổng kết, luyện tập
* Ý nghĩa của văn bản
Ngợi ca phong cách sống của Bác.
Đặt ra một vấn đề của thời kì hội nhập: Tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại, đồng thời phải giữ gìn, phát huy bản sắc văn hoá dân tộc.
Là một học sinh, em đã học tập được điều gì ở Bác? Liên hệ bản thân những việc đã học được ở Bác để thực hành trong đại dịch Covid-19?
ĐỀ ĐỌC- HIỂU SỐ 1:
Cho câu văn sau: “Nếp sống giản dị và thanh đạm của Bác Hồ, cũng như các vị danh nho xưa, hoàn toàn không phải là một cách tự thần thánh hóa, tự làm cho khác đời, hơn đời, mà đây là lối sống thanh cao, một cách di dưỡng tinh thần, một quan niệm thẩm mĩ về cuộc sống, có khả năng đem lại hạnh phúc thanh cao cho tâm hồn và thể xác.” ( SGK Ngữ văn 9, tập một)
Câu 1. Câu văn trên trích trong văn bản nào? Tác giả là ai ? “di dưỡng tinh thần” được dùng ở đây có nghĩa là gì?)
Câu 2. Văn bản chứa câu văn trên đề cập đến chủ đề gì?
Câu 3. Lối sống rất bình dị, rất Việt Nam, rất phương Đông của Bác Hồ được biểu hiện như thế nào?
Câu 4. Có bạn cho rằng, học tập theo lối sống cao đẹp của Bác, mỗi chúng ta cần nên ép mình vào cuộc sống khắc khổ. Em có đồng ý với suy nghĩ đó không? Vì sao?
Câu 5. Viết một văn bản ngắn ( khoảng một trang giấy thi ) trình bày suy nghĩ của em về một trong các bài học mà em rút ra được từ câu văn trên?
  -Câu 2. 
Chủ đề của văn bản: Hội nhập và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc
Câu 1. 
- Văn bản: Phong cách Hồ Chí Minh- Lê Anh Trà
- Di dưỡng tinh thần: bồi bổ cho sảng khoái về tinh thần, giữ cho tinh thần vui khỏe.
Câu 3. Sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống văn hóa dân tộc với tinh hoa văn hóa thế giới nơi con người của Bác. 
Lối sống của Bác, của một vị "vua", nhưng lại rất bình dị và rất đỗi đời thường, như phong cách sống của những bậc hiền triết ngày xưa: vua Nghiêu, vua Thuấn,...
Câu 4. 
HS trình bày suy nghĩ đúng đắn hợp lý
Câu 5. * Đoạn văn tham khảo:
(1) Qua văn bản “Phong cách Hồ Chí Minh” của tác giả Lê Anh Trà, em thấy mình cần học tập ở Bác đức tính giản dị.
(2) Giản dị là sống một cách đơn giản, tự nhiên, không cầu kì phô trương trong lối sống.
(3) Lối sống giản dị bộc lộ ở nhiều phương diện: trang phục, ăn uống, thói quen, giao tiếp, nói năng, phong cách làm việc...
(4) Trang phục phù hợp với hoàn cảnh, điều kiện, gọn gàng và tiện dụng, tránh cầu kì, loè loẹt.
(5) Cách ứng xử lịch sự, đúng mực; cách suy nghĩ và sử dụng ngôn ngữ giản dị, dễ hiểu, không hoa mĩ, cầu kì rắc rối...
(6) Cách sinh hoạt: hòa đồng với mọi người, tự nhiên và gần gũi trong cách cư xử; không tự coi mình là người đặc biệt, khác người mà cần thấy mình bình thường như những người khác.
(7) Cốt lõi của lối sống giản dị là sự ý thức sâu sắc về mục đích và cách sống sao cho hoà đồng và thoải mái, tự nhiên để tạo thành một phong cách sống. Sống giản dị cũng là biểu hiện của sự sâu sắc trong nhận thức về cuộc sống.
(8) Giản dị khiến người ta dễ hòa nhập với mọi người, làm cho con người trở nên thân thiện với nhau và giúp ta có thêm bạn bè... góp phần làm sáng lên nhân cách của mỗi con người.(9) Giản dị tạo nên sự thanh thản, bình yên trong tâm hồn và sự nhàn nhã, thư thái trong nhịp sống khiến con người hoà đồng với tự nhiên, gắn bó sâu sắc với các cá nhân khác.(10) Sống giản dị là một trong những cách để mỗi người sống thật, sống có hứng thú, có ý nghĩa.(11) Sống giản dị giúp chúng ta hoàn thiện bản thân và tạo cho xã hội sự hoà đồng, bình đẳng, nhân ái.(12) Lối sống giản dị hoàn toàn khác với lối sống cẩu thả, lạc hậu, gò bó, khuôn mẫu; giản dị cũng không đồng nghĩa với tiết kiệm, hà tiện... giản dị phù hợp với điều kiện, với hoàn cảnh vẫn thể hiện được sự tao nhã, thanh lịch, văn hóa.(13) Cần phê phán lối sống xa hoa, đua đòi hay giản dị một cách giả tạo.(14) Để sống giản dị, con người phải trải qua sự rèn luyện, cần một năng lực sống, quyết tâm cao, cũng cần hoà mình vào cuộc sống đế sống và cảm nhận, cần loại bỏ lòng tham và bù đắp tình yêu cuộc sống. (15) Đó là cách để tránh mọi cám dỗ, giảm áp lực tinh thần và nâng cao bản lĩnh văn hoá.(16) Bởi thế chúng ta hãy chọn cho mình một cách sống tốt nhất bằng cách cùng tạo dựng cho bản thân một “lối sống giản dị” riêng.
Hướng dẫn về nhà
Vận dụng nội dung bài học (vẽ được sơ đồ tư duy nội dung bài học).
Làm các bài tập phần luyện tập SGK/8.
Chuẩn bị bài cho tiết học sau: “Các phương châm hội thoại”.