KHỞI ĐỘNG
Nêu nhận xét của em về các hình ảnh trên?
Ngữ Văn 8 - Tiết 1,2
TÔI ĐI HỌC
- Thanh Tịnh-
I. TÌM HIỂU CHUNG





- Thanh Tịnh (1911-1988).
- Tên khai sinh: Trần Văn Ninh
- Ông vừa là nhà giáo, nhà văn, nhà thơ. Sáng tác của ông đều toát lên vẻ đẹp đằm thắm, tình cảm êm dịu, trong trẻo.
- Ông được tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật.
TÔI ĐI HỌC
- Thanh Tịnh-
? Nêu đôi nét sơ lược về tác giả Thanh Tịnh?
1.Tác giả - tác phẩm
a. Tác giả:
2.Tác phẩm:
- Truyện ngắn “Tôi đi học” in trong tập “Quê mẹ”(1941)
? Cho biết xuất xứ của tác phẩm?
? Thể loại chính của văn bản là gì?
? Tìm phương thức biểu đạt của văn bản?
- PTBĐ: Tự sự + Miêu tả + Biểu cảm
- Thể loại: Truyện ngắn trữ tình.
3. Bố cục:
P1.Từ đầu đến “Trên ngọn núi”
 Khơi nguồn nỗi nhớ và cảm nhận của “Tôi” trên đường tới trường.
P 2.Tiếp đến “Được nghỉ ngơi cả ngày nữa”
 Cảm nhận của “Tôi” lúc ở sân trường.
P3.Còn lại
 Cảm nhận của “Tôi” khi ở trong lớp học.
? Văn bản được chia làm mấy phần và nêu nội dung chính mỗi phần?
3 phần
1. Cảm nhận của "tôi" trên đường tới trường:
a. Khơi nguồn:
- Thời gian: Một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh
- Dấu hiệu: Lá ngoài đường rụng nhiều, mây bàng bạc…
? Kỷ niệm ngày đầu đến trường của nhân vật `tôi" gắn với thời gian, không gian cụ thể nào?
-> quen thuộc và gần gũi, gắn liền với tuổi thơ -> Đó là lần đầu được cắp sách tới trường.
? Vì sao không gian, thời gian ấy trở thành kỉ niệm trong tâm trí tác giả?

II. PHÂN TÍCH
1. Cảm nhận của "tôi" trên đường tới trường:
a. Khơi nguồn:
- Tâm trạng: Nao nức (kỉ niệm mơn man), cảm giác trong sáng; tưng bừng, rộn rã
? Tâm trạng của nhân vật "tôi" khi nhớ lại kỉ niệm cũ như thế nào?
? Em có nhận xét gì về nghệ thuật sử dụng từ ngữ & câu văn. Tác dụng của nó?
=> Từ láy+ so sánh
=> làm nổi bật tâm trạng
xúc động chân thành của tôi khi nhớ lại kỷ niệm tựu trường.
b.Cảm nhận
*Cảm nhận của tôi trên đường đến trường
“Con đường….quen đi lại lắm lần…tự nhiên thấy lạ
Lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: Hôm nay tôi đi học”
=> Tình cảm, nhận thức có sự thay đổi, bản thân đã lớn.
-Không lội sông, thả diều, ra đồng nô đùa
? Giải thích vì sao nhân vật Tôi lại có cảm giác thấy lạ trong buổi đầu tiên đến trường dù, Tôi quen đi lại lắm lần?

? Chi tiết.
-Cảm thấy mình trang trọng và đứng đắn
-Thèm được nhí nhảnh; bặm tay ghì thật chặt…
- Quyển vở xệch ra ... chúi xuống đất. Xóc lên và nắm lại cẩn thận; - Muốn thử sức mình.
- Có ngay ý nghĩ vừa non nớt vừa ngây thơ: Chắc chỉ người thạo mới cầm nổi bút thước
=> Động từ sử dụng đúng chỗ-> hình dung rõ ràng tư thế, cử chỉ ngộ nghĩnh ngây thơ đáng yêu của chú bé.
? Em có nhận xét gì về cách dùng từ miêu tả của tác giả
=> Yêu học, yêu bạn bè và mái trường thân yêu.
? Em hình dung ra cậu bé có thái độ như thế nào với việc học?
? Phân tích giá trị nghệ thuật của câu văn “ Ý nghĩ ấy thoáng qua trong tâm trí tôi nhẹ nhàng như một làn mây lướt ngang trên ngọn núi”
Hình ảnh: Ý nghĩ ấy thoáng qua trong tâm trí tôi nhẹ nhàng như một làn mây lướt ngang trên ngọn núi”
-> So sánh một hiện tượng vô hình với một hiện tượng thiên nhiên hữu hình đẹp đẽ => nổi bật sự ngây thơ, trong sáng đáng yêu của cậu bé trong kỉ niệm lần đầu tới trường
Tiết 1,2 VĂN BẢN : TÔI ĐI HỌC
THANH TỊNH
2. Cảm nhận của "tôi" lúc ở sân trường.
a. Khung cảnh trước sân trường:
? Cảm nhận của em về hình ảnh so sánh trên?
- Dày đặc cả người
- Người nào quần áo cũng sạch sẽ, gương mặt cũng vui tươi sáng sủa
-Tôi: Trường Mĩ Lí trông vừa xinh xắn vừa oai nghiêm như cái đình làng Hòa Ấp
? Cảnh trước sân trường làng Mĩ Lí lưu lại trong tâm trí tôi có gì nổi bật?
=>Hình ảnh so sánh thể hiện cảm xúc thành kính trang nghiêm của cậu học trò nhỏ trước ngôi trường mới với nhiều điều thiêng liêng hấp dẫn
? « Trường Mĩ Lí vừa xinh xắn vừa oai nghiêm đình làng …lòng tôi đâm ra lo sợ vẩn vơ". Em hiểu ý nghĩa của hình ảnh trên
đình làng: nơi thờ cúng, tế lễ, nơi thiêng liêng cất giấu những điều bí ẩn.)
2. Cảm nhận của "tôi" lúc ở sân trường.
* Hình ảnhTôi: bỡ ngỡ đứng nép bên người thân
- như con chim con đứng bên bờ tổ, …muốn bay, nhưng còn ngập ngừng e sợ. Họ thèm vụng khỏi phải rụt rè trong cảnh lạ
Miêu tả sinh động hình ảnh và tâm trạng các em nhỏ lần đầu tới trườngThể hiện khát vọng bay cao; khám phá những chân trời tri thức mới của tuổi trẻ trước cánh cửa trường học
? Đứng giữa sân trường nhìn cảnh người dày đặc, trò cũ vào lớp, ngôi trường oai nghiêm, H/ảnh nhân vật “Tôi” ntn?
Em nhận xét như thế nào về cách miêu tả của tác giả? Tác dụng?
b. Khi được gọi tên vào lớp:
- Khi có trống thúc: cảm thấy mình chơ vơ
- Khi được gọi tên: quả tim tôi ngừng đập, quên cả mẹ đứng sau, tự nhiên giật mình và lúng túng…
* Khi sắp hàng vào lớp:
+ cảm thấy một bàn tay dịu dàng đẩy tôi tới trước
? Hình ảnh và tâm trạng của Tôi và các bạn khi được gọi tên vào lớp?
? Tâm trạng của Tôi khi sắp hàng vào lớp ntn?
Tiết 1,2 VĂN BẢN : TÔI ĐI HỌC
THANH TỊNH
 Từ láy gợi tả gợi cảm  miêu tả chân thực sự chuyển biến tâm lí của nhân vật- tâm hồn nhạy cảm
+ thấy nặng nề một cách lạ; Dúi đầu vào lòng mẹ nức nở khóc
 Giàu cảm xúc với trường, lớp, người thân, có những dấu hiệu trưởng thành trong nhận thức và tình cảm ngay trong những ngày đầu tiên đi học.
? Em cảm nhận thêm được điều gì về nhân vật Tôi?
? Tác giả sử dụng nghệ thuật gì? Tác dụng?
Tiết 1,2 VĂN BẢN : TÔI ĐI HỌC
THANH TỊNH
3. Khi vào lớp học
?Khi vào lớp học, “tôi” đã cảm nhận mọi thứ bằng giác quan nào?
? Cảm nhận đó như thế nào?

- Mùi hương lạ xông lên
- Hình treo trên tường: Thấy lạ lạ, hay hay
-Bàn ghế, chỗ ngồi: tự lạm nhận là vật riêng của mình
- Cánh chim  một kỉ niệm cũ sống lại
Mấy người bạn ngồi bên: không cảm thấy xa lạ chút nào
- Âm thanh: Tiếng chim hót, tiếng phấn của thầy…
- Chăm chỉ nhìn thầy viết và lẩm nhẩm đánh vần đọc: Bài viết tập: Tôi đi học
? Em hãy diễn tả tâm trạng cảm xúc của Tôi lúc này?

=>Những suy nghĩ, cảm xúc trong sáng, chân thực
=>Tâm hồn yêu thiên nhiên, cảnh vật, yêu bạn bè trường lớp, trân trọng việc học hành=> Tự tin, bước vào buổi học đầu tiên.
Tiết 1,2 VĂN BẢN : TÔI ĐI HỌC
THANH TỊNH
Thảo luận:
Ở đoạn cuối văn bản có 2 chi tiết. Cảm nhận của em?


+ “Một con chim
con liệng đến đứng
đứng bên bờ cửa
sổ.... tôi đưa mắt
thèm thuồng nhìn
theo cánh chim”
+ “Những tiếng
phấn của thầy giáo
gạch mạnh trên
bảng đen đã đưa
tôi về cảnh thật....
lẩm bẩm đánh vần Tôi đi học”...
Một chút buồn khi phải từ giã tuổi thơ, những ngày vui chơi tự do...
Trưởng thành trong nhận thức & việc học hành của bản thân.
? Dòng chữ "Tôi đi học" kết thúc truyện có ý nghĩa gì ?


-> Cách kết thúc truyện tự nhiên bất ngờ - Dòng chữ “Tôi đi học” vừa khép lại bài văn vừa mở ra một thế giới mới, một khoảng không gian, thời gian mới, một tâm trạng, tình cảm mới, một giai đoạn mới trong cuộc đời đứa trẻ. Đồng thời dòng chữ đã chốt lại chủ đề bài văn.
Tiết 1,2 VĂN BẢN : TÔI ĐI HỌC
THANH TỊNH
? Đó là những ai? Em hãy chỉ rõ và trình bày cảm nhận của em về thái độ của họ?

4/ Thái độ, cử chỉ của người lớn đối với các em bé lần đầu tiên đi học
- Phụ huynh: đều chuẩn bị chu đáo cho con em mình, đều trân trọng buổi lễ, đến dự và động viên các con.
- Ông đốc – người lãnh đạo nhà trường:
+ Nhìn chúng tôi nói sẽ.
+ Cặp mắt hiền từ và cảm động.
+ Tươi cười nhẫn nại chờ chúng tôi.
=> nhân hậu, từ tốn, bao dung.
=>“Tôi” đã cảm nhận sâu sắc về sự lớn lao, thiêng liêng của ngôi trường làng Mĩ Lí, trân trọng, cảm nhận sự ân cần, bao dung của ông Đốc, đồng thời cũng nhận thức về sự tự lập của bản thân trong việc đến trường học tập.
- Thầy giáo: tươi cười chào đón chúng tôi.
=>Gia đình và nhà trường đều có trách nhiệm với thế hệ tương lai.
Tiết 1,2 VĂN BẢN : TÔI ĐI HỌC
THANH TỊNH
III. TỔNG KẾT:
*NT: -Miêu tả tinh tế, chân thực diễn biến tâm trạng của nhân vật “tôi” trong ngày đầu đi học .
- Sử dụng ngôn ngữ giàu yếu tố biểu cảm, hình ảnh so sánh độc đáo; giọng điệu trữ tình, trong sáng.
- Kết hợp miêu tả+ tự sự+ biểu cảm.
*ND: Trong cuộc đời mỗi con người, kỉ niệm trong sáng của tuổi học trò, nhất là buổi tựu trường đầu tiên, thường được ghi nhớ mãi.
* Ghi nhớ: (sgk)
Bài 1. Nhận xét nào nói đúng nhất những yếu tố góp phần tạo nên chất thơ của tác phẩm?
A. Truyện được bố cục theo dòng hồi tưởng, cảm nghĩ của ``tôi`` theo trình tự thời gian của buổi tựu trường.
B. Có sự kết hợp hài hoà giữa các phương thức tự sự, miêu tả, biểu cảm.
C. Tình huống truyện chứa đựng chất thơ kết hợp với việc sử dụng các h/ả so sánh giàu chất trữ tình.
D. Cả A, B, C
Bài 2: phân tích một số hình ảnh so sánh đặc sắc trong bài.
LUYỆN TẬP
D
Vận dụng
Bài tập vận dụng
? Ghi lại những ấn tượng, cảm xúc về một ngày tựu trường mà em nhớ nhất.
Tìm tòi, mở rộng
-Tìm và sưu tầm những bài thơ, bài hát nói về tâm trạng trong ngày đầu tiên đến trường.
- Soạn bài "Trong lòng mẹ" .