Xem video
sau và nêu
cảm nhận

Tiết 1,2:Tôi đi học

_Thanh Tịnh_

I. TÌM HIỂU
CHUNG

1. Tác giả
* Tên thật: Trần Văn Ninh
* Quê: Thừa Thiên Huế
* Cuộc đời:
+ Trước Cách mạng: dạy học, viết
văn, hướng dẫn viên du lịch.
Thanh Tịnh
(1911–1988)

+ Sau Cách mạng: tham gia quân
đội, hoạt động văn hóa nghệ thuật.

* Sự nghiệp sáng tác: Nhiều lĩnh vực
như truyện ngắn, truyện dài, thơ, ca
dao, bút ký văn học nhưng thành công
nhất là truyện ngắn.
* Phong cách nghệ thuật: Đậm chất
trữ tình, toát lên vẻ đẹp đằm thắm, tình
cảm êm dịu, trong trẻo.

1. Tác giả
* Tên thật: Trần Văn Ninh
* Quê: Thừa Thiên Huế
* Sự nghiệp sáng tác: thành công nhất là
truyện ngắn.
Thanh Tịnh
(1911–1988)

* Phong cách nghệ thuật: Đậm chất trữ tình,
toát lên vẻ đẹp đằm thắm, tình cảm êm dịu, trong
trẻo.

2. Tác phẩm
a

Đọc – chú thích

Đọc văn bản
và phần Chú
thích  Hoàn
thiện sơ đồ sau

Sự kiện
chính
Tôi
đi
học
Nhân vật
chính

Cảm xúc
chủ đạo

2. Tác phẩm
a

Đọc – chú thích

b

Xuất xứ:

In trong tập "Quê mẹ", xuất bản năm 1941

c

Thể loại:

Truyện ngắn trữ tình (đậm chất hồi kí)

d

Phương thức biểu đạt: Tự sự, miêu tả và biểu cảm

e. Bố cục

P1: Sự hồi tưởng và tâm trạng của nhân vật
“tôi” mỗi khi mùa thu đến.
P2: Diễn biến tâm trạng của nhân vật tôi
trong buổi tựu trường đầu tiên.
 Chặng 1: Cảm xúc của nhân vật tôi khi
cùng mẹ đi trên con đường làng tới trường.
 Chặng 2: Cảm xúc, tâm trạng của nhân vật
tôi trước quang cảnh sân trường và các sự
việc diễn ra.
 Chặng 3: Cảm xúc khi vào lớp và buổi học
đầu tiên.

2. Tác phẩm
a

Đọc – chú thích

b

Xuất xứ:

In trong tập "Quê mẹ", xuất bản năm 1941

c

Thể loại:

Truyện ngắn trữ tình (đậm chất hồi kí)

d

Phương thức biểu đạt: Tự sự, miêu tả và biểu cảm

e

Bố cục: 2 phần

II. ĐỌC HIỂU
VĂN BẢN

1. Sự hồi tưởng và tâm trạng của nhân vật “tôi”
mỗi khi mùa thu đến

Thời điểm gợi nhớ

Cuối thu (đầu tháng 9): Thời điểm khai trường
Cảnh thiên nhiên: Lá rụng nhiều, mây bàng bạc
Cảnh sinh hoạt: Mấy em bé rụt rè cùng mẹ đến trường

Thời điểm, nơi chốn quen thuộc, gắn liền với tuổi thơ tác giả
 Sự liên tưởng tương đồng giữa hiện tại và quá khứ, giữa
cảnh vật và tâm trạng

Nghệ thuật

Từ láy: Nao nức, tưng bừng, rộn rã
Hình ảnh so sánh đặc sắc: Những cảm
giác … giữa bầu trời quang đãng

 Diễn tả tinh tế những cảm xúc trong sáng nảy
nở trong lòng nhân vật “tôi”.

2. Diễn biến tâm trạng của nhân vật “tôi”
trong ngày đầu tiên đi học

Làm việc nhóm
 Đọc thầm lại văn bản, làm việc theo nhóm
 Tìm các chi tiết thể hiện cảm xúc nhân vật
tôi ở các thời điểm và không gian sau:
Trên đường
đến trường

Ở trên
sân trường

Khi vào lớp
học

Hình ảnh khai trường ngày xưa

Chặng 1: Trên đường cùng mẹ đến trường
* Sự thay đổi trong tâm trạng của nhân vật tôi:
- Con đường, cảnh vật: vốn rất quen nhưng lần này tự nhiên thấy
lạ
- Tự cảm thấy có sự thay đổi lớn trong lòng mình.
- Cảm thấy trang trọng, đứng đắn với bộ quần áo,
mấy quyển vở mới trên tay.

*Cử chỉ, hành động:
-

Bặm tay
Ghì thật chặt
Xóc lên
Nắm lại cẩn thận
Muốn thử sức mình

Những động từ diễn tả tư
thế và cử chỉ ngộ nghĩnh,
ngây thơ, đáng yêu của
chú bé.

- Không lội qua sông nữa

 Tạm biệt những thú vui trẻ con để
trưởng thành hơn

*Lời nói: “Mẹ đưa bút thước cho con cầm.”
*Ý nghĩ: Vừa non nớt vừa ngây thơ: “chắc chỉ
người thạo mới cầm nổi bút thước.”
* Nguyên nhân:

“…hôm nay tôi đi học.” - được trở thành
một học trò, hiện thực mà như trong mơ.

Chặng 1: Trên đường cùng mẹ đến trường
* Sự thay đổi trong tâm trạng của nhân vật tôi:
- Con đường, cảnh vật: vốn rất quen nhưng lần này tự nhiên thấy
lạ
- Tự cảm thấy có sự thay đổi lớn trong lòng mình.
- Cảm thấy trang trọng, đứng đắn với bộ quần áo,
 Ngôn ngữ giàu hình ảnh, giàu cảm xúc, lấp lánh chất thơ: miêu
mấy quyển vở mới trên tay.
tả tâm trạng hồi hộp, xốn xang của một cậu bé lần đầu tiên được
cắp sách tới trường.

Chặng 2: Khi ở trường
- Quang cảnh sân trường Mĩ Lí:
+ Dày đặc cả người,
+ Người nào quần áo cũng sạch sẽ.
+ Gương mặt nào cũng vui tươi, sáng sủa.
Trước khi đi học
- Là một nơi xa lạ
- Cảm tưởng: nhà
trường cao ráo và
sạch sẽ hơn các nhà
trong làng

Hôm nay đi học
Trông vừa xinh xắn
vừa oai nghiêm như
cái đình làng Hòa
Ấp.

Chặng 2: Khi ở trường
Trước ngôi trường:
Khi nghe tiếng
trống:
Khi nghe ông đốc gọi
tên bạn bè khác:

Lo sợ vẩn vơ; Ngập ngừng, e sợ; Thèm vụng, ước ao thầm
Chơ vơ, vụng về, lúng túng.
Hồi hộp, cảm thấy tim như ngừng đập

Khi gọi đến tên
mình:

Giật mình, lúng túng quên cả người mẹ đang đứng sau

Khi rời tay mẹ để
xếp hàng vào lớp:

Quay lưng lại dúi đầu vào lòng mẹ nức nở khóc, chưa
bao giờ thấy xa mẹ như lần này…

Chặng 3: Trong lớp học
Khi
bước
vào
lớp,
cậu
thấy

Một mùi hương lạ xông lên...
Hình gì treo trên tường cũng lạ và hay hay...
Chỗ ngồi của mình lạm nhận là vật riêng.
Bạn ngồi bên chưa quen cũng không xa lạ

“Một con chim liệng
đến đứng trên bờ cửa
sổ, hót mấy tiếng rụt rè
rồi vỗ cánh bay cao”.

Tiếng phấn của thầy
gạch mạnh trên bảng:

Tả thực: Cánh chim gợi kỉ niệm tuổi thơ đi
bẫy chim giữa cánh đồng
So sánh liên tưởng: Biểu tượng cho cậu học
trò (ngập ngừng cất cánh bay vào bầu trời cao
rộng của tri thức và học làm người lớn.)
Khiến cậu bé sực tỉnh, dứt khỏi mộng mơ trở
về với hiện tại, bắt đầu đánh vần bài học đầu
tiên: Tôi đi học.

Chặng 3: Trong lớp học

- Tất cả mọi vật trở nên thân thuộc, thân thiện,
quyến luyến, tự nhiên đến bất ngờ  Một cậu
bé rất hồn nhiên.
 Tác giả phát hiện thật tinh tế, chính xác, phù
hợp với diễn biến, tâm trạng, tâm lí của trẻ thơ.

3. Hình ảnh những người lớn trong buổi
tựu trường đầu tiên của trẻ thơ

Liệt kê các chi tiết thể hiện thái độ, tình cảm của những người lớn
đối với các em bé lần đầu tiên đi học và nêu cảm nhận của em:
Phụ huynh

Ông đốc

Thầy giáo

……………………
……………………
……………………
……………………
…………………...

……………………
……………………
……………………
……………………
…………………...

……………………
……………………
……………………
……………………
…………………...

Cảm nhận của em:………………………………………
……………………………………………………………
……………………………………………………………

Phụ huynh

Đưa con đến
trường dự lễ
với biết bao hồi
hộp, chăm lo,
xao xuyến...

Ông đốc

Thầy giáo

Nhìn học trò
bằng ánh mắt
hiền từ, cảm
động...

Đón chào các
em bằng gương
mặt tươi cười,
thái độ trìu
mến...

 Những người lớn đều quan tâm, nâng niu, dành
những tình cảm đẹp đẽ nhất cho trẻ thơ trong ngày khai
trường. Tất cả đều vì tương lai con trẻ.

3. Hình ảnh của người lớn trong buổi
tựu trường đầu tiên của trẻ thơ.
Phụ huynh, ông đốc, thầy giáo: đều quan
tâm, nâng niu, dành những tình cảm đẹp đẽ
nhất cho trẻ thơ trong ngày khai trường. Tất
cả đều vì tương lai con trẻ.

III. TỔNG KẾT

Nội dung
Văn bản ghi lại những kỷ niệm
trong sáng của tuổi học trò
trong buổi tựu trường đầu tiên,
đó là dấu ấn khó phai của tác
giả và cũng là của cuộc đời
mỗi người.

Nghệ thuật
01

Giọng kể chân thành, hồn
nhiên, làm sống lại kỉ niệm
đẹp đẽ ngày đầu tiên đi học.

03 Bố cục chặt chẽ, tự nhiên

theo dòng hồi tưởng, theo
trình tự đan xen giữa hiện tại
và quá khứ.

0
2 Kết hợp hài hòa giữa 3

phương thức biểu đạt: tự
sự, miêu tả và biểu cảm.

0
4 Ngôn ngữ miêu tả tinh

tế, giàu hình ảnh, nhạc
điệu và giàu chất thơ.

Chia sẻ về ngày
đầu tiên đi học
của em

1
2
3
5
6
7
8
9
10
11

1
T
H
A
N
H
T
Ị
N
H
R

2
Ô
B
Q
T
E
T
Q
V
O
N

3
I
H
U
B
N
Ự
Ự
C
À
Ẻ

4
Đ
D
Ê
H
T
U
T
X
Ấ
R

5
I
Đ
M
N
H
T
Ọ
S
P
B

6
H
Y
Ẹ
A
A
R
À
A
B
À

7
Ọ
Đ
G
Y
O
Ừ­
H
N
A
N

8
C
L
H
M
H
Ê
A
B
N
Ĩ

9
U
A
C
A
O
N
R
A
N
K

10
A
M
M
N
A
G
B
N
E
N

1
2
3
5
6
7
8
9
10
11

1
T
H
A
N
H
T
Ị
N
H
R

2
Ô
B
Q
T
E
T
Q
V
O
N

3
I
H
U
B
N
Ự
Ự
C
À
Ẻ

4
Đ
D
Ê
H
T
U
T
X
Ấ
R

5
I
Đ
M
N
H
T
Ọ
S
P
B

6
H
Y
Ẹ
A
A
R
À
A
B
À

7
Ọ
Đ
G
Y
O
Ừ­
H
N
A
N

8
C
L
H
M
H
Ê
A
B
N
Ĩ

9
U
A
C
A
O
N
R
A
N
K

10
A
M
M
N
A
G
B
N
E
N

T

Ô

I

Đ

I

H

Ọ

C

U

A

H
A
N
H
T
Ị
N
H
R

B
Q
T
E
T
Q
V
O
N

H
U
B
N
Ự
Ự
C
À
Ẻ

D
Ê
H
T
U
T
X
Ấ
R

Đ
M
N
H
T
Ọ
S
P
B

Y
Ẹ
A
A
R
À
A
B
À

Đ
G
Y
O
Ừ­
h
N
A
N

L
H
M
H
Ờ
A
B
N
Ĩ

A
C
A
O
N
R
A
N
K

M
M
N
A
G
B
N
E
N

Hướng dẫn tự học
 Ôn lại kiến thức bài “Tôi đi học”
 Sưu tầm các tác phẩm văn học, âm nhạc, điện ảnh,
… có đề tài viết về mái trường hay tuổi học trò và
chia sẻ với các bạn
 Chuẩn bị bài “ Cấp độ khái quát nghĩa của từ”.

THANK YOU!!!